I SA/Wa 390/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka- Płaczkowska (spr.) WSA Emilia Lewandowska Protokolant referent – stażysta Katarzyna Matecka - Caban po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2018 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji Zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2017 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpoznaniu odwołania M. K. od decyzji Prezydenta Miasta R. z [...] września 2017 r., nr [...] przyznającej świadczenie wychowawcze na K. K., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że decyzją z [...] września 2017 r. Prezydent Miasta R. przyznał M. K. świadczenie wychowawcze na K. K. w kwocie [...] zł miesięcznie, na okres od [...] października 2017 r. do [...] września 2018 r. Od decyzji tej odwołanie złożył M. K., zarzucając naruszenie przepisów postępowania w zakresie nie rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego na syna M. K. W uzasadnieniu odwołania podał, że składając wniosek o świadczenie wychowawcze jako pierwsze dziecko wskazał syna J. K. urodzonego [...] sierpnia 1999 r. i wystąpił o przyznanie świadczenia wychowawczego na pozostałą dwójkę dzieci, tj. syna M. K. urodzonego [...] lipca 2002 r. oraz córkę K. K. urodzoną [...] lipca 2005 r. Odwołujący się podał, że po dacie złożenia wniosku syn J. K. ukończył 18 lat. Podniósł, że wiek dziecka miał znaczenie przy pierwszym wniosku o świadczenie wychowawcze, jaki składał w czerwcu 2016 r. Wówczas syn J. K. spełniał warunki do uznania go za pierwsze dziecko, stosownie do dyspozycji art. 2 pkt. 14 ustawy. Rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wskazało, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1851) ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego oraz jego wypłata następuje odpowiednio na wniosek matki, ojca, opiekuna faktycznego dziecka albo opiekuna prawnego dziecka. W przedmiotowej sprawie M. K. złożył [...] sierpnia 2017 r. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na M. K. i K. K. Z wniosku wynika, iż w skład rodziny wchodzą poza nim: syn J. K., urodzony [...] sierpnia 1999 r., żona M. K., syn M. K., urodzony [...] lipca 2002 r. i córka K. K., urodzona [...] lipca 2005 r. Kolegium wyjaśniło, że stosownie do art. 2 pkt. 14 ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o pierwszym dziecku - oznacza to jedyne lub najstarsze dziecko w rodzinie w wieku do ukończenia 18 roku życia; w przypadku dzieci urodzonych tego samego dnia, miesiąca i roku, będących najstarszymi dziećmi w rodzinie w wieku do ukończenia 18 roku życia, pierwsze dziecko oznacza jedno z tych dzieci wskazane przez osobę, o której mowa w art. 4 ust. 2 ustawy. Zdaniem organu dla prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie koniecznym było ustalenie, czy dziecko wskazane we wniosku jest kolejnym dzieckiem w rodzinie. J. K. w dacie składania wniosku miał ukończone 18 lat. Zatem pierwszym dzieckiem w wieku poniżej 18 roku życia jest M. K. Kolegium stwierdziło, że skarżący wystąpił z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na swoje kolejne dziecko, nie wnosząc jednocześnie o ustalenie tego prawa na pierwsze dziecko, którego przyznanie uzależnione jest od sytuacji dochodowej rodziny. W ocenie organu skarżący uprawniony jest do świadczenia wychowawczego na córkę K. K., jako kolejne dziecko w rodzinie i takie świadczenie zostało przyznane wnioskodawcy. Kolegium podkreśliło, że obowiązane jest orzekać na podstawie przepisów ustawy, a przepisy te jednoznacznie określają definicję pierwszego dziecka w rodzinie. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] listopada 2017 r. skargę wniósł M. K. W uzasadnieniu skargi wskazał, że ma troje dzieci: synów J. i M. oraz córkę K.. Podał, że w 2016 r. wystąpił o przyznanie świadczenia wychowawczego, wskazując jako pierwsze dziecko syna J. Z uwagi na niespełnianie kryterium dochodowego nie składał wniosku o świadczenie wychowawcze na najstarsze dziecko. Świadczenie zostało przyznane na dwójkę pozostałych dzieci, tj. M. i K.. Wskazał, że zgodnie z art. 4 ust. 3 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje do dnia ukończenia przez dziecko 18 roku życia. W ocenie skarżącego przyznane na rzecz dzieci M. i K. świadczenie wychowawcze powinien pobierać do ukończenia przez każde z nich 18 roku życia. Gdyby przyjąć interpretację przepisów zaprezentowaną przez organy, to żadne z dzieci nie otrzymywałoby świadczenia wychowawczego do 18 roku życia. Świadczenie to traciłyby z chwilą uzyskania przez starsze rodzeństwo pełnoletniości. Art. 4 ust.3 byłby przepisem martwym. W ocenie skarżącego art. 2 pkt 14 ustawy, określający pierwsze dziecko ma charakter definicji ustawowej i nie może wyłączać stosowania przepisu merytorycznego, jakim jest art. 4 ust. 3. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazane. Zgodnie z art. 134 § 1 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który w tej sprawie nie ma zastosowania). Jak wynika z odwołania, skarżący nie kwestionował przyznania świadczenia wychowawczego na rzecz córki. Decyzji organu I instancji zarzucił brak rozstrzygnięcia w zakresie wniosku o przyznanie tego świadczenia na rzecz syna M. Wynika to wprost z treści odwołania, w którym skarżący pisze: "Zaskarżonej decyzji zarzucam naruszenie: - przepisów postępowania w zakresie nie rozstrzygnięcia wniosku o świadczenie wychowawcze na syna M. K. (brak decyzji w tym przedmiocie)". Uzasadnienie odwołania koncentruje się na naruszeniu przepisów prawa materialnego, z których, w ocenie skarżącego wynika, że świadczenie na rzecz syna M. powinno być mu przyznane. Istotę sprawy stanowi okoliczność, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozpoznało odwołanie od rozstrzygnięcia, które nie zapadło. Otóż organ I instancji nie orzekł o odmowie przyznania świadczenia na rzecz M. K. Jak wyżej zaznaczono, przyznanie świadczenia na rzecz córki nie było przez skarżącego kwestionowane w odwołaniu. Wobec tego decyzja organu I instancji stała się ostateczna. Skarżący konsekwentnie podnosił, że wniosek dotyczył przyznania świadczenia wychowawczego na dwoje młodszych dzieci wskazując, jako pierwsze dziecko najstarszego syna – J. K. Podnieść należy, że obowiązkiem organu II instancji jest w każdym przypadku zbadanie dopuszczalności odwołania. Niedopuszczalne jest odwołanie od nieistniejącego rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji ma zastosowanie przepis art. 134 kpa. W uzasadnieniu takiego postanowienia organ powinien także wskazać, że skarżący może zwalczać bezczynność z wykresie nierozpoznanego wniosku o przyznanie świadczenia na syna wyłącznie poprzez ponaglenie organu, a w przypadku nieuwzględnienia tego środka poprzez złożenie skargi do sądu. Natomiast rozpoznanie odwołania od nieistniejącego rozstrzygnięcia rażąco narusz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, poprzez jego zastosowanie oraz art. 134 kpa, poprzez jego niezastosowanie. Są to rażące naruszenia wyżej powołanych przepisów postępowania w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni stanowisko przedstawione w niniejszym uzasadnieniu.