I SA/Wa 396/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Protokolant referent stażysta Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranego zasiłku oddala skargę. Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., po rozpatrzeniu odwołania S. P. od decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kwoty [...] zł nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego, utrzymało tą decyzję w mocy. Decyzja powyższa wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. ustaliło, że S. P. pobrał nienależnie świadczenie w postaci zasiłku pielęgnacyjnego za okres od [...] stycznia 2010 r. do [...] czerwca 2010 r. w wysokości [...] zł. Decyzja powyższa stała się ostateczna. W dniu [...] listopada 2011 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. wpłynął wniosek S. P. o umorzenie w/w kwoty. W uzasadnieniu swego wniosku wskazał, że organowi znane są okoliczności, które uniemożliwiają mu spłatę w/w należności. Decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] Zastępca Prezydenta Miasta P. działając z upoważnienia Prezydenta Miasta P., odmówił S. p. umorzenia należności pieniężnej w łącznej wysokości [...] zł (kwota główna [...] zł oraz odsetki [...] zł) nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu wskazał, że w trakcie przeprowadzonego postępowania dowodowego ustalono, że S. P. zamieszkuje z żoną, lecz prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Posiada mieszkanie własnościowe o powierzchni [...] m2. Łącznie miesięczne opłaty związane z utrzymaniem mieszkania wynoszą [...] zł. S. P. utrzymuje się z emerytury, która ulega uszczupleniu w wyniku egzekucji komorniczej w wysokości [...] zł. Wnioskodawca zmaga się z problemami zdrowotnymi, leczy się z powodu choroby nowotworowej, nadciśnienia tętniczego, zwyrodnienia stawów oraz prostaty. Leczenie związane jest z podawaniem leków, żywności dietetycznej oraz stosowaniem diety płynnej. Koszty związane z leczeniem strona określa na poziomie [...] zł miesięcznie. Z uwagi na powyższe schorzenia S. P. posiada orzeczony stopień niepełnosprawności na stałe. Powyższe okoliczności organ ustalił na podstawie opinii dotyczącej sytuacji materialno-bytowej S. P., sporządzonej w dniu [...] listopada 2011 r. oraz na podstawie akt sprawy. Organ powołując się ponadto na treść przepisu art. 30 ust. 9 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 139, poz. 992 ze zm.) wskazał, że dyspozycja tego przepisu zezwala na zastosowanie ulgi w postaci umorzenia w/w zasiłku, ale tylko w sytuacjach szczególnych i wyjątkowych. Wskazał przy tym, że z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, że S. P. wprawdzie jest osobą niepełnosprawną, ma orzeczony stopień niepełnosprawności na stale, zmaga się wieloma dolegliwościami. Należy jednak zauważyć, że adresatami zasiłku pielęgnacyjnego są wyłącznie osoby chore, niepełnosprawne, osoby w podeszłym wieku, cierpiące na różnego rodzaju schorzenia, które utrudniają w znaczny sposób bądź uniemożliwiają samodzielne funkcjonowanie tych osób w życiu codziennym. Reasumując organ stwierdził, że po przeanalizowaniu całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie znalazł szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących sytuacji wnioskodawcy, które uzasadniałaby umorzenie nienależnie pobranego świadczenia. Wskazał przy tym, że strona może ubiegać się o rozłożenie na raty nienależnie pobranego zasiłku. Od decyzji powyższej, pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. S. P. złożył odwołanie, wnosząc o jej uchylenie lub przekazanie sprawy do MOPS do ponownego rozpatrzenia, celem umorzenia wymaganych (rzekomych) należności. Zdaniem odwołującego się określenie "nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego" nie może mieć w sprawie zastosowania, ponieważ z wywiadów wynikało, że zasiłek pielęgnacyjny był nienależny i należało wtedy wszelkie czynności w tej sprawie przeprowadzić tak, aby do takiej sytuacji nie doszło. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy i wskazało, że organ pierwszej instancji rozeznał sytuację życiową, materialną i zdrowotną wnioskodawcy i dokonał oceny czy zaszła przesłanka "szczególnie uzasadnionych okoliczności". Kolegium wskazało, że wnioskodawca posiada stałe źródło dochodu w postaci emerytury, otrzymuje dodatek pielęgnacyjny związany z wiekiem i stanem zdrowia oraz uzyskuje pomoc na leczenie. Wskazał przy tym, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem użyty w art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych zwrot "szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny" należy interpretować biorąc pod uwagę fakt, iż co do zasady do świadczeń rodzinnych uprawnione są jedynie osoby o niewysokich dochodach, spełniające tzw. Kryterium dochodowe. A zatem sama trudna sytuacja materialna danej rodziny nie uzasadnia, zdaniem organu, umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń, jest to możliwe dopiero wówczas, gdy sytuacja rodziny będzie szczególna i to szczególna na tle rodzin uprawnionych do świadczeń rodzinnych, a nie względem wszystkich innych rodzin. Niezgadzając się z rozstrzygnięciem organu S. P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz uznanie, że sporny zasiłek pielęgnacyjny był świadczeniem uznaniowym. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lutego 2012 r., oraz poprzedzająca ją decyzja Zastępcy Prezydenta Miasta P., działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta P. z dnia [...] grudnia 2011 r., wydane zostały zgodnie z prawem. W pierwszym rzędzie należy wskazać, że wydane w sprawie decyzje dotyczyły odmowy umorzenia nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego - zasiłku pielęgnacyjnego. Podstawę rozstrzygnięcia organów obu instancji stanowił przepis art. 30 ust. 9 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Wyjaśnić należy, że w myśl art. 30 ust. 1 ustawy obowiązuje zasada zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. W związku z powyższym umorzenie zadłużenia może nastąpić tylko w szczególnie uzasadnionych okolicznościach dotyczących sytuacji rodziny wnioskodawcy, zgodnie z art. 30 ust. 9. Rozpoznając taki wniosek o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń organ administracji powinien dokonać oceny, czy sytuacja życiowa wnioskodawcy, w tym stan rodzinny, majątkowy, wiek, stan zdrowia (choroby w rodzinie, niepełnosprawność) mieszczą się w ustawowym pojęciu "szczególnie uzasadnionych okoliczności". Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle przedstawionych powyżej norm Sąd doszedł do przekonania, że organy obu instancji przeprowadziły wyczerpującą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i dokonały wnikliwej analizy sytuacji majątkowej oraz rodzinnej skarżącego w kontekście przesłanek z art. 30 ust. 9 ustawy. Tym samym nie naruszyły przepisów art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 Kpa. Należy podzielić stanowisko organu, że na tle sytuacji zdrowotnej, materialnej i osobistej przeważającej liczby podmiotów objętych opieką organów pomocy społecznej, w rodzinie skarżącego nie wystąpiły "szczególne okoliczności", o jakich mowa w art. 30 ust. 9. Skarżący posiada co prawda orzeczony stopień niepełnosprawności, leczy się z powodu choroby nowotworowej nadciśnienia i prostaty a także nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, lecz jednocześnie posiada dochód z tytułu emerytury i zasiłku pielęgnacyjnego przekraczający kwotę [...] zł miesięcznie, posiada mieszkanie własnościowe o pow. [...]m2, objęty jest także pomocą w formie zasiłków celowych specjalnych na leki i żywność dietetyczną. Powyższe oznacza, że sytuacja finansowa S. P., w świetle analogicznych problemów innych osób korzystających z pomocy ośrodka, nie uzasadnia uwzględnienia jego żądania umorzenia nienależnie pobranej należności. Należy wskazać, że organy orzekające w niniejszej sprawie przesądziły jedynie o braku możliwości umorzenia zadłużenia skarżącego, nie wykluczając rozłożenia na raty kwoty nienależnie pobranych świadczeń. Do powyższego niezbędny jest jednak jego wniosek . Sąd orzekający w sprawie niniejszej zważył bowiem , że co do zasady do świadczeń rodzinnych uprawnione są jedynie osoby o niewielkich dochodach ,spełniające tzw. kryterium dochodowe Zatem jeżeli skarżący osiąga dochody powyżej granicy minimum socjalnego to brak było podstaw do umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych wraz z odsetkami. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , Sąd orzekł jak w sentencji.