I SA/Wa 389/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech Sędziowie WSA Monika Nowicka (spr.) asesor WSA Sławomir Antoniuk Protokolant Emilia Rutkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2005 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S. z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta S. Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S. z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] o odmowie skierowania J. J. do Domu Pomocy Społecznej w S. Powyższe rozstrzygnięcie zostało oparte na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych: W dniu [...] sierpnia 2004 r. J. J. zwróciła się o umieszczenie jej w Domu Pomocy Społecznej w S. uzasadniając powyższy wniosek trudnymi warunkami mieszkaniowymi. Wskazała też, że posiada orzeczenie o niepełnosprawności a matka i rodzeństwo znęcają się nad nią. Do wniosku dołączyła decyzję ZUS Oddział w S. z dnia [...] marca 2003 r. nr [...] ustalającą prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w wysokości [...] zł netto, która będzie wypłacana do dnia [...] kwietnia 2005 r., kartę informacyjną z dnia [...] stycznia 2003 r. leczenia szpitalnego w Samodzielnym Specjalistycznym Szpitalu Wojewódzkim w S. Oddział Rehabilitacji z rozpoznaniem: [...] w przebiegu choroby [...], kartę informacyjną leczenia na Oddziale [...] Szpitala Wojewódzkiego w S. od [...] lutego 1999 r. do [...] marca 1999 r., kartę informacyjną leczenia szpitalnego na Oddziale [...] w Szpitalu Wojewódzkim w S. od [...] marca do [...] marca 2000 r. wynik badania [...] z [...] marca 2003 r., kartę informacyjną leczenia szpitalnego w Instytucie [...] [...] Kliniki [...] w W. od dnia [...] grudnia 2000 r. do [...] grudnia 2000 r. oraz kartę informacyjną leczenia szpitalnego z tej samej Kliniki od dnia [...] czerwca 2000 r. do [...] czerwca 2000 r., a także orzeczenie o stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w S. z dnia [...] marca 2000 r. zaliczające J. J. do znacznego stopnia niepełnosprawności do dnia [...] lutego 2001 r. Podstawą wydanych w sprawie decyzji było także mi. in. oświadczenie matki wnioskodawczyni H. J. z dnia [...] sierpnia 2004 r., w którym zaprzeczyła ona, aby członkowie rodziny bili czy znieważali zainteresowaną (leczącą się w Instytucie [...] w W. przy ulicy [...]), a także opinia Ordynatora Oddziału [...] Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w S. z dnia [...] września 2004 r., z której wynikała konieczność badań [...] i [...] niezbędnych do pełnej oceny funkcji [...] wnioskodawczyni oraz zaświadczenie lekarza [...] Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej "[...]" w S. z dnia [...] września 2004 r. stwierdzające, iż J. J. kwalifikuje się do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle [...] chorych. Ponadto organ wziął pod uwagę zaświadczenie [...] Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej "[...]" w S. z dnia [...] września 2004 r., wywiad środowiskowy (rodzinny) dla osób ubiegających się o przyznanie świadczeń pomocy społecznej, w wyniku którego pracownik socjalny ustalił, że wnioskodawczyni urodzona w dniu [...] grudnia 1972 r. zamieszkała w S. przy ul. [...] czasowo przebywająca przy ul. [...] jest panną, pobiera rentę w wysokości [...] zł i nie jest w stanie prawidłowo funkcjonować w środowisku ze względu na stan zdrowia. Ustalono także, iż matka wnioskodawczyni (oświadczenie z dnia [...] października 2004 r.) wyraziła zgodę na powrót córki do domu rodzinnego. W tych warunkach mając na uwadze, że wnioskodawczyni nie wyraziła zgody na pobyt w domu Opieki Społecznej o profilu kwalifikowanym (dla przewlekle chorych [...]) organ I instancji odmówił uwzględnienia przedmiotowego wniosku. W odwołaniu skierowanym do Kolegium J. J. podkreśliła, że spełnia warunki do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Odwołanie to jednak nie zostało uwzględnione, a rozpoznając sprawę w trybie instancji odwoławczej Kolegium stwierdziło, że - stosownie do art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) - osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub, nie mogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Ustęp drugi zaś w/ w przepisu stanowi, że osobę, o której mowa w ust. 1, kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, chyba że okoliczności sprawy wskazują inaczej, po uzyskaniu zgody tej osoby lub jej przedstawiciela ustawowego na umieszczenie w domu pomocy społecznej. Zdaniem organu odwoławczego zgromadzona w sprawie dokumentacja medyczna jednoznacznie wskazywała, że odwołująca kwalifikuje się wyłącznie do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle [...] chorych. Ponieważ jednak nie wyraziła ona zgody na skierowanie jej do tego typu domu pomocy społecznej, podkreślając w oświadczeniu z dnia [...] listopada 2004 r., iż prosi o umieszczenie w Domu Pomocy Społecznej w S. skierowanie jej do tego typu specjalistycznego ośrodka nie było możliwe. Organ podniósł przy tym, że matka zainteresowanej wyraziła gotowość przyjęcia córki do domu rodzinnego, a ponadto w uzasadnieniu decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta wskazano, iż istnieje możliwość świadczenia pomocy J. J. w miejscu zamieszkania w formie usług opiekuńczych. Jednak i tą formą pomocy odwołująca się nie była zainteresowana. Odnosząc się do zarzutu zawartego w odwołaniu, iż opinia lekarza specjalisty chorób [...] z dnia [...] września 2004 r. nie zalecała badania przez [...] i [...], Kolegium stwierdziło że, przeprowadzenie takich badań zalecił ordynator Oddziału [...] Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w S. w dniu [...] września 2004 r. wskazując, że były one konieczne do pełnej oceny funkcji [...] wnioskodawczyni. Mając na uwadze fakt, że Dom Pomocy Społecznej w S. nie jest placówką przeznaczoną dla osób przewlekle [...] chorych, a przepisy ustawy o pomocy społecznej zezwalają wyłącznie na kierowanie osób chorych do Domów Pomocy Społecznej przystosowanych do opieki specjalistycznej ze względu na rodzaj schorzeń, Kolegium podzieliło pogląd organu I instancji. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którą podpisała J. J. W skardze nie zgadzając się ze stanowiskiem organów skarżąca twierdziła, że nie jest osobą chorą [...], a wyżej powołane zaświadczenie Ordynatora Oddziału [...] Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w S. o konieczności przeprowadzenia badań zostało wydane na prośbę M. G. (Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S.), która domagała się wystawienia przez lekarza zaświadczenia, iż skarżąca jest osobą chorą [...]. Wskazano także, że opinia [...] stwierdzająca, że choć skarżąca funkcjonuje intelektualnie [...], nie zawiera treści dotyczącej rozpoznania u niej choroby [...]. Ponadto w skardze podniesiono, że lekarz chorób wewnętrznych nie stwierdził u zainteresowanej istnienia w/w choroby, nie zalecił konsultacji [...], a lekarz [...] w swej opinii stwierdził jedynie pewne ograniczenia, ale nie stwierdził objawów [...]. Zaświadczenie takie wystawił [...] M. A. w dniu [...] września 2004 r. i dokument ten skarżąca złożyła do akt. Po wydaniu zaś decyzji przez Kolegium J. J. stwierdziła, że znajdujące się w aktach sprawy zaświadczenie tego samego lekarza i pochodzące z tej samej daty zawiera dopisek, którego poprzednio nie było, że pacjentka kwalifikuje się do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle [...] chorych. W piśmie uzupełniającym skargę z dnia 25 listopada 2005 r. skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z dwóch zaświadczeń lekarskich z dnia [...] marca 2005 r. i [...] maja 2005 r. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę – pod względem zgodności z prawem – zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Kontrola Sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ponieważ w rozpatrywanej sprawie Sąd uznał, że miało miejsce tego rodzaju naruszenie prawa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – w konsekwencji prowadziło to do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej ją. W niniejszej sprawie wykazane zostało, że wnioskodawczyni jest osobą spełniającą warunki do skierowania jej do domu opieki społecznej z tym, że problemem było ustalenie czy mógł to być wskazany przez nią we wniosku Dom Opieki Społecznej w S. czy też winien to być tego rodzaju Dom, ale o profilu dla osób przewlekle chorych [...]. Zatem podstawową kwestią, która winna być w tej sprawie wyjaśniona była okoliczność czy wnioskodawczyni jest osobą zdrową czy chorą [...]. Dla wyjaśnienia tego problemu rozstrzygającym dowodem była oczywiście opinia lekarza [...]. Z tego powodu wszystkie zaświadczenia i opinie wystawione przez lekarzy innej specjalności lub przez psychologów mogły być jedynie traktowane jako dowody w sprawie o charakterze uzupełniającym, potwierdzającym czy też np. dodatkowo wyjaśniającym. Przeprowadzenie dowodów przez organ musiało przy tym odbywać się z poszanowaniem przepisów procedury administracyjnej, a zwłaszcza praw strony. Jak wynika z treści znajdującej się w aktach sprawy notatki urzędowej, sporządzonej w dniu [...] października 2004 r. przez pracownika socjalnego M. M. zapis, że pacjentka kwalifikuje się do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle [...] chorych, zawarty w opinii lekarza [...] M. A., wystawionej w dniu [...] września 2004 r. i odnoszącej się do stanu zdrowia [...] J. J., został dopisany przez tegoż lekarza w terminie późniejszym tj. w dniu [...] października 2004 r. Z akt postępowania administracyjnego nie wynika przy tym, by przed rozstrzygnięciem co do istoty sprawy, skarżąca miała możliwość zapoznania się z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego. Tym bardziej, że decyzja organu I instancji została wydana cztery dni po uzupełnieniu opinii, a dodatkowo w ciągu tych kilku dni miał miejsce okres świąteczny (Wszystkich Świętych). Z tego powodu podniesiony w skardze zarzut, że skarżąca nie wiedziała o ostatecznej treści opinii lekarza [...] M. A. brzmi przekonywująco i jest zasadny. Opinię tę bowiem (w pierwotnej wersji) skarżąca sama dołączyła do akt sprawy i w związku z tym miała prawo przypuszczać, że złożony przez nią dokument urzędowy nie zmienił w istotny sposób swej treści. Powyższe postępowanie organów naruszyło zatem przepisy kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące podstawowych zasad dowodzenia. Dokument urzędowy, którym legitymowała się skarżąca zawierał treść. Był środkiem dowodowym dzięki któremu skarżąca chciała udowodnić określone fakty. W rezultacie w następstwie jego zmiany - bez wiedzy zainteresowanej – i to z inicjatywy organu prowadzącego postępowanie, dokument ten został zmieniony w swej treści w taki sposób, że świadczył o czymś innym niż było to zamierzone przez skarżącą. Postępowanie tego rodzaju dodatkowo sprzeczne jest także z przepisami art. 6, 7, 8, 9, 70 § 1 k.p.a. co biorąc pod uwagę Sąd – z mocy przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – orzekł jak w sentencji. Wnioski dowodowe zgłoszone przez skarżącą nie zostały uwzględnione z powodu braku ich przydatności. Złożone bowiem kserokopie dokumentów dotyczyły okresu po wydaniu zaskarżonej decyzji.