I SA/Wa 404/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rudnicka Sędziowie WSA Gabriela Nowak (spr.) WSA Joanna Skiba Protokolant Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi [...] Spółka Akcyjna na postanowienie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie negatywnej opinii w sprawie nadania statusu centrum [...] oddala skargę. I SA/Wa 404/08 U Z A S A D N I E N I E Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy postanowieniem z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...], w którym zajął negatywne stanowisko w sprawie nadania statusu centrum badawczo-rozwojowego K. [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. Postanowienie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] listopada 2007 r. zapadło w następującym stanie sprawy. Wnioskiem z dnia 18 czerwca 2007 r. K. [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. (przywoływana dalej jako K.) zwróciła się do Ministra Gospodarki o nadanie, w trybie art. 12 ust. 5 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o niektórych formach wspierania działalności innowacyjnej (Dz.U. nr 179, poz. 1484 ze zm.), statusu centrum badawczo - rozwojowego. W toku prowadzonego postępowania administracyjnego Minister Gospodarki przekazał ww. wniosek Ministrowi Nauki i Szkolnictwa Wyższego w celu zajęcia przez ten organ stanowiska, czy świadczone przez przedsiębiorcę usługi, w postaci przeprowadzonych na zlecenie badań klinicznych, mogą być traktowane jako sprzedaż wytworzonych przez niego wyników badań lub prac rozwojowych , o których mowa w art. 12 ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy. Minister Szkolnictwa Wyższego, w wyniku rozpatrzenia wniosku K., postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2007 r. wyraził negatywne stanowisko w sprawie nadania K. wnioskowanego przez tą Spółkę statusu wskazując, że wnioskodawca nie spełnia kryteriów określonych w art. 12 ust. 6 pkt 6 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. W myśl tego przepisu wniosek przedsiębiorcy ubiegającego się o nadanie statusu centrum badawczo-rozwojowego powinien zwierać m.in. opis prowadzonych przez przedsiębiorcę badań (naukowych, przemysłowych, przedkonkurencyjnych) lub prac rozwojowych w rozumieniu ustawy z dnia 8 października 2005 r. o zasadach finansowania nauki (Dz.U. nr 28, poz. 2390 ze zm.). W ocenie organu z informacji zawartych we wniosku strony wynika, że działalności Spółki nie ma charakteru badań naukowych lub prac rozwojowych, a wykazane przez wnioskodawcę w opisie działalności Spółki badania należą do badań klinicznych, które są podejmowane w następstwie zrealizowanych badań naukowych i ograniczają się do dokonywania testów według ściśle określonych reguł. K. prowadzi działalność administracyjno -organizatorską w procesie badań klinicznych, nie ma własnych zespołów badawczych, laboratoriów ani wyposażenia badawczego. Ze stanowiskiem Ministra Szkolnictwa Wyższego nie zgodziła się K., która wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wniosku strona podniosła, że Minister w swoim rozstrzygnięciu nie odniósł się do zagadnienia czy działalność spółki ma charakter innych badań, niż badania naukowe, tj. badań przemysłowych lub badań przedkonkurencyjnych. Ponadto dokonując oceny charakteru działalności Spółki organ nie odniósł się do definicji poszczególnych rodzajów działalności, zawartych w ustawie o zasadach finansowania nauki. W szczególności dotyczy to definicji badań naukowych oraz badań przemysłowych zawartych w ustawie o zasadach finansowania nauki. Zdaniem strony bezsporny jest fakt, że działalność spółki polega na prowadzeniu badań klinicznych. Należy zatem ustalić, czy badania kliniczne są badaniami stosowanymi, o których mowa w art. 2 pkt 2 lit. b lub badaniami przemysłowymi, o których mowa w art. 2 pkt 4 ustawy o zasadach finansowania nauki. Jednocześnie strona wskazała na definicję badań klinicznych zawartą w ustawie z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz.U. z 2004 r. nr 53, poz. 533), z której wywodziła, że badania te wyczerpują znamiona badań stosowanych, o których mowa w ustawie o zasadach finansowania nauki. Alternatywnie jej zdaniem można uznać, że badania kliniczne stanowią rodzaj badań przemysłowych, o których mowa w tej ustawie. Ponadto, w ocenie K. , podnoszony przez Ministra argument, że Spółka nie posiada własnego wyposażenia badawczego (w szczególności własnych laboratoriów) jest nieistotny, gdyż definicje badań naukowych i przemysłowych nie uzależniają uznania określonej działalności za takie badania od faktu dysponowania przez podmiot wykonujący tę działalność własną bazą materialną. Przy piśmie z dnia 2 października 2007 r. strona nadesłała pismo Komisji Europejskiej z dnia 5 lipca 2005 r. dotyczące pomocy indywidualnej na badania i rozwój na rzecz P. S.A. (B.), które jej zdaniem potwierdza uznanie badań klinicznych za badania naukowe. Jednocześnie strona poinformowała o przekształceniu K. Sp. z o.o. w spółkę akcyjną. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego postanowieniem z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] utrzymał swoje poprzednie rozstrzygnięcie w mocy. Odnosząc się do zarzutów spółki argumentacji organ podał, iż Zespół Nauk Medycznych Rady Nauki (będący organem opiniodawczo-doradczym Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego) na posiedzeniu w dniu 15 listopada 2007 r. wyraził opinię, że wprawdzie badania kliniczne mogą mieć charakter naukowy, ale nie wszystkie podmioty prowadzące badania kliniczne można zaliczyć do jednostek naukowych. W opinii Zespołu K. jest wysoce specjalistyczną jednostką, która uczestniczy w realizacji badań klinicznych. Jednakże działalność Spółki nie ma charakteru badań naukowych w rozumieniu ustawy o zasadach finansowania nauki. Świadczone przez K. usługi polegają jedynie na działalności wspomagającej badania naukowe, a nie tworzeniu nowej wiedzy. Są to wyniki pomiarów, które mogą być wykorzystane w dalszych badaniach naukowych. Spółka nie opracowuje nowych hipotez, technik, ani założeń badawczych. Sprzedaż wyników badań klinicznych, na które K. powołuje się we wniosku o przyznanie statusu centrum badawczo-rozwojowego, nie może być w ocenie Ministra traktowana jako sprzedaż wyników naukowych. Z uzasadnienia wniosku strony wynika również, że Spółka nie posiada patentów i akredytacji. Odnosząc się do przedłożonego dokumentu Komisji Europejskiej dotyczącego firmy B., organ podniósł, iż nie może on mieć zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż jak wynika z jego treści firma B. dysponuje własna infrastrukturą do wykonywania badań klinicznych, natomiast K. nie posiada własnych zespołów badawczych, laboratoriów, ani wyposażenia badawczego, a realizacja badań klinicznych następuje przez zespoły badawcze, w skład których wchodzą pracownicy innych instytucji. Na powyższe postanowienie K. [...] S.A. (dalej K. SA) wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, żądając uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] sierpnia 2007 r. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie art. 12 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 2 pkt 1 ustawy o niektórych formach wspierania działalności innowacyjnej, poprzez niezrozumiałą odmowę zastosowania ww. przepisów w stanie faktycznym, który odpowiada stanowi faktycznemu opisanemu w hipotezach tychże przepisów. Strona zakwestionowała stanowisko Ministra w którym wskazywał on, że Spółka nie tworzyła nowej wiedzy. Zdaniem skarżącej badanie kliniczne leków zawsze prowadzi się w celu zdobycia nowej wiedzy w zakresie obejmującym skutki działania nowo-przygotowanego leku, jego właściwości oraz następstw pozytywnych i niepożądanych, przy czym wiedza ta, po jej odpowiednim zinterpretowaniu i opisaniu przez jednostkę prowadzącą badania kliniczne, służy perpektywicznie opracowaniu nowych lub udoskonaleniu istniejących procesów leczniczych. W ocenie skarżącej powyższa cecha badań klinicznych przesądza o zasadności ich kwalifikowania jako badań naukowych, a co najmniej pozwala na stwierdzenie, że badania kliniczne służą celom zdobywania wiedzy w takim znaczeniu, w jakim przewiduje to przepis art. 2 ust. 2 pkt b ustawy o zasadach finansowania nauki w odniesieniu do badań naukowych nazywanych przez tę ustawę badaniami przemysłowymi. W tym stanie rzeczy w jej ocenie usprawiedliwiony jest zarzut , że ww. twierdzenie Ministra zostało sformułowane z naruszeniem obowiązków wynikających z art. 7 i art. 77 k.p.a., zaś w swych skutkach prowadzi także do naruszenia art. 2 ust. 2 pkt b ustawy z dnia 8 października 2004 r. K. SA podkreśliła, że Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego w swoim postanowieniu w żaden sposób nie ustosunkował się merytorycznie do argumentów i dowodów prezentowanych przez spółkę w trakcie postępowania, a jedynie wskazał, że jego stanowisko wynika z opinii Zespołu Nauk Medycznych Rady Nauki, a także opiii właściwych merytorycznie departamentów Ministerstwa, które to opinie, wbrew wymaganiom art. 10 k.p.a. nie zostały stronie w toku postępowania ujawnione i udostępnione. Wobec powyższego uznać należy, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem obowiązku wszechstronnego rozważenia wszelkich okoliczności sprawy (art. 77 § 1 k.p.a.) oraz z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a. Ponadto strona nie zgodziła się z zarzutem Ministra, iż wniosek K. nie spełnia wymogów określonych w art. 12 ust. 6 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. z powodu niezamieszczenia w jego treści wykazu posiadanych przez Spółkę patentów i akredytacji. Jej zdaniem wspomniany przepis nie nakłada na wnioskodawcę takiego obowiązku, lecz tylko nakazuje ich ujawnienie w treści wniosku, jeżeli zostały one przez wnioskodawcę uzyskane. Również argumentacja organu odnosząca się do nie posiadania przez spółkę własnych zespołów badawczych i laboratoriów oraz własnego wyposażenia badawczego, w jej ocenia nie ma istotnego znaczenia dla oceny merytorycznej wniosku, ponieważ nie znajduje podstawy prawnej w art. 12 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. Żaden z tych przepisów nie kształtuje bowiem wymogu wykonywania przez podmiot ubiegający się o status centrum badawczo-rozwojowego działalności badawczej wyłącznie za pomocą własnych pracowników i przy wykorzystaniu wyłącznie własnych laboratoriów i urządzeń technicznych. Odpowiadając na skargę Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej a kryterium tej kontroli to zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji. Należy mieć na uwadze, że w sprawie dotyczącej opinii Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, wydanej na wniosek Ministra Gospodarki, w zakresie czy świadczone przez przedsiębiorcę spółkę K. [...] usługi mogą być traktowane jako sprzedaż wytworzonych przez niego wyników badań lub prac rozwojowych o których mowa w art., 12 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o niektórych formach wspierania działalności innowacyjnej, kontrola sądu ogranicza się w istocie do oceny czy zostały zachowane zasady postępowania obowiązujące przed tym organem. Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego i ocena podniesionych przez stronę skarżącą zarzutów prowadzą do przekonania, że brak jest podstaw do podważenia legalności zaskarżonej decyzji i wskazują na bezzasadność skargi. Sąd administracyjny nie dokonuje merytorycznej oceny przedstawionej w danej sprawie opinii. Sąd nie jest również uprawniony do rozwiązywania merytorycznych sporów. Sąd administracyjny dokonuje jedynie kontroli zgodności z prawem zaskarżonego aktu organu administracji. Organ administracji publicznej dokonał analizy definicji "badań naukowych" zawartych w art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 8 października 2005 r. o zasadach finansowania nauki i odniósł się w tym kontekście do opisu działalności skarżącego. Organ mając powyższe na uwadze wyraził pogląd, że nie zostały spełnione przez skarżącego kryteria określone w art. 12 ust. 6 pkt. 6 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o niektórych formach wspierania działalności innowacyjnej oraz zdaniem Sądu pogląd ten uzasadnił w sposób wystarczający. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazał, że przy jego wydawaniu wziął pod uwagę opinię Zespołu Nauk Medycznych Rady Nauki (organ opiniodawczo - doradczy Ministra), a więc organu który składa się z osób posiadających specjalistyczną wiedzę. Sąd nie stwierdził, aby organy administracji przy wydaniu zaskarżonej decyzji dopuściły się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Zdaniem Sądu postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone właściwie. Przy wydaniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, zostały wzięte pod uwagę wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy oraz zachowane zostały przepisy procedury administracyjnej. Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego i ocena podniesionych przez stronę skarżącą zarzutów prowadzą do przekonania, że brak jest podstaw do podważenia legalności zaskarżonego postanowienia i wskazują na bezzasadność skargi. Mając powyższe na uwadze sąd orzekł jak w wyroku z mocy art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) .