I SA/Wa 407/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie: WSA Iwona Maciejuk (spr.) WSA Tadeusz Nowak Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi S. L. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę. Agencja Nieruchomości Rolnych postanowieniem z dnia [...] października 2013 r. nr [...], na odstawie art. 149 § 3 oraz art. 145 § 1 pkt 1 i 5 oraz art. 148 § 1 k.p.a. w związku z art. 58 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, po rozpatrzeniu wniosku S. L. z dnia 6 sierpnia 2013 r., odmówiła wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją Naczelnika Gminy w W. z dnia [...] stycznia 1980 r., znak: [...] o przejęciu na rzecz Państwa gospodarstwa rolnego. W uzasadnieniu organ wskazał, że Naczelnik Gminy w W. decyzją z dnia [...] grudnia 1979 r. znak: [...] - wydaną na podstawie art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz.U. Nr 21, poz. 118), w związku z art. 77 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz.U. Nr 32, poz. 140) orzekł o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha, położonego na terenie wsi D., gmina W., stanowiącego b. własność F., W. i M. O. Następnie decyzją z dnia [...] stycznia 1980 r. znak: [...] Naczelnik Gminy w W.: wznowił z urzędu postępowanie zakończone decyzją Naczelnika Gminy w W. z dnia [...] grudnia 1979 r. znak [...]; uchylił w/w decyzję z dnia [...] grudnia 1979 r. znak [...] w całości oraz orzekł o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa od M. O., F. O. i W. O. gospodarstwa rolnego, bez budynków, o powierzchni [...] ha, położonego w D., C. i R., gmina W. Organ wskazał, że z wnioskiem z dnia 6 sierpnia 2013 r. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] stycznia 1980 r. wystąpił S.L. - spadkobierca byłych właścicieli. Wnioskodawca powołując art. 145 §1 i 5 k.p.a. podniósł, że decyzja zapadła w oparciu o fałszywe dowody, a po jej wydaniu wyszły na jaw nowe okoliczności nieznane organowi, który decyzję wydał, gdyż przy sporządzaniu dokumentacji stanowiącej podstawę decyzji popełniono przestępstwo. Zdaniem skarżącego przestępstwo to zostało popełnione 5 listopada 1979r. przy sporządzaniu protokołu z lustracji przejętego na Skarb Państwa gospodarstwa rolnego, czego dowodem jest przedłożone oświadczenie I. K. T. z dnia 10 lipca 2013 r. - pracownicy gminy W., która złożyła podpis na opisanym protokole lustracyjnym. W oświadczeniu tym wskazała, że żadnej komisji nie było, nie była na polach gospodarstwa rolnego O., nie widziała, czy były uprawiane, czy nie. Organ podał, że wnioskodawca złożył zawiadomienie do Prokuratury, na dowód czego dołączył do wniosku pismo z dnia 10 lipca 2013 r. stanowiące zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa. S. L. podał, że termin jednego miesiąca umożliwiający wniesienie podania o wznowienie postępowania został zachowany, bowiem o popełnionym przestępstwie przy sporządzaniu dokumentów dowiedział się dopiero w dniu 10 lipca 2013 r. z opisanego wyżej oświadczenia. Organ wskazał, że wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. jest możliwe, gdy w postępowaniu dowodowym prowadzonym w danej sprawie administracyjnej miało miejsce wystąpienie fałszywego dowodu, fałszywy dowód był podstawą ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy i sfałszowanie dowodu zostalo stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu. Organ stwierdził, że w tej sprawie wnioskodawca nie przedłożył takiego orzeczenia, zatem wniosek nie spełnia przesłanek ustawowych z art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a. Nadto, organ wskazał, że w sprawie tej nie został zachowany termin 1 miesiąca określony w art. 148 § 1 k.p.a. na złożenie wniosku o wznowienie. Terminu tego nie można bowiem liczyć, tak jak chce skarżący, od dnia złożenia oświadczenia przez I.K.T. w dniu 10 lipca 2013 r. ANR wskazała, że od kilkunastu lat toczy się przed organami administracji publicznej oraz przed sądami administracyjnymi postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji Naczelnika Gminy W., a kwestia fałszerstw przy sporządzaniu protokołu lustracyjnego przejętego na Skarb Państwa gospodarstwa rolnego była przez stronę wielokrotnie podnoszona. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu zażalenia S. L., postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...], utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że w przypadku podstawy z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. wznowienie postępowania uwarunkowane jest uprzednim prawomocnym stwierdzeniem przez sąd lub inny organ faktu sfałszowania dowodu. Strona nie przedłożyła rozstrzygnięcia sądu lub organu stwierdzającego fakt sfałszowania ww. protokołu lustracji. Z tego względu za niedopuszczalne organ uznał wznowienie postępowania na podstawie powołanego przepisu. Odnosząc się do drugiej podstawy, tj. art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. organ podał, że zdaniem strony nową okolicznością, uzasadniającą wznowienie postępowania, jest okoliczność sfałszowania protokołu lustracji. Minister stwierdził, że ta podstawa wznowienia nie istnieje, bo brak rozstrzygnięcia sądu lub innego organu w tym zakresie. Stwierdził jednocześnie, że wniosek z dnia 6 sierpnia 2013 r. o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. został złożony z przekroczeniem jednomiesięcznego terminu wskazanego w art. 148 § 1 k.p.a. O ewentualnej okoliczności sfałszowania protokołu, S. L. dowiedział się bowiem co najmniej w dniu 14 listopada 2012 r. Jest to data sporządzenia przez niego skargi do WSA w Warszawie, w której powołując się na oświadczenie I. K. z dnia 22 lutego 2010 r. podnosił sfałszowanie podpisów na protokole. Z tego względu, wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. organ uznał za niedopuszczalne. Postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] stało się przedmiotem skargi S. L. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia organu I instancji wniósł o zasądzenie kosztow postępowania. W uzasadnieniu skarżący podał, że we wniosku o wznowienie postępowania wskazał, iż decyzja Naczelnika Gminy zapadła w oparciu o fałszywe dowody, a po jej wydaniu wyszły na jaw nowe okoliczności nieznane organowi, który wydał decyzję a przy sporządzaniu dokumentacji popełniono przestępstwo. Wynika to z prostego zestawienia treści decyzji Naczelnika Gminy w W., protokołu z lustracji oraz oświadczenia I.T. K. Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że nie przedłożył prawomocnego orzeczenia sądu lub innego organu w sprawie sfałszowania dowodu. Podkreślił, iż w zażaleniu na postanowienie ANR wyjaśniał, że sprawą unieważnienia decyzji Naczelnika zajmuje się jego żona, której udzielił pełnomocnictwa. Natomiast on sam, o tym, że komisja lustracyjna nie istniała, nie przeprowadzono oględzin gospodarstwa, a protokół z niby przeprowadzonej lustracji nie odzwierciedlał stanu faktycznego, przypadkowo dowiedział się 10 lipca 2013 r. i wtedy też złożył w tej sprawie zawiadomienie do Prokuratury. W dalszej części skargi wskazał, że decyzja Naczelnika Gminy wydana na podstawie fałszywych dowodów, w wyniku popełnionego przestępstwa koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej i nie może być zaakceptowana jako akt organu praworządnego państwa. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasowe ustalenia. Przy piśmie z dnia 15 stycznia 2014 r. skarżący nadesłał do Sądu postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej w P. z dnia [...] grudnia 2013 r. [...] umarzające dochodzenie w sprawie zaistniałego w dniu 5 listopada 1979 r. w D. poświadczenia nieprawdy w protokole lustracji gospodarstwa rolnego należącego do F., M. i W. O., w ten sposób, że stwierdzono w nim okoliczności, które nigdy nie zostały przeprowadzone, a nadto podrobiono podpisy członków kmisji K. B. i J. C. oraz osób biorących udział w rzekomo przeprowadzonej lustracji M. W. i F. R. w okresie od 5 listopada 1979 r. do 12 listopada 1998 r., czym doprowadzono do przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, tj. o czyn określony w art. 271 § 1 k.k. w zb. Z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. - wobec przedawnienia karalności (art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k.). Skarżacy podniósł, że protokół z lustracji został sfałszowany, co znajduje potwierdzenie w postanowieniu Prokuratora Prokuratury R. w P. z dnia [...] grudnia 2013 r. [...]. Z tego względu zaskarżone postanowienie i postanowienie organu I instancji o odmowie wznowienia postępowania powinno być uchylone, a gospodarstwo rolne zwrócone skarżącemu. W piśmie procesowym z dnia 1 czerwca 2014 r. skarżący podał, że postanowienie Prokuratora Rejonowego w P. z dnia [...] grudnia 2013 r. zostało mu doręczone w dniu 7 stycznia 2014 r. Wskazał, że zachowany został termin 1 miesiąca, o którym mowa w art. 148 k.p.a., albowiem termin ten należy liczyć od dnia doręczenia tego prawomocnego postanowienia. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 24 czerwca 2014 r. uczestnik postępowania PGL Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W ocenie Sądu, zarówno zaskarżone postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2013 r., jak również postanowienie Agencji Nieruchomości Rolnych z dnia [...] października 2013 r. odpowiadają prawu. Sąd stwierdził też, że akty te wydane zostały przez właściwe w sprawie organy. Na wstępie wskazania wymaga, że postępowanie w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną jest postępowaniem nadzwyczajnym. Warunkiem skutecznego wszczęcia takiego postępowania jest, po pierwsze powołanie się na jedną z przesłanek wznowienia postępowania wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1-8, art. 145a lub art. 145b ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej k.p.a., po drugie zaś złożenie wniosku o wznowienie postępowania w terminie przewidzianym w art. 148 § 1 k.p.a. lub odpowiednio w art. 145a § 2 k.p.a. i art. 145b § 2 k.p.a. W niniejszej sprawie skarżący powołał się we wniosku z dnia 6 sierpnia 2013 r. o wznowienie postępowania na przepis art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 5 k.p.a. Zgodnie z pierwszym z powołanych przepisów, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Stosownie zaś do art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., postępowanie wznawia się, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Wskazania wymaga jednocześnie, że zgodnie zaś z art. 148 § 1 k.p.a., podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Zachowanie terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania organ obowiązany jest zbadać z urzędu. Wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek pomimo uchybienia terminowi stanowiłoby bowiem rażące naruszenie prawa, a to z uwagi na naruszenie ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnej (wyrok NSA z dnia 8 grudnia 1995 r. sygn. akt SA/Wr 1164/95 (niepubl.), powoł. [w:] B.Adamiak, J.Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2012 r., str. 577). Uchybienie zatem terminowi do złożenia podania o wznowienie postępowania jest podstawą do wydania przez organ postanowienia o odmowie wznowienia postępowania, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie (art. 149 § 3 k.p.a.). W sprawie tej, jak wynika z akt postępowania administracyjnego, zarówno w dniu wydania zaskarżonego postanowienia, jak i postanowienia Agencji Nieruchomości Rolnych o odmowie wznowienia postępowania, wnioskodawca nie dysponował prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu stwierdzającym sfałszowanie dowodu. Orzeczenia takiego wnioskodawca organom nie przedłożył. Samo oświadczenie I. K. T. z dnia 10 lipca 2013 r., załączone do wniosku o wznowienie, czy zawiadomienie złożone przez wnioskodawcę do Prokuratury Rejonowej, nie wypełniają wymogu przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Ta podstawa wznowienia postępowania nie opiera się bowiem na przeświadczeniu, czy podejrzeniu samego wnioskodawcy, że dowód, czy okoliczność faktyczna okazały się fałszywe, ale na stwierdzeniu tego przez sąd bądź inny organ właściwym orzeczeniem. Nadto, w przypadku tej przesłanki , która wymaga funkcjonowania w obrocie prawnym takiego prawomocnego orzeczenia, termin do złożenia wniosku o wznowienie należy liczyć od dnia dowiedzenia się o takim orzeczeniu stwierdzającym fałsz dowodu. Przepis art. 148 § 1 k.p.a. należy bowiem wykładać w związku z konkretną podstawą wznowienia. Przedłożone przez skarżącego w toku postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej w P. umarzające dochodzenie wobec przedawnienia karalności wydane zostało przez ten organ w dniu [...] grudnia 2013 r., a zatem po ponad czterech miesiącach od dnia złożenia wniosku o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. i miesiąc po wydaniu przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zaskarżonego do Sądu postanowienia. W świetle powyższego, organom nie można zarzucić naruszenia przepisu art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 148 § 1 k.p.a. i art. 149 § 3 k.p.a. W ocenie Sądu, zasadnie organ przyjął, iż także w odniesieniu do drugiej powołanej przez stronę przesłanki w postaci ujawnienia się nowych okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji, nie znanych organowi, który wydał decyzję (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.), brak było możliwości wznowienia postępowania. Ustalenie organu, co do uchybienia przez wnioskodawcę terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania z powołaniem się na tę podstawę jest prawidłowe. We wniosku z dnia 6 sierpnia 2013 r. o wznowienie postępowania strona wskazała, że protokół z dnia 5 listopada 1979 r. dotyczący lustracji gospodarstwa rolnego zawiera nieprawdziwe dane, został sfałszowany, nie powołano w ogóle komisji i nie było żadnej wizytacji na gruncie, które to okoliczności wnioskodawca oparł na oświadczeniu I. K. T. z dnia 10 lipca 2013 r. wskazując, iż wtedy właśnie dowiedział się o tych okolicznościach. W ocenie Sądu, prawidłowo jednak organ stwierdził w zaskarżonym postanowieniu, że o tych okolicznościach wnioskodawca wiedział już co najmniej w dniu 14 listopada 2012 r., kiedy to sporządził do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę z dnia 14 listopada 2012 r. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2012 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Jak wskazał organ, skarżący powołał się w skardze z dnia 14 listopada 2012 r. na oświadczenie I. K. T. z dnia 22 lutego 2010 r. i okoliczności przywołane obecnie we wniosku z dnia 6 sierpnia 2013 r. o wznowienie postępowania. Sądowi z urzędu wiadome jest, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2013 r. sygn. akt 2483/12 oddalił skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji (wyrok nie jest prawomocny). W świetle powyższego, zasadnie organ stwierdził, że wnioskodawca o nowej okoliczności, tj. braku udziału I. K. T. w lustracji gospodarstwa rolnego, wiedział już co najmniej w listopadzie 2012 r. Ustalenia powyższego nie zmienia twierdzenie skarżącego w niniejszej sprawie, że to nie on, lecz jego żona zajmowała się sprawą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy W. z dnia [...] stycznia 1980 r. W stanie faktycznym tej sprawy, stwierdzenie organu, że wniosek z dnia 6 sierpnia 2013 r. o wznowienie postępowania złożony został z uchybieniem terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a. uznać należało za prawidłowe. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w wyroku.