I SA/Wa 404/17
WyrokWSA w Warszawie2017-05-23
Skład orzekający: Joanna Skiba, Dariusz Pirogowicz, Przemysław Żmich
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami RP przysługuje spadkobiercom osoby, która przed wybuchem II wojny światowej miała centrum życiowych interesów na terytorium Polski, a nie w miejscowości, gdzie znajdowała się pozostawiona nieruchomość?Ratio decidendi
Prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami RP przysługuje, jeśli właściciel nieruchomości przed wybuchem II wojny światowej miał miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i opuścił je z przyczyn związanych z wojną. W sytuacji, gdy właściciel miał centrum życiowych interesów (zawodowych, osobistych, rodzinnych) na terytorium Polski, a nie w miejscowości, gdzie znajdowała się nieruchomość, przesłanka zamieszkiwania na byłym terytorium RP nie jest spełniona, co skutkuje odmową przyznania prawa do rekompensaty jego spadkobiercom.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi I. D.-W. na decyzję Ministra Skarbu Państwa utrzymującą w mocy decyzję Wojewody odmawiającą potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione przez J. K. poza granicami RP. Organy administracji uznały, że J. K. nie spełnił przesłanki zamieszkiwania na byłym terytorium RP przed wybuchem wojny, gdyż jego centrum życiowych interesów znajdowało się w miejscowości na terenie obecnej Polski, a nie w miejscowości, gdzie znajdowała się pozostawiona nieruchomość. Skarżąca kwestionowała tę ocenę, wskazując na orzeczenie Państwowego Urzędu Repatriacyjnego oraz inne dowody.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant referent stażysta Marcin Sieradzki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2017 r. sprawy ze skargi I. D.-W. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę
Minister Skarbu Państwa decyzją z [...] grudnia 2016 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] października 2016 r. nr [...] o odmowie potwierdzenia I. D.-W., W.W., K. N., A. K., K. K. oraz R. K. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. K. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, tj. w miejscowości [...], pow. [...], woj. [...] (obecnie Białoruś).
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
Przed Wojewodą [...] prowadzone było postępowanie o potwierdzenie prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione przez J. K. w miejscowości [...], zainicjowane jeszcze w 1988 wnioskiem córki wyżej wymienionego – H. W.-K. wniesionym do Urzędu Miasta w [...]. Aktualnie postępowanie to, wobec niezakończenia go na gruncie dawnych regulacji prawnych, prowadzone było w trybie przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. – o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2014 r. poz. 1090), przywoływanej dalej jako: "ustawa zabużańska".
W toku postępowania ustalono, że J. K. był właścicielem zlokalizowanego w [...] gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha, w skład którego wchodziły grunty, budynek mieszkalny, zabudowania gospodarcze oraz młyn wodny. Okoliczność ta potwierdzona została orzeczeniem Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Oddziału [...] z [...] sierpnia 1945 r. L.Dz. [...]. W orzeczeniu tym jako jego miejsce zamieszkania podano [...]. Zmarł on w 1971 r., a jego następcami prawnymi są: I. D.-W., W. W., K. N., A. K., K. K. i R. K., których następstwo potwierdzone zostało zgromadzonymi w aktach postanowieniami o nabyciu spadku oraz aktem poświadczenia dziedziczenia.
Według zaświadczenia z [...] marca 1945 r. J. K. od 1 lipca 1930 r. do 1 lutego 1942 r. pełnił funkcję Administratora Dóbr [...], zlokalizowanym w miejscowości [...], pow. [...]. Okoliczność tę potwierdziła także przesłuchana w dniu [...] maja 2011 r. w charakterze świadka H. W.-K. zeznając, że przed wybuchem wojny i do 1942 r. wyżej wymieniony zamieszkiwał wraz z nią i matką w majątku [...].
Żona J. K. – M. K. w ankietach personalnych z lat pięćdziesiątych jako miejsce zamieszkania przed 1939 r. podawała miejscowości położone w obecnych granicach Polski, wskazując bądź [...] (tak w ankiecie z [...] listopada 1950 r.), bądź [...] (tak w karcie osobowej z [...] marca 1951 r.), względnie szereg miejscowości – [...],[...],[...] i [...] (tak w ankiecie z [...]. maja 1952 r.).
Odmiennie miejsce zamieszkania J. K. wskazywała jego wnuczka – I. D. W., podając w toku przesłuchania w dniu [...] września 2016 r., że w majątku [...] mieszkał on wraz z żoną i córką okresowo w latach 1930-1942. Między rokiem 1919 a 1922 zamieszkiwał w [...], zaś od 1922 r. jego głównym miejscem zamieszkania były [...]. Wyjaśniała przy tym, że wiedzę w tym zakresie czerpała z przekazów rodzinnych oraz źródeł historycznych.
W archiwach krajowych nie odnaleziono karty repatriacyjnej oraz ewakuacyjnej J. K., jak też jego metryki dowodowej.
W tym stanie rzeczy Wojewoda [...] decyzją z [...] października 2016 r. nr [...], działając na podstawie art. 7 ust. 2 w zw. z art. 1, art. 2, art. 3 ust. 2 oraz art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy zabużańskiej, odmówił potwierdzenia na rzecz I. D.-W., W. W., K. N., A. K., K. K. i R. K. prawa do rekompensaty za pozostawione przez J. K. oceniając, że w sprawie nie została spełniona przesłanka warunkująca ustalenie tego prawa określona w art. 2 pkt 1 powołanej ustawy, dotycząca zamieszkiwania właściciela nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w tym wypadku w miejscowości [...] Ponadto, zdaniem organu, opuszczenie przez niego nieruchomości nie nastąpiło w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r.
Odmówił w tym zakresie wiarygodności orzeczeniu PUR podnosząc, że jest ono szczególnym środkiem dowodowym świadczącym o pozostawieniu nieruchomości, ich powierzchni i rodzaju oraz o obywatelstwie właściciela nieruchomości. Nie jest natomiast dowodem potwierdzającym miejsce zamieszkiwania. Wskazywał przy tym na rozszerzenie zakresu działalności Państwowych Urzędów Repatriacyjnych w efekcie nowelizacji dekretu z dnia 7 października 1944 r. powołującego do życia Państwowy Urząd Repatriacyjny (Dz.U. Nr 7, poz. 32) o, do której doszło dekretem z dnia 7 maja 1945 r. (Dz.U. Nr 8, poz. 101), w konsekwencji czego działalność tych Urzędów obejmować miał nie tylko repatriantów wysiedlonych z byłego terytorium RP, ale również osoby, które zamieszkiwały zachodnią i centralną część przedwojennej Polski.
Zauważał wprawdzie, że w świetle przedwojennych regulacji możliwe było posiadania dwóch miejsc zamieszkania, jednakże zwracał uwagę, że za miejsce zamieszkania takiej osoby- po myśli § 9 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 23 maja 1934 r. [...] o meldunkach i księgach ludności (Dz.U. Nr 54, poz. 489) - będzie uważana stosownie do okoliczności jedna z tych miejscowości, w której osoba interesowana posiada siedzibę główną, lub w której wykonywa główny swój zawód lub urząd, lub gdzie znajduje się jej majętność. Za takie zaś miejsce ześrodkowania czynności osobistych i gospodarczych przed wybuchem II Wojny Światowej, w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, organ wojewódzki uznawał miejscowość Mienia. Tu bowiem koncentrowało się jego życie zawodowe (była administratorem dóbr). Tam też mieszkała jego żona i córka. W aktach brak zaś jednoznacznych dowodów, wskazujących na dodatkowe miejsce zamieszkania w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość. Wskazywał nadto na sprzeczność informacji podawanych w toku przesłuchania do protokołu z [...] września 2016 r., przez I. D.-W. z pozostałymi dokumentami urzędowymi. Doszedł tym samym do konkluzji, że byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej J. K. opuścił na długo przed wojną, a przez to owo opuszczenie nie mogło mieć z nią związku.
W związku zaś z faktem, że przed wydaniem tej decyzji podjęte zostały odpowiednio w dniach [...] maja 2014 r. i [...] kwietnia 2015 r., na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy zabużańskiej postanowienia uznające, że zostały spełnione w odniesieniu do poszczególnych spadkobierców J. K. wymogi o których mowa w art. 2, art. 3 oraz art. 5 ust. 1 i 2 ustawy zabużańskiej oraz wzywające ich do wybrania formy rekompensaty i sporządzenia operatu szacunkowego, Wojewoda wywodził, że postanowienia te nie wywołują skutku, o którym mowa w art. 110 k.p.a. Organ administracji publicznej rozstrzygający sprawę, nie jest bowiem zwolniony od oceny jej stanu prawnego i faktycznego w chwili orzekania.
Od decyzji tej odwołanie wniosła I. D.-W., kwestionując trafność podjętego rozstrzygnięcia.
W następstwie rozpatrzenia powyższego odwołania Minister Skarbu Państwa decyzją z [...] grudnia 2016 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, podzielając argumentację Wojewody o niespełnieniu w odniesieniu do właściciela pozostawionej nieruchomości wymogu zamieszkiwania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przed wybuchem II Wojny Światowej. W ocenie Ministra wzmianka o zamieszkiwaniu w [...] zawarta w orzeczeniu PUR jak też protokole z [...]. sierpnia 1945 r., wobec treści pozostałych zgromadzonych w aktach dowodów, jest niewiarygodna. W tym kontekście organ odwoławczy wskazywał na archiwalne akta personalne M. K., w których podawała ona że do 1939 r. zamieszkiwała w majątku Mienia, zaświadczenia o zatrudnieniu J. K. w tym majątku, jak też zeznania ich córki – H. W.-K. Za nieprzekonujące uznał natomiast złożone w tym przedmiocie zeznania Iwony D.-W. podnosząc, że jest ona sobą zainteresowaną rozstrzygnięciem sprawy, a ponadto jest tzw. świadkiem ze słyszenia.
Na powyższą decyzję I. D.-W. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na treść decyzji, tj.:
1.art. 76 § 1 k.p.a., poprzez stwierdzenie, że treść orzeczenia PUR z [...]. sierpnia 1945 r. nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż z innych dowodów zebranych w sprawie wynika, że J. K. w związku z wykonywaną pracą zarobkową przebywał wraz z rodziną w miejscowości [...], w sytuacji gdy ww. orzeczenie jako dokument urzędowy stanowi dowód tego, że w dniu 1 września 1939 r. posiadał miejsce zamieszkania w [...] oraz status repatrianta i w sytuacji gdy organ nie przeprowadził dowodu przeciwko treści tego dokumentu, zobowiązany był uznać ten fakt za udowodniony;
2.art.7 i 77 k.p.a., polegające na nieprzeprowadzeniu wszechstronnej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, w wyniku czego organ błędnie uznał, że:
1) dowód w postaci orzeczenia PUR stwierdzający, że miejsce zamieszkania J. K. w dniu 1 września 1939 r. były [...] nie jest wiarygodny, gdyż stoi w sprzeczności z innymi dowodami zebranymi w sprawie, z których wynika, że wyżej wymieniony wykonywał pracę zarobkową w miejscowości [...], w której przebywał w wraz z rodziną i w sytuacji gdy przedwojenne przepisy prawa dopuszczały jednoczesne posiadanie przez obywateli więcej niż jednego miejsca zamieszkania. Prawidłowa zaś ocena materiału dowodowego winna skutkować przyjęciem, że miejscem jego zamieszkania w ujęciu prawnym były [...], niezależnie od faktu, iż w związku z wykonywana pracą przebywał wraz z rodziną w miejscowości [...];
2) zeznania skarżącej, z których wynikało, że J. K. miał miejsce zamieszkania zarówno w [...] jak też w [...] nie zasługują na uwzględnienie, gdyż nie była świadkiem tych wydarzeń i posiadana przez nią wiedza pochodzi tylko z przekazów ustnych, jak też jest zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy, co obniża ich wiarygodność, w sytuacji gdy ich treść koresponduje z treścią orzeczenia PUR. Organ nie powinien odmówić wiarygodności tym zeznaniom tylko dlatego, że jak wskazał skarżąca była "świadkiem ze słyszenia" oraz jest zainteresowana w sprawie.
Na dowód zamieszkiwania w J. K. w [...] skarżąca przedkładała kopię strony 2080 z Księgi Adresowej Polski z 1930, gdzie w miejscowości [...] ujęty był J.K., a także Rocznik Federacji Polskich Związków Obrońców Ojczyny Województwa [...] z 1934 r., w którym podano, że stał on na czele Oddziału G. Związku Legionistów Polskich. Zaś warunkiem uczestnictwa w tym związku było jej zdaniem zamieszkiwanie na obszarze województwa wileńskiego. Wnioskowała jednocześnie o dopuszczenie dowodu W związku z czym wnioskowała o przeprowadzenie dowodu z tych dokumentów.
W oparciu o tak sformułowane i rozwinięte w motywach skargi zarzuty, wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentacje przedstawiona w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga jest niezasadna.
Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. - o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2014 r. poz. 1090), przywoływanej dalej jako "ustawa zabużańska".
Prawo do rekompensaty za nieruchomości pozostawione na dawnych kresach wschodnich Rzeczypospolitej Polskiej, w świetle przepisów tej ustawy, przysługuje właścicielowi pozostawionych nieruchomości, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi: był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim i miał miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu wymienionych przez ustawodawcę enumeratywnie przedwojennych przepisów oraz opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1 (w wyniku wypędzenia z tego terytorium lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. dokonanego na podstawie wymienionych w ustawie tzw. układów republikańskich; w związku z regulacja granicy wschodniej, na podstawie umowy granicznej pomiędzy Rzeczypospolitą Polską a ZSRR z 15 lutego 1951 r.; a także na skutek innych okoliczności związanych z wojną), lub z tych przyczyn nie mógł na nie powrócić; posiada obywatelstwo polskie (art. 2 pkt 1 i 2). W przypadku jego śmierci prawo to, w myśl art. 3 ust. 2 ustawy, przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2 (posiadają obywatelstwo polskie). Niespełnienie natomiast wymogów, o których mowa m.in. w art. 2, stosownie do art. 7 pkt 2 powołanej ustawy obliguje wojewodę do wydania decyzji o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty.
W rozpoznawanej sprawie nie jest sporne, że J. K. – będący poprzednikiem prawnym skarżącej oraz pozostałych osób, którym odmówiono prawa do rekompensaty był właścicielem nieruchomości położonych w miejscowości [...], która to miejscowość w następstwie zmiany granic po II Wojnie Światowej nie weszła w skład państwa polskiego. Poza sporem jest także, że legitymował się on obywatelstwem polskim. Potwierdza to orzeczenie Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Oddziału [...] z [...] sierpnia 1945 r. L.Dz. [...]. (k 1 akt administracyjnych) Okoliczności te nie budzą również wątpliwości Sądu.
Istota sporu sprowadza się natomiast do kwestii miejsca zamieszkania wyżej wymienionego w okresie poprzedzającym wybuch II Wojny światowej. Skarżąca stoi bowiem na stanowisku, że były to [...]. Tymczasem organy w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wywodził, iż była to miejscowość [...], która zarówno przed wojną jak i obecnie zlokalizowana jest w granicach państwa polskiego, co powoduje, że nie została w odniesieniu do byłego właściciela nieruchomości spełniona przesłanka z art. 2 pkt 1 ustawy zabużańskiej warunkująca uzyskanie prawa do rekompensaty.
W zakresie rozumienia użytego w redakcji tego przepisu pojęcia "zamieszkiwania" ustawa ta odsyła do obowiązujących w okresie międzywojennym przepisów: art. 3 ustawy z dnia 2 sierpnia 1926 r. o prawie właściwym dla stosunków prywatnych wewnętrznych (Dz.U. Nr 101, poz. 580), lub art. 24 Kodeksu Postępowania Cywilnego (Dz.U. z 1932 r. Nr 112, poz. 934), lub § 3-10 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 23 maja 1934 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Skarbu co do § 2 ust. 3-5, z Ministrem Spraw Wojskowych co do § 20, 21, 22, 24 ust. 3, § 49 ust. 1 i 2, § 55 i § 56 oraz z Ministrem Spraw Zagranicznych co do § 18 ust. 1 i 2, § 51 i § 55, o meldunkach i księgach ludności (Dz.U. Nr 54, poz. 489).
W świetle zatem ich treści, co do zasady miejscem zamieszkania jednostki jest miejscowość gdzie przebywa ona z zamiarem stałego pobytu (por. art. 24 § 1 zd. drugie k.p.c. z 1932 r. , art. 3 ust. 1 zd. pierwsze ustawy o prawie właściwym dla stosunków prywatnych wewnętrznych). Przepisy te dopuszczały przy tym posiadanie więcej niż jednego miejsca zamieszkania. W takim jednak wypadku za miejsce zamieszkania uważana miała być, po myśli § 9 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z 1934 r., stosownie do okoliczności jedna z tych miejscowości, w której osoba interesowana posiada siedzibę główną, lub w której wykonywana główny swój zawód lub urząd, lub gdzie znajduje się jej majętność. Przy czym regulacja ta odnosiła się do osób, które "zwykle mieszały" w dwóch lub więcej miejscowości. Z kolei § 3 ust. 2 tego rozporządzenia stanowił, że przez miejsce zamieszkania w gminie rozumie się fakt zajmowania w obrębie gminy mieszkania wśród okoliczności wskazujących na ześrodkowanie tam stosunków osobistych i gospodarczych. Analiza treści normatywnej przywołanych przepisów prowadzi zatem do wniosku, że decydującym o miejscu zamieszkania jest uczynienie danej miejscowości przez jednostkę przebywająca na jej ternie w sposób stały centrum swoich interesów życiowych.
Kluczowe zatem dla oceny jej miejsca zamieszkania w uwarunkowaniach prawnych okresu międzywojennego, w sytuacji gdy w grę wchodzić mogło mieszkanie przez nią w kilku miejscowościach, było ustalenie, w której z nich ześrodkowała swoje centrum życiowe, tj. gdzie koncentrowało się jej życie osobiste, zawodowe i rodzinne. Oceny tej dokonywać zaś należało, stosownie do art. 80 k.p.a., nie tylko na podstawie pojedynczych dokumentów, ale w kontekście całokształtu materiału dowodowego zgormadzonych w aktach, rozpatrywanego we wzajemnej łączności ze sobą, kierując się przy tym wiedzą oraz tzw. doświadczeniem życiowym, a także przy zastosowaniu reguły logiki prawniczej i wynikającego z nich imperatywu uwzględniania wpływu udowodnienia jednej okoliczności na inne. Takiej oceny organ rozpoznające sprawę dokonały konstatując, że J. K. przed dniem 1 września 1939 r. miał miejsce zamieszkania w miejscowości [...]. Ocenę tą należy podzielić.
Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza bowiem, że od 1930 r. do 1942 r. J. K. pełnił funkcją Administratora Dóbr położonych w miejscowości [...] (vide zaświadczenie Administracji Gospodarstwa Rolnego i Leśnego Zarządu Miejskiego [...] z [...] marca 1945 r. - k.130 akt administracyjnych). Co istotne miejscowość tę, jako miejsce własnego zamieszkania do 1939 r., deklarowała także jego żona – M. K., ubiegając się w 1950 r. o wydanie dowodu osobistego (k. 411 akt administracyjnych). Podawała przy tym, że jej źródłem utrzymania wówczas było "gospodarstwo domowe, przy mężu" (vide Karta Osobowa – k.410 akt administracyjnych). Ich córka – H. W.-K., zeznając do protokołu w warunkach uprzedzenia o odpowiedzialności karnej potwierdził także, iż przed wybuchem II Wojny Światowej wraz z rodzicami mieszkali w majątku "[...]" (vide protokół przesłuchania świadka z [...] maja 2011 r. – k.143 akt administracyjnych). Skoro zatem przez kilka lat poprzedzających wybuch wojny wyżej wymieniony zawodowo związany był z ta miejscowością, gdzie zamieszkiwał wraz z żoną i małoletnią córką, nie sposób uznać by jego centrum życiowe zlokalizowane było w oddalonej o kilkaset kilometrów miejscowości [...], gdzie znajdowało się jedynie gospodarstwo rolne, którego był właścicielem. Nie może zmieniać tej oceny, ani umieszczona w orzeczeniu Państwowego Urzędu Repatriacyjnego adnotacja wskazując na jego zamieszkanie w ww. miejscowości, ani fakt przypisania go do niej w Księdze Adresowej Polski z 1930 r.
Wprawdzie orzeczenie to stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., co powoduje że jego treść charakteryzuje zwiększona moc dowodowa. Nie oznacza to jednak braku możliwości podważana jej jego wiarygodności przy pomocy innych dowodów. Przeciwnie, art. 76 § 3 k.p.a. dopuszcza bowiem obalenie domniemania zgodności z prawdą dokumentu urzędowego w drodze przeprowadzenia dowodu przeciwko treści takiego dokumentu. Co istotne przy tym domniemanie to może być obalone wszelkimi środkami dowodowymi (por. wyrok NSA z 2 marca 2017 r. I OSK 1107/15). Taka też sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Zgromadzone bowiem w aktach archiwalne dokumenty (poza wspomnianym orzeczeniem), jak też korespondujące z nimi oświadczenia świadka, będącego bezpośrednim obserwatorem zdarzeń, na okoliczność których składał zeznania (w tym wypadku córki J. K.) jednoznacznie wskazują, że co najmniej od 1930 r., aż do wybuchu wojny i w pierwszych jej latach mieszkał on na ternie dzisiejszej Polski w miejscowości [...] i to właśnie tam koncentrowało się jego życie zawodowe i rodzinne. To zaś pozostaje w opozycji do zamieszczonych w tym względzie informacji w osnowie orzeczenia, co uprawniało organy do odmowy uznania w tym zakresie jego wiarygodności.
Trafności powyższego rozumowania nie mogą podważają wyjaśnienia skarżącej, w których utrzymuje, że miejscem jego zamieszkania wyżej wymienionego były [...], a nie [...] gdzie przebywać miał jedynie okresowo. Ne zostało to bowiem potwierdzone innym niż ww. orzeczenie dokumentem. Poza tym jej wiedza o tych okolicznościach pochodzi w znacznej mierze - jak sama przyznaje i co słusznie podkreślał organ - z relacji osób trzecich, a nie własnych obserwacji (vide protokół przesłuchania strony z [...] września 2016 r. k. 428-429 akt administracyjnych). Tych zresztą, ze względu na datę urodzenia (1954 r.) w sposób oczywisty poczynić samodzielnie nie mogła.
Bez istotnego znaczenia w sprawie jest także przywoływany przez nią fakt przynależenia J. K. do Oddziału G. Związku Legionistów Polskich. Powyższe bowiem potwierdza co najwyżej jego przeszłość wojskową. Tudzież stanowić może punkt wyjścia do rozważań o okolicznościach w jakich stał się on właścicielem położonej w [...] nieruchomości (np. poprzez wywodzenie, że nadana mu ona została w ramach osadnictwa wojskowego realizowanego w okresie międzywojennym na Kresach Wschodnich RP), a nie o jego miejscu zamieszkania.
Skoro zatem sprawie nie zostało wykazane, by właściciel pozostawionych na dawnych Kresach nieruchomości, przed dniem wybuchu II Wojny Światowej zamieszkiwał w miejscu ich położenie, a przez to także by z przyczyn związanych z wojną tereny te opuścił, to nie budzi wątpliwości Sądu, że nie zostały względem niego spełnione przesłanki z art. 2 pkt. 1 ustawy zabużańskiej, warunkujące uzyskanie przezeń prawa do rekompensaty. W konsekwencji zatem prawa tego nie mogli również nabyć jego spadkobiercy. Ich uprawnienia są wszak pochodnymi uprawnień byłego właściciela pozostawionych nieruchomości.
W sprawie istotne jest również to, że możliwości uzyskania dowodów pozwalających na wyprowadzenie odmiennych wniosków zostały już wyczerpane, a to wobec bezskutecznego poszukiwania w archiwach krajowych dokumentów ewakuacyjnych czy osobowych J. K. oraz braku dysponowania takowymi przez strony postępowania. Zasadnie zatem organ wojewódzki mając na względzie stan faktyczny ustalony w oparciu o dotychczas zebrany materiał dowodowy odmówił przyznania jego spadkobiercom prawa do rekompensaty, a Minister Skarbu Państwa utrzymał to rozstrzygniecie w mocy.
Wbrew zarzutom skargi stan faktyczny sprawy - w kluczowych dla podjęcia na gruncie ustawy zabużańskiej decyzji – został w ocenie Sądu ustalony prawidłowo i przy poszanowaniu ustanowionej w art. 7 i rozwiniętej w art. 77 § 1 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej. Wbrew też temu co twierdzi skarżąca, rekonstruując ów stan faktyczny czyniły to w oparciu o analizę całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach, czemu wprost dały wyraz uzasadnieniach wydanych przez nie decyzji.
Z tych wszystkich względów, skarga jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlega oddaleniu, o czym orzeczono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło