I SA/Wa 405/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: WSA Marta Kołtun-Kulik WSA Iwona Maciejuk (spr.) Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi Z. P. i W. P. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia oddala skargę. Prezydent Miasta Z. decyzją z dnia [...] sierpnia 1977 r. nr [..] wydaną na podstawie ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o przymusowym wykupie nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 3 poz. 14) orzekł o wykupie na rzecz Państwa nieruchomości rolnej położonej w Ż., składającej się z działki nr [...] o powierzchni [...] ha, wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego W. P. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 1998 r. nr [...] stwierdził, że decyzja Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] sierpnia 1977 r. nr [...] została wydana z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że stosownie do art. 160 k.p.a., stronie która poniosła szkodę na skutek wydania decyzji z naruszeniem prawa, służy na jej wniosek roszczenie o odszkodowanie od organu, który ją wydał. W dniu 24 kwietnia 2007 r. Z. P. i W. P. wnieśli o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o odszkodowanie. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] maja 2007 r. nr [...], na podstawie art. 59 w zw. z art. 58 k.p.a., przywrócił Z. i W. P. termin do złożenia wniosku o odszkodowanie za poniesioną szkodę w związku z decyzją Wojewody [...] z dnia [...] października 1998 r. nr [...]. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] stwierdził nieważność postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] przywracającego termin do złożenia wniosku o odszkodowanie. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Z. P. i W. P. podnieśli, że postanowienie jest dla nich krzywdzące. Strony dodały, że podobne postępowania były prowadzone w stosunku do innych rolników i zakończyły się wypłaceniem dla nich odszkodowania. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] listopada 2013 r. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 160 § 6 k.p.a. (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji Wojewody [...]) roszczenie o odszkodowanie przedawnia się z upływem trzech lat od dnia, w którym stała się ostateczna decyzja stwierdzająca nieważność decyzji wydanej z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 k.p.a. albo decyzja, w której organ stwierdził, w myśl art. 158 § 2, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 k.p.a. Z przepisu tego wynika, że roszczenie o odszkodowanie przedawnia się w terminie określonym w przywołanym art. 160 § 6 k.p.a. Skutkiem upływu terminu przedawnienia jest brak przesłanki materialnoprawnej do jego przyznania. Organ wskazał, że z uwagi na to, iż instytucja przywrócenia terminu nie jest dopuszczalna w stosunku do terminów o charakterze materialnopranym, a takim jest termin dochodzenia roszczeń odszkodowawczych, określony w art. 160 § 6 k.p.a., należało stwierdzić, że postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] maja 2007 r. zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa. Organ wskazał, że w sprawie nie doszło do naruszenia art. 9 k.p.a. albowiem Wojewoda [...] w decyzji z dnia [...] października 1998 r. zawarł informację, że stosownie do art. 160 k.p.a. stronie, która poniosła szkodę służy roszczenie odszkodowanie. Strony były informowane o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków. Postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] stało się przedmiotem skargi Z. P. i W. P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący reprezentowani przez radcę prawnego wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania, zarzucili naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 8 k.p.a. W uzasadnieniu skarżący wskazali, że przepis art. 160 k.p.a. obowiązujący w chwili wydawania postanowienia przez Wojewodę [...], nie był jednoznaczny co do swojego charakteru materialno lub procesowo prawnego. Zakwalifikowanie danego terminu jako terminu materialnego czy procesowego nastręcza często wiele wątpliwości. Pełnomocnik wskazał, że unieważnienie postanowienia Wojewody [...] jest dla skarżących krzywdzące, albowiem nie uzyskają oni w najbliższej przyszłości należnego im odszkodowania, a ewentualne naruszenie prawa nie ma w tym przypadku charakteru rażącego. Pieniądze, które otrzymaliby tytułem odszkodowania i które w sposób oczywisty im się należą, pozwoliłyby im na godne przeżycie jesieni życia. Pełnomocnik zarzucił nadto brak równości w traktowaniu obywateli, ponieważ skarżący jako jedyni z grupy kilkudziesięciu rolników, zostaliby pozbawieni odszkodowania. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie powołując dotychczasowe ustalenia. Przedstawiając stanowisko organ wskazał nadto, że decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. stwierdził z urzędu nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1998 r. nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie została uwzględniona, albowiem prawidłowo Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził, iż na gruncie procedury administracyjnej nie jest możliwe przywrócenie terminu prawa materialnego, a takim terminem jest termin określony w art. 160 § 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a. Zastosowanie zatem instytucji określonej w art. 58 i art. 59 k.p.a. przez Wojewodę [...] w odniesieniu do roszczenia o odszkodowanie za poniesioną szkodę na skutek wydania decyzji z naruszeniem prawa, stanowiło rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Zgodnie z art. 160 § 6 k.p.a., roszczenie o odszkodowanie przedawnia się z upływem trzech lat od dnia, w którym stała się ostateczna decyzja stwierdzająca nieważność decyzji wydanej z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 albo decyzja, w której organ stwierdził, w myśl art. 158 § 2, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisu art. 156 § 1. Na gruncie art. 160 § 6 k.p.a., poczatek biegu przedawnienia trzeba wiązać ze ściśle określonym w nim zdarzeniem (v. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 grudnia 2007 r. sygn. akt I CSK 301/07, Lex nr 371425). Ocena, czy trzyletni termin przedawnienia roszczenia upłynął, czy też nie dokonywana jest zatem w postępowaniu dotyczącym przyznana odszkodowania. Brak jest podstaw do rozstrzygania odrębnym postanowieniem w przedmiocie przywrócenia terminu (v. wyrok NSA w Warszawie z dnia 11 grudnia 2002 r. sygn. akt IV SA 385/01, Lex nr 685031). Nadto, z akt postępowania administracyjnego wynika, że postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r. Wojewoda [...], na podstawie art. 66 § 3 k.p.a., zwrócił Z. i W. P. wniosek o wypłatę odszkodowania, wskazując, że właściwy w sprawie jest sąd powszechny. Podniesiona w skardze okoliczność, że inni rolnicy uzyskali odszkodowanie pozostaje bez wpływu na sprawę skarżących. Każda sprawa rozpatrywana jest bowiem odrębnie, w określonym stanie faktycznym i prawnym. Powyższe nie stanowi o nierównym traktowaniu ani naruszeniu zasady zaufania do władzy publicznej. Nadto, w sprawie niniejszej organ nie orzekał w przedmiocie odszkodowania. Sprawa w tym zakresie należy bowiem do właściwości sądu powszechnego i jedynie ten sąd uprawniony jest do dokonania oceny przedawnienia roszczenia (v. uchwała SN w pełnym składzie z dnia 31 marca 2011 r. sygn. akt III CZP 112/10, OSNC 2011/7-8/75, Lex nr 751460; wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2011 r. sygn. akt II OSK 1099/10, orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzekł, jak w wyroku.