I SA/Wa 38/13
WyrokWSA w Warszawie2013-05-24
Skład orzekający: Gabriela Nowak, Elżbieta Lenart, Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej powinien odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeśli decyzja ta była już przedmiotem kontroli sądowej, która prawomocnym wyrokiem oddaliła skargę?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej powinien odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeśli decyzja ta była już przedmiotem kontroli sądowej, która prawomocnym wyrokiem oddaliła skargę. Prawomocny wyrok sądu administracyjnego oddalający skargę oznacza, że decyzja została uznana za niewadliwą i nie może być zmieniona ani uchylona w trybach nadzwyczajnych, a ponowne postępowanie w tym zakresie jest niedopuszczalne.Stan faktyczny
Skarżący domagali się stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w W. z dnia 2012 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z 2001 r. i orzeczenia z 1962 r., które odmawiały przyznania prawa własności czasowej do gruntu. SKO w W. utrzymało w mocy swoją poprzednią decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności, uznając, że wcześniejsze decyzje były wydane prawidłowo, a kwestia naruszenia prawa materialnego była już przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA). Skarżący zarzucili naruszenie przepisów k.p.a. i dekretu o własności gruntów, wskazując na rażące naruszenie prawa i sprzeczność decyzji. WSA w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję SKO oraz poprzedzającą ją decyzję, stwierdzając, że organy błędnie nie odmówiły wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, mimo że kwestia ta była już rozstrzygnięta przez NSA.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...],[...]; stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2013 r. sprawy ze skargi K. T. i C. E. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...],[...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Decyzją z dnia [...] października 2012 r. nr [...],[...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu wniosku K. T. i C E., o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...].06.2012r., znak [...] i [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...].07.2001r., znak [...] oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...].02.2001 r., znak [...] o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego nr [...] wydanego przez Prezydium Rady Narodowej [...] w dniu [...].01.1962r. o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...],[...] i Al. [...] ozn. nr hip. [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Decyzja zapadła w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
Nieruchomość [...] położona przy ul. [...],[...] i Al. [...] ozn. nr hip. [...], znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26.10.1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279).
Z zaświadczenia Sądu Grodzkiego w W. nr [...] z dnia [...].12.1948r. wynika, że przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność A. T.
Były właściciel złożył w dniu [...].02.1949r. wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości.
Orzeczeniem administracyjnym nr [...]z dnia [...].01.1962r. Prezydium Rady Narodowej [...] odmówiło przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...], [...] i Al. [...] ozn. nr hip. [...].
Decyzją z dnia [...].02.2001r., znak [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpoznaniu wniosku K.T. i C. E., odmówiło stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego nr [...] wydanego przez Prezydium Rady Narodowej W. w dniu [...].01.1962r. o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...],[...] i Al. [...], ozn. nr hip. [...].
Decyzja ta została następnie utrzymana w mocy decyzją z dnia [...].07.2001 r., znak [...].
Wyrokiem z dnia 9.10.2003r., sygn. akt I SA 2588/01, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. T. i C. E. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...].07.2001 r., znak [...].
Następnie, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej K. T.i C. E., wyrokiem z dnia 30.06.2005r., sygn. akt OSK 355/04, oddalił skargę kasacyjną.
Wnioskiem z dnia [...].04.2011r. K. T. i C. E. wystąpili o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...].07.2001r., znak [...] oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...].02.2001r., znak [...] oraz orzeczenia administracyjnego nr [...] wydanego przez Prezydium Rady Narodowej W. w dniu [...].01.1962r. o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...],[...] i Al. [...] ozn. nr hip. [...].
Decyzją z dnia [...].06.2012r., znak [...] i [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...].07.2001r., znak [...] oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...].02.2001r., znak [...] o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego nr [...] wydanego przez Prezydium Rady Narodowej W. w dniu [...].01.1962r. o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...],[...] i Al. [...], ozn. nr hip. [...].
W dniu 13.07.2012 r. K. T. i C. E. wystąpili o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...].06.2012r., znak [...] i [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...].07.2001r., znak [...] oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...].02.2001r., znak [...].
Pełnomocnik skarżących wydanemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie art. 156 § 1 i 2 k.p.a. w związku z art. 6, art. 8 i art. 9 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie; art. 156 § 1 i 2 k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a. poprzez niezbadanie przesłanek pozytywnych jak i negatywnych stwierdzenia nieważności decyzji Kolegium z dnia [...].07.2001r., znak [...] oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...].02.2001r., znak [...] oraz orzeczenia administracyjnego nr [...] z dnia [...].01.1962r.; art. 158 § 1 k.p.a. w związku z art. 16 k.p.a. poprzez błędną wykładnię i błędne rozumienie zasady trwałości decyzji; art. 158 § 1 k.p.a.w związku z art. 156 § 1 k.p.a. w związku z art. 9 k.p.a. i art. 11 k.p.a. poprzez brak należytego uzasadnienia zastosowania wymienionych przepisów oraz wewnętrzna sprzeczność tego uzasadnienia oraz art. 7 ust. 2 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy poprzez jego błędną wykładnię.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazało na treść i interpretację art. 156 § 1 i 2 k.p.a. a następnie stwierdziło , że objęta wnioskiem decyzja z dnia [...].07.2001r., znak [...] oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...].02.2001r., znak [...] o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego nr [...] wydanego przez Prezydium Rady Narodowej [...] w dniu [...] 01.1962 r. o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...],[...] i Al. [...], ozn. nr hip. [...] wydane zostały po przeprowadzeniu stosownego postępowania, w toku którego Kolegium ustaliło, iż na terenie obejmującym przedmiotową nieruchomość obowiązywał Plan Ogólny Zagospodarowania Przestrzennego zatwierdzony uchwałą nr [...] z dnia [...].01.1961 r., według którego teren został przeznaczony "pod użyteczność publiczną" tj. miały być urządzone tereny sportowe [...]
Odmowa przyznania prawa własności czasowej do przedmiotowego gruntu była więc zdaniem Kolegium uzasadniona wobec czego brak było podstaw do stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego nr [...] z dnia [...].01.1962 r.
Oceniając przesłanki określone w art. 7 ust. 2 dekretu Kolegium wskazało więc na funkcję, jaka miała być realizowana na przedmiotowym gruncie, a nadto wykazało, iż funkcja ta wynikała z planu obowiązującego w dacie wydania badanego orzeczenia.
Organ podkreślił , że naruszenie przepisów postępowania jak i prawa materialnego tj. 7 ust. 2 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy,, na jakie wskazano w obecnie złożonym wniosku było przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który w wyroku z dnia 30.06.2005r., sygn. akt OSK 355/04, stwierdził: "(...) Ustosunkowując się do zarzutu skargi kasacyjnej o naruszeniu prawa materialnego, tj. art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, nałeży stwierdzić, że takiego naruszenia nie było. Powołany art. 7 ust. 2 nakazywał uwzględnić wniosek dotychczasowego właściciela gruntu objętego działaniem dekretu o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy, a następnie własności czasowej /dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. nr 57 poz. 319 ze zm. - obowiązujący w dacie złożenia wniosku i jego rozpoznania/, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu. Nałeży w związku z tym podzielić stanowisko zawarte w decyzjach odmawiających stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...] stycznia 1962 r. i zaskarżonego wyroku, że według istniejącego w dacie wydania tego orzeczenia stanu, realizacja celu publicznego była możliwa jedynie na terenie państwowym. Nie przytaczając bliżej argumentacji wynikającej z istniejących wówczas stosunków społecznych i gospodarczych, trzeba stwierdzić, że stan prawny określony w art. 100 i następnych Prawa rzeczowego z 1946 r. dotyczący własności czasowej, wykluczał możliwość korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela na zasadach własności czasowej, jeżeli grunt ten w planie zagospodarowania przestrzennego został przeznaczony pod użyteczność publiczną. Według regulacji zawartej w art. 100 i nast. prawa rzeczowego i utrwalonych w literaturze poglądów /por. np. J. Wasilkowski: własność według prawa rzeczowego, Przegląd Notarialny - 1/47/52/, właściciel czasowy miał ograniczoną własność w zakresie czasu jej trwania, ale pełną co do jej treści, wynikającej z art. 28 Prawa rzeczowego /obecnie art. 140 Kodeksu cywilnego/, co oznaczało korzystanie z nieruchomości z wyłączeniem innych osób. Istniałaby więc oczywista sprzeczność korzystania z nieruchomości przez dotychczasowego właściciela, będącego właścicielem czasowym, z przeznaczeniem nieruchomości w planie dla realizacji celu publicznego. Przy uwzględnieniu tej okoliczności nie mogą stanowić podstawy wzruszenia zaskarżonego wyroku, z oczywistych przyczyn twierdzenia skargi kasacyjnej dotyczące tego, że plan z 1961 r. nie był planem szczegółowym czy też, że działalność SKS "W." /będąca użytecznością publiczną według planu/ mogła się odbywać na terenie będącym własnością osoby fizycznej. Nie było również naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego - art. 7, 10, 11(...) "
Kolegium stwierdziło zatem , ze kwestia naruszenia prawa materialnego wskazana we wniosku skarżących kształtuje się tak, jak Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie przesądził w w/w prawomocnym orzeczeniu.
Organ podkreślił także , że nie ma wpływu na ocenę Sądu późniejsza wykładnia przepisów.
Tym samym Kolegium uznało, że skoro odmowa przyznania prawa własności czasowej nastąpiła z uwagi na przejęcie nieruchomości pod użyteczność publiczną, a obowiązujący plan zagospodarowania przestrzennego potwierdza to przeznaczenie, to nie można uznać, że zaskarżone decyzje rażąco naruszało prawo.
Skargę na powyższą decyzję do tutejszego Sądu wniosła K. T. i C. E.
Wymienionej decyzji zarzucili naruszenie:
1. prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 7 pkt 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, w wyniku czego SKO w W. przyjęło, iż odmawia się przyznania własności czasowej gruntu jeżeli grunt znajduje się na terenie przeznaczonym na cele publiczne, chociaż brzmienie przepisu wskazuje, iż przyznanie lub odmowa przyznania prawa własności czasowej została uzależniona od tego czy korzystanie z gruntu da się pogodzić z planem zabudowy;
2. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 7, 10, 11, 12 oraz 107 kpa w zw. z art. 2 Konstytucji RP, w wyniku czego SKO w Warszawie uznało, iż w niniejszej sprawie nie zachodzi "rażące naruszenie prawa";
3. wewnętrzną sprzeczność poprzez wadliwe ustalenie, iż wobec wydania wyroku NSA z dnia 9 października 2003, sygn. akt: I SA 2588/01 zachodzi "powaga rzeczy osądzonej" w stanie prawnym, w którym art. 157 § 3 kpa nie obowiązuje, przy jednoczesnym rozpoznaniu sprawy co do istoty.
Wobec powyższego wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej Decyzji oraz Decyzji SKO w W. z dnia [...] czerwca 2012 r.
W uzasadnieniu skargi obszernie omówiono pogląd wyrażony w uchwale siedmiu sędziów NSA z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 5/08, iż w art. 7 Dekretu nie posłużono się konstrukcją prawną, iż odmawia się przyznania prawa własności czasowej (prawa wieczystej dzierżawy), jeżeli grunt znajduje się na terenie przeznaczonym na cele użyteczności publicznej (cele publiczne), ale konstrukcją, według której przyznanie lub odmowa przyznania prawa własności czasowej do gruntu (prawa wieczystej dzierżawy) została uzależniona od tego czy korzystanie z gruntu da się pogodzić z planem zagospodarowania przestrzennego (wcześniej planem zabudowania). Wskazano, że przyjęta konstrukcja prawna zakładała zatem konieczność rozważenia czy przeznaczenie terenu w planie na określony cel, w tym także cel użyteczności publicznej (cel publiczny) da się pogodzić z przyznaniem prawa własności czasowej do określonego gruntu znajdującego się na tym terenie.
Odnosząc się natomiast do zarzutu określonego w pkt 2 skargi skarżący podkreślili , iż w przedmiotowej sprawie, wbrew twierdzeniom zawartym w skarżonej decyzji, wystąpiło "rażące naruszenie prawa".
Przywołali pogląd wyrażony w wyroku SN - Izby Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z dnia 22 maja 2012 r.: gdzie wskazano , że "decyzja administracyjna może zostać uznana za wydaną "z rażącym naruszeniem prawa", o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 KPA, tylko wówczas, gdy w odniesieniu do niej spełnią się kumulatywnie następujące przesłanki: 1) oczywistość naruszenia prawa polegająca na widocznej prima facie, tzn. rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną; 2) przepis, który został naruszony, nie wymaga przy jego stosowaniu wykładni prawa; 3) skutki, które wywołuje decyzja, są nie do pogodzenia z wymaganiami praworządności, które należy chronić nawet kosztem obalenia tej decyzji. Wykładnia użytego w treści art. 156 § 1 pkt 2 KPA pojęcia "z rażącym naruszeniem prawa " dokonywana w odniesieniu do decyzji, na podstawie których nastąpiło przyznanie świadczeń z ubezpieczeń społecznych, nie może również nie uwzględniać wynikającej z art. 2 Konstytucji RP zasady zaufania obywateli do państwa i stanowionego przezeń prawa. "
Analizując "rażące naruszenie prawa" w kontekście treści art. 7 ust. 2 dekretu podkreślono, iż przepis ten nie wymaga wykładni prawa.
"Oczywistość" naruszenia art. 7 ust. 2 Dekretu polega na tym , iż ten przepis nie ustala, iż cel publiczny może być realizowany tylko przez Państwo. Organ w uzasadnieniu decyzji odmownej nie wyjaśnił również, dlaczego dotychczasowy właściciel nie może korzystać z gruntu, który został przeznaczony pod użyteczność publiczną. Samo zaś lakoniczne stwierdzenie w decyzji odmownej, iż korzystanie przez dotychczasowego właściciela nie da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu wg. planu zagospodarowania przestrzennego, stanowi naruszenie art. 7 ust. 2 Dekretu.
Odnosząc się do trzeciej przesłanki "rażącego naruszenia prawa" skarżący wskazali, iż skutki wydania decyzji odmownej stoją w sprzeczności z wymaganiami praworządności.
Brak jest bowiem podstaw do uznania, że działalność [...] nie mogła się odbywać na terenie będącym własnością inną niż państwowa oraz brak jest jakichkolwiek przepisów mogących potwierdzić taką interpretację.
Po drugie zaś do roku 1961 brak było planu zagospodarowania przestrzennego, który uniemożliwiałby pozytywne rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej. Rozpatrzenie wniosku nastąpiło natomiast dopiero po 14 latach od jego złożenia.
Po trzecie istotne jest to, iż plan zagospodarowania przestrzennego zatwierdzony uchwałą nr [...] PRN z dnia [...] stycznia 1961 r. nie zawierał szczegółowych postanowień na podstawie których możliwe byłoby stwierdzenie, iż obejmuje on także działki będące przedmiotem postępowania i ich przeznaczenie wyklucza przyznanie właścicielom prawa własności czasowej.
Odnosząc się do zarzutu w punktu 3 skargi zaznaczono , że w decyzji z dnia [...] października 2012 r. organ nie nawiązał do kwestii "powagi rzeczy osądzonej". Uczynił tak natomiast w decyzji z dnia [...] czerwca 2012 r., co utrudnia w znacznym stopniu kontrolę sądowoadministarcyjną skarżonej decyzji.
Wskazali, że nierozważenie kwestii powagi rzeczy osądzonej w skarżonej decyzji z dnia [...] października 2012 r. oznacza, iż skład orzekający nie podziela poglądu, iż w niniejszej sprawie zachodzi powaga rzeczy osądzonej, ponieważ rozpoznaje sprawę co do jej istoty, badając m. in. przesłanki stwierdzenia nieważności wskazane przez skarżących.
Podkreślono także , że obecnie Kodeks postępowania administracyjnego nie przewiduje trybu w przypadku, jeżeli w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji organ administarcyjny uzna, iż zachodzi powaga rzeczy osądzonej. Artykuł 157 § 3 kpa został bowiem uchylony, a art. 61 a § 1 kpa, jak wskazuje się w literaturze przedmiotu , ze względu na szeroki zakres określenia "z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte" budzi poważne wątpliwości co do zakresu przypadków nim objętych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca naruszają obowiązujące przepisy prawa.
W niniejszej sprawie organy administracji publicznej uznały, że zaistniały przesłanki do odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...].07.2001r. oraz poprzedzającej ją decyzji tego organu z dnia [...].02.2001r po rozpoznaniu sprawy .
Jednocześnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. dostrzegło , że kontrolowane decyzje podlegały uprzednio kontroli Naczelnego Sadu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 30.06.2005r. sygn. akt I OSK 355/04 oddalił skargę K. T. i C. E.
Zdaniem Sądu stanowisko organów należy uznać za nieprawidłowe.
Stosownie do treści art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Każde orzeczenie sądu ma indywidualną skuteczność, która zależy od tego, w jaki sposób rozstrzyga ono o losach zaskarżonego aktu administracyjnego. Istotą wyroku oddalającego skargę jest ustalenie, że zaskarżona decyzja nie była prawnie wadliwa z punktu widzenia, ustanowionych art. 145 P.p.s.a., kryteriów zgodności z prawem decyzji administracyjnych. W takim zakresie decyzji tej przysługują cechy prawomocności, odróżniające ją od wszelkich innych decyzji ostatecznych. Prawomocność jest więc szczególną kwalifikacją decyzji ostatecznej, którą uzyskuje ona w efekcie utrzymania jej w mocy przez sąd administracyjny, jako zgodnej z prawem w zakresie, w jakim sąd ten dokonuje tej kontroli ("Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" pod red. Tadeusza Wosia, wyd. LexisNexis, Warszawa 2005, s. 513 i n.).
Na skutek wyroku oddalającego skargę decyzja administracyjna staje się zatem prawomocna, co oznacza, że nie może być zmieniona lub uchylona w trybach nadzwyczajnych, przewidzianych dla decyzji prawnie wadliwych, bowiem została ona uznana już za niewadliwą mocą orzeczenia sądowego. Wskazać przy tym należy, że sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi i ma obowiązek badania, niezależnie od treści skargi, czy zachodzą okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 kpa. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 kwietnia 2008 r. sygn. akt I OSK 468/07 (Lex nr 505294), "podmioty wymienione w art. 170 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi są faktem i treścią orzeczenia związane, co skutkuje uwzględnieniem prawomocnego wyroku w wydanych rozstrzygnięciach, gwarantując zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych. Tak więc sformułowany w powołanym przepisie pozytywny skutek prawomocności wyroku sądowego statuujący jego moc erga omnes wyłącza możliwość uruchomienia wewnątrzadministracyjnego postępowania kontrolnego przez organy administracji publicznej. Nie mogłaby bowiem w tym postępowaniu zapaść inna decyzja niż wyrok sądu administracyjnego".
Jak wskazał ponadto Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 7 grudnia 2009 r. sygn. akt I OPS 6/09, "żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 kpa), wówczas gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie – z uwagi na wydany uprzednio wyrok sądu – przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W pozostałych przypadkach organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty, stosując art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 kpa". Jeżeli zatem dany akt podlegał już kontroli Sądu, który prawomocnie oddalił skargę, to – co do zasady – zamyka to drogę do prowadzenia ponownego postępowania administracyjnego w tym przedmiocie, również w zakresie stwierdzenia nieważności takiej decyzji. Powyższe wynika również z faktu, że sąd administracyjny, badając rozstrzygnięcie organu w postępowaniu zwykłym, sprawdza z urzędu, czy zaskarżone orzeczenie nie jest dotknięte wadą nieważności.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że wnioskiem z dnia [...].04.2011r. K. T. i C. E. wystąpili o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...].07.2001r., znak [...] oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...].02.2001r., znak [...] oraz orzeczenia administracyjnego nr [...] wydanego przez Prezydium Rady Narodowej W. w dniu [...].01.1962r. o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...],[...] i Al. [...], ozn. nr hip. [...].
Zarzucili wymienionym decyzjom rażące naruszenie art. 7 ust.2 dekretu z dnia 26.10.1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta stołecznego Warszawy , polegające na ustaleniu , że obowiązujący w chwili ich wydania plan zagospodarowania przestrzennego uniemożliwiał wydanie decyzji przyznającej prawo własności czasowej.
Powołane decyzje były już jednak poddane kontroli sądowej pod względem zgodności z prawem zarówno przepisów postępowania jak i prawa materialnego - 7 ust. 2 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, na który wskazano w obecnie złożonym wniosku .
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30.06.2005r., sygn. akt OSK 355/04, oddalił wniesioną skargę. W oparciu o analizę wskazanego wyroku, nie ulega wątpliwości , że granice skargi rozpoznanej tym wyrokiem również sprowadzały się do oceny ewentualnego naruszenia art. 7 ust. 2 dekretu.
Zgodnie z treścią art. 134 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Tym samym uznać należało, że kwestionowana w trybie nadzorczym decyzja podlegała już badaniu sądu, który potwierdził, że decyzja ta była niewadliwa również pod kątem wad kwalifikowanych, objętych art. 156 § 1 kpa.
Sąd orzekający w składzie niniejszym w pełni podziela wskazane wyżej stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 7 grudnia 2009 r. sygn. akt I OPS 6/09. Co za tym idzie Sąd stoi na stanowisku , że żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego powinno zostać załatwione przez organy administracji publicznej przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61 a § 1 kpa. (dawniej art. 157 § 3 kpa), wówczas gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie – z uwagi na wydany uprzednio wyrok sądu – przeszkody przedmiotowej tj. wyroku sądu ,czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym.
Sąd nie aprobuje stanowiska wyrażonego w treści skargi , że zastosowanie art. 61 a § 1 kpa w miejsce uchylonego art. 157 § 3 kpa ze względu na szeroki zakres określenia "z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte" budzi poważne wątpliwości co do zakresu przypadków nim objętych i nie powinien mieć w sprawie zastosowania .
W sprawie niniejszej zaistniały przesłanki do jego zastosowania , tym samym organ odwoławczy uchybił treści art. 138 § 1 pkt.1 kpa utrzymując w mocy decyzję organu I instancji wydaną z naruszeniem art.158§ 1 kpa w zw. z art. 61 a § 1 kpa.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 3 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło