I SA/Wa 397/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie: Sędzia WSA Anna Wesołowska (spr.) Sędzia WSA Przemysław Żmich Protokolant referent stażysta Beata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego na zakup opału i opłacenie rachunków oddala skargę. Decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. odmówił A. K. (Skarżący) przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na zakup opału opłacenie rachunków związanych z potrzebami życiowymi. Po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez Skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Podstawą prawną rozstrzygnięcia organów był art. 39 oraz art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 163 ze zm. zwanej dalej : "ustawą o pomocy społecznej"). Rozstrzygnięcia organów obu instancji wydane zostały na skutek uznania, że Skarżący przekroczył kryterium dochodowe. Przekroczenie powyższego kryterium było następstwem ustalenia przez organy, że Skarżący jest posiadaczem gospodarstwa rolnego po zmarłej matce, o powierzchni [...] ha przeliczeniowego. Po dodaniu do ustalonego w toku wywiadu środowiskowego dochodu miesięcznego w wysokości [...] złotych, dochodu z posiadanego gospodarstwa rolnego w wysokości [...] złotych (dochód z 1 ha przeliczeniowego x 288 złotych) ustalono, że miesięczny dochód Skarżącego wynosi łącznie [...] złotych, co oznacza, że przekracza kryterium wskazane w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Organ pierwszej instancji wskazał również, że Skarżący w okresie od stycznia do listopada 2015 r. otrzymał z pomocy społecznej łącznie [...] złotych (tytułem zasiłków celowych i okresowych). Organ drugiej instancji podzielił ustalenia faktyczne dokonane przez organ pierwszej instancji oraz wskazał dodatkowo, że z akt sprawy wynika, iż dorosłe dzieci Skarżącego, unikają kontaktu z Ośrodkiem Pomocy Społecznej. Organ odwoławczy wskazał również, że po stronie Skarżącego występuje brak woli w współpracy w zakresie ustalenia, jakie prawa przysługują mu do gospodarstwa rolnego po matce Z. K., w którym to gospodarstwie zamieszkuje od kilku lat. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżący wniósł do tutejszego sądu skargę zarzucając w niej wadliwe ustalenie, iż uzyskuje dochody z gospodarstwa rolnego. Podkreślił, że gospodarstwo rolne jest gospodarstwem jego syna, D. K. na podstawie testamentu sporządzonego przez Z. K., on zaś jedynie je dozoruje. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Skarga jest niezasadna. Skarżący wnosił o przyznanie zasiłku celowego, który zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. W przypadku osoby samotnie gospodarującej może on zostać przyznany osobie, której miesięczny dochód nie przekracza 634 złotych (art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej w związku z § 1 ust. 1 punkt a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. z w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, Dz. U. z 2015 r. nr 1058). Ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wymaga więc zbadania, czy organy prawidłowo ustaliły, iż Skarżący przekroczył kryterium dochodowe o którym mowa w art. 8 ust. 1p kt1 ustawy o pomocy społecznej. Ustawa o pomocy społecznej odwołuje się do pojęcia dochodu z hektara przeliczeniowego, przy czym powszechnie przyjmuje się, że dochód ten doliczany jest zarówno posiadaczowi jaki i właścicielowi, bez względu na to, czy prowadzi on rzeczywiście działalność rolniczą czy też nie (por. I. Sierpowska, Komentarz do art. 8 ustawy o pomocy społecznej, Lex 2014) Innymi słowy mówiąc, dla przypisania dochodu, o którym mowa w art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej nie jest konieczne, by określona nieruchomość wyczerpywała definicję pojęcia gospodarstwa rolnego zawartą czy to w przepisach kodeksu cywilnego, czy to w przepisach prawa unijnego regulującego kwestie dopłat do działek rolnych. Wystarczające jest ustalenie, że beneficjent pomocy społecznej jest właścicielem lub posiadaczem nieruchomości rolnej. Spór w sprawie dotyczył tego, czy Skarżącego można uznać za posiadacza nieruchomości rolnej. Organy ustalając, że Skarżący jest posiadaczem gospodarstwa rolnego powołały się na fakt jego zamieszkiwania w tymże gospodarstwie od kilku lat oraz złożenia przez niego w dniu [...] kwietnia 2015 r. do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosku o nadanie numeru identyfikacyjnego, wpisania Skarżącego do ewidencji producentów i otrzymania numeru indentyfikacyjnego oraz złożenia wniosku na 2015 r. o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności dodatkowe oraz płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi i innymi szczególnymi ograniczeniami na działki rolne o łącznej powierzchni [...] ha. SKO podkreśliło dodatkowo, że dopiero po otrzymaniu decyzji odmawiającej przyznania zasiłku celowego na zakup opału na zimę z dnia [...] grudnia 2015 r. Skarżący podjął działania mające na celu dokonanie zmiany wpisu do ewidencji producentów. Sąd rozpoznający sprawę wskazuje, że zgodnie z treścią art. 339 k.c. domniemywa się, że kto rzeczą faktycznie włada jest jej posiadaczem samoistnym. Domniemanie to ma zastosowanie w sprawach cywilnych, jednak w ocenie sądu w realiach niniejszej sprawy wytyczne interpretacyjne wynikające z powołanego przepisu mogą również znaleźć zastosowanie. Okolicznością niesporną jest fakt zamieszkiwania przez Skarżącego na nieruchomości stanowiącej własność jego matki, o powierzchni [...] ha fizycznych ha, w tym [...] ha przeliczeniowym. Skarżący zamieszkuje na tej nieruchomości samotnie, bez żadnych osób trzecich, co potwierdza treść wywiadu środowiskowego. Obiektywne okoliczności sprawy pozwalały w ocenie sądu na wyciągnięcie wniosku, że Skarżący jest posiadaczem powyższej nieruchomości, a co za tym idzie w świetle art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej należy mu przypisać dochód z odpowiednio ustalonej powierzchni hektarów przeliczeniowych. Rzeczywiście, po wydaniu przez organ pierwszej instancji decyzji odmawiającej przyznania zasiłku celowego z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego Skarżący rozpoczął zaczął składanie oświadczeń negujących powyższe ustalenia. Jednak jak wynika z akt sprawy, do dnia rozpoznania skargi Skarżący nie zmienił miejsca zamieszkania, co więcej nie podjął żadnych czynności mających na celu uregulowanie stanu prawnego nieruchomości na której zamieszkuje. Wobec powyższego, deklaracje Skarżącego, że nie jest posiadaczem przedmiotowej nieruchomości, a jedynie jej "dozorcą" wobec braku jakichkolwiek dowodów potwierdzających taki tytuł zajmowania przedmiotowej nieruchomości, pozostają bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Jednocześnie, bez wpływu na ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji pozostaje podnoszona przez Skarżącego okoliczność, że jest uznany za bezrobotnego i na tej podstawie korzysta ze świadczeń zdrowotnych, co w jego ocenie stoi w sprzeczności z możliwością przypisania mu posiadania gospodarstwa rolnego. W niniejszej sprawie sąd kontrolował zgodność z prawem decyzji odmawiającej przyznania zasiłku celowego, poza zakresem jego kognicji była natomiast ocena na jakiej podstawie jakich ustaleń faktycznych Skarżący uzyskał status bezrobotnego. Bez wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy pozostaje również fakt wydania w maju 2016 r. przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzji o odmowie przyznania Skarżącemu płatności z uwagi na fakt, że nie jest on rolnikiem. Jak już wyżej wskazano, ustawa o pomocy społecznej przewiduje ryczałtowy sposób ustalenia dochodu z nieruchomości o charakterze rolnym, bez względu na to, czy osoba ubiegająca się o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej rzeczywiście określone dochody z tytułu posiadania nieruchomości rolnej uzyskuje czy też nie, jak również bez względu na to, czy ma możliwość uzyskania takich dochodów. Skarżący w dniu rozprawy potwierdził, że nie składał wniosku o stwierdzenie nabycia spadku po swojej zmarłej mamie. Skarżący wyjaśniał również, że mama sporządziła testament notarialny w którym do spadku powołała jego syna. W pismach składanych w toku postępowania administracyjnego wskazywał, że celem uszanowania woli swojej mamy nie będzie występował w stosunku do syna z roszczeniem o zachowek. W innych pismach wyjaśniał, że wystąpienie z roszczeniem o zachowek nie jest w jego ocenie uzasadnione, gdyż w razie przyznania mu określonej kwoty z tego tytułu, zostałaby ona przejęta przez jego wierzycieli (z akt administracyjnych wynika nie wynika, by Skarżący miał innych wierzycieli niż małoletnie dzieci na które ma zasądzone alimenty w łącznej kwocie [...] złotych miesięcznie). Ustosunkowując się do powyższych twierdzeń Skarżącego wskazać należy, że przeprowadzenie postępowania o stwierdzenie nabycia spadku pozwoliłoby na ustalenie, czy rzeczywiście sporządzony został testament, jakiej treści i czy testament ten jest ważny. W przypadku ustalenia, że spadek przypadł innej osobie niż Skarżący –mógłby on podjąć decyzję, czy zamierza ubiegać się o zachowek czy też nie. Sąd nie kwestionuje, że Skarżący ma swobodę decyzji co do tego, czy podejmie czynności mające na celu uregulowania stanu prawnego nieruchomości na której przebywa, jak również swobodę decyzji co do tego, czy podejmie czynności, mające na celu poprawę jego sytuacji majątkowej. Jednak w sytuacji, w której Skarżący występuje o udzielenie mu świadczenia z pomocy społecznej, a więc ze środków publicznych kwestia czy podejmuje on działania mające na celu zmianę jego sytuacji majątkowej miała istotne znaczenie. Sąd przypomina w tym miejscu, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Tymczasem w realiach niniejszej sprawy, Skarżący świadomie rezygnuje z możliwości pokonania trudnej sytuacji życiowej poprzez np. uregulowanie kwestii związanych z dziedziczeniem po swojej mamie nieruchomości na której zamieszkuje. Na okoliczność tę słusznie zwróciło uwagę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. Końcowo zwrócić należy uwagę na fakt, że zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Z uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji wynika, że Skarżący korzysta z pomocy społecznej od 2013 r. przy czym w 2015 r. w okresie od stycznia do listopada 2015 r. otrzymał łącznie kwotę [...]złotych. Oznacza to, że właściwy organ stara się w miarę posiadanych możliwości pomagać Skarżącemu w jego sytuacji życiowej. Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.