I SA/Wa 409/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk Sędziowie: WSA Przemysław Żmich WSA Bożena Marciniak (spr.) Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi L. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego A. D., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych. I SA/Wa 409/14 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania L. S., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] o odmowie przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na miesiąc październik i listopad 2013 r. oraz zasiłku celowego na leki w listopadzie 2013 r. Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy. Wnioskiem z dnia 22 października 2013 r. L. S. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] (dalej: OPS) o przyznanie mu pomocy na miesiące październik i listopad 2013 r. w formie zasiłku celowego lub stałego. Decyzją z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] Prezydent [...], działając na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3 i 4, art. 4, art. 11 ust. 2, art. 107 ust. 1,4 i 4a ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 182, z późn. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 czerwca 2012 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz.U. z 2012 r. poz. 712) orzekł o odmowie przyznania L. S. pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na miesiąc październik i listopad 2013 r. oraz zasiłku celowego na leki w listopadzie 2013 r. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż w świetle art. 106 ust. 4 oraz art. 107 ust. 1 i 4 ustawy o pomocy społecznej, przyznanie świadczeń z pomocy społecznej następuje w formie decyzji administracyjnej, którą wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu, a sposób przeprowadzenia tego wywiadu reguluje rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 czerwca 2012 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego. Organ wskazał, iż dniu 19 listopada 2013 r. podczas wizyty L. S. w Ośrodku uzgodniono dogodny dla wnioskodawcy termin przeprowadzenia wywiadu środowiskowego na dzień [...] listopada 2013 r. W tym dniu pracownicy socjalni udali się do domu wnioskodawcy. W trakcie przeprowadzania wywiadu próbowali ustalić w pierwszej kolejności aktualną sytuację majątkową i dochodową L. S. i poprosili wnioskodawcę o udzielenie informacji odnośnie aktualnych dochodów. Wnioskodawca złożył oświadczenie, iż utrzymuje się z [...] dodatku mieszkaniowego tj. [...] złote pomocy otrzymywanej od matki swego syna, B. C., w wysokości do [...] złotych dziennie. Następnie, składając pisemne oświadczenie do druku stanowiącego załącznik do wywiadu na okoliczność bieżącej sytuacji życiowej wnioskodawca oświadczył, że utrzymuje się z [..] dodatku mieszkaniowego i pomocy matki swego syna i są to niewielkie kwoty rzędu [...] złotych miesięcznie. Wobec zaistniałych różnic w deklarowanej kwocie pracownicy socjalni zwrócili się do L. S. z prośbą o doprecyzowanie kwoty deklarowanego dochodu, jednak pomimo wielokrotnych próśb nie chciał on sprostować tej rozbieżności. Ponadto, odmówił złożenia oświadczenia o dochodzie jednorazowym uzyskanym w okresie ostatnich [...] miesięcy. Organ wskazał, iż w świetle przepisów ustawy o pomocy społecznej złożenie tego oświadczenia miało istotny wpływ na ustalenie sytuacji dochodowej wnioskodawcy a tym samym ustalenie zasadności przyznania wnioskowanej pomocy. Organ podniósł, iż zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, brak współdziałania osoby lub rodziny w rozwiązaniu trudnej sytuacji życiowej może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Jak ustawodawca wskazuje, współdziałanie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczeń zpomocy społecznej powinno polegać w szczególności na umożliwieniu przeprowadzenia wywiaduśrodowiskowego i złożeniu w nim stosownych wyjaśnień. W ocenie organu, L. S. swoim zachowaniem uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu środowiskowego i nie przedstawił wiarygodnej dokumentacji potwierdzającej jego sytuację materialną, życiową i rodzinną. Organ wskazał, iż rolą wnioskodawcy jest udzielenie pracownikowi socjalnemu niezbędnych informacji o swojej trudnej sytuacji życiowej. Nie jest bowiem możliwa jej wszechstronna ocena bez współdziałania osoby ubiegającej się o pomoc, która najlepiej może sprecyzować oraz wskazać swoje potrzeby Od w/w decyzji odwołanie wniósł L. S. Decyzji zarzucił błędy w ustaleniach faktycznych, niedbałe postępowanie pracowników socjalnych i nieodpowiednie traktowanie oraz złamanie przepisów o pomocy społecznej, kpa i ustawy o ochronie dóbr osobistych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Kolegium wskazało, iż podstawę odmowy przyznania pomocy w kontrolowanej sprawie stanowił art. 11 ust 2 ustawy o pomocy społecznej, który głosi, że brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia. Kolegium wskazało, iż obowiązek współdziałania z organami pomocy społecznej zastał wielokrotnie zaakcentowany w ustawie, niemniej przepisy dokładnie nie wskazują sposobu jego realizacji. Wobec powyższego, postawa wnioskodawcy podlega ocenie organu, od której to oceny zależy udzielenie bądź nieudzielanie świadczenia. Egzekwowanie od wnioskodawcy obowiązku współdziałania jest istotne z uwagi na fakt, że pomoc ta nie może się sprowadzać do prostego rozdawnictwa świadczeń. Organy administracji zobligowane są do wszechstronnej analizy i oceny postawy beneficjenta pomocy społecznej pod kątem istnienia woli współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, a także pozostałych przesłanek, których wystąpienie pozwala na odmowę przyznania świadczeń. Wobec tego na organach obu instancji spoczywa obowiązek przeanalizowania, również w tym aspekcie, postępowania osoby domagającej się świadczenia na podstawie ustawy o pomocy społecznej. Kolegium wskazało również, iż zgodnie z art. 106 ust. 4 oraz art. 107 ust. 1 i 4 ustawy o pomocy społecznej, przyznanie świadczeń z pomocy społecznej następuje w formie decyzji administracyjnej, którą wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Przy czym, wywiad środowiskowy, w myśl art. 107 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, ma na celu ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osoby lub rodziny. Wymagany przez ustawodawcę rodzinny wywiad środowiskowy stanowi zatem swoiste postępowanie dowodowe, a ponieważ sporządzany jest na urzędowym formularzu stanowi jednocześnie protokół w rozumieniu kpa. Obowiązek współdziałania osoby z organem pomocowym dotyczy również sporządzenia wywiadu środowiskowego lub aktualizacji i powinien on polegać na udzieleniu organowi niezbędnych informacji, wskazywaniu i precyzowaniu zgłaszanych potrzeb. Z brzmienia przepisu art. 39 ustawy o pomocy społecznej oraz z faktu, iż postawa wnioskodawcy podlega ocenie organu wynika, że decyzja o przyznaniu bądź odmowie przyznania świadczenia ma charakter decyzji uznaniowej. Organ wydający decyzję uznaniową nie jest związany normą prawa materialnego, z tym, że argumentacja organu, co do udzielenia bądź nie udzielenia pomocy musi odpowiadać zasadzie wyrażonej w art. 7 kpa. Kolegium wskazało, iż Organ I instancji należycie uargumentował, że skarżący swoim postępowaniem uchybił obowiązkowi współpracy. W ocenie Kolegium, z akt niniejszej sprawy wynika, że skarżący uniemożliwił pracownikom socjalnym przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Skargę na decyzję z dnia [...] grudnia 2013 r. złożył L. S. wnosząc o uchylenie lub zmianę zaskarżonej decyzji. Zaskarżonej decyzji zarzucił błędy w ustaleniach faktycznych oraz niewłaściwe zastosowanie przepisów ustaw o pomocy społecznej, kpa i ochronie danych osobowych. W uzasadnieniu skargi L. S. stwierdził, że pracownicy OPS wbrew zasadom kpa żądali od niego – osoby niepełnosprawnej – zaświadczeń na okoliczności znane im z urzędu. Zarzucił również organowi naruszenie przepisów ustawy o ochronie danych osobowych poprzez merytorycznie niepoprawne i nieadekwatne w stosunku do celów, w jakich były przetwarzane, przetwarzanie informacji zbieranych podczas wywiadu oraz poświadczanie nieprawdy przez pracowników socjalnych w sprawozdaniach z wywiadów. Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 16 czerwca 2014 r. skarżący oświadczył, iż nie pamięta, czy w 2013 roku przeprowadzono wywiad środowiskowy, który podpisał. Oświadczył ponadto, iż takie wywiady były przeprowadzone w 2011 i 2012 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do dyspozycji art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."). Powyższa regulacja prowadzi do wniosku, że zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Dodatkowo, z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd dokonuje kontroli legalności rozstrzygnięcia także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tak określonym zakresie swojego umocowania Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2013 r., wydana na podstawie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182) o odmowie przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na miesiąc październik i listopad 2013 r. oraz zasiłku celowego na leki w listopadzie 2013 r. Zgodnie z art. 39 ust. 1 i ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Może być on przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Dodatkowo, w art. 2, art. 3 i art. 4 ustawy ustawodawca wskazał, iż pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są oni w stanie pokonać przy wykorzystaniu własnych uprawnień, zasobów i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, przy czym potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. W art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zawarta jest jedna z konstytucyjnych zasad, na których opiera się ustrój Rzeczypospolitej Polskiej i zarazem fundamentalna zasada pomocy społecznej. Jest to zasada pomocniczości (subsydiarności). Treść tej zasady kształtowana przez prawne uregulowania, odwołuje się do samodzielności obywateli w realizacji zadań publicznych. Państwo powinno wspomagać osoby potrzebujące pomocy, ale nie powinno przejmować zadań, które mogą one samodzielnie wykonywać. Ingerencja państwa powinna zaś następować tylko w przypadku, gdyby zadania te przekraczały ich możliwości. Zgodnie z zasadą subsydiarności państwo nie może ograniczać inicjatywy obywateli, wyręczać ich, pozbawiać możliwości wyboru, ani przejmować za nich odpowiedzialności. Z zasady tej wynika nie tylko zachęta do działania, ale wręcz dezaprobata dla pasywności i nadopiekuńczości państwa W doktrynie wskazuje się, iż zasada subsydiarności wyraża spoczywającą na jednostce powinność pełnego wykorzystania własnych zasobów, możliwości oraz uprawnień w celu pokonania trudnej sytuacji życiowej. Jeżeli jednostka nie uczyni zadość owej powinności, to brak po jej stronie podstawowej przesłanki do udzielenia wsparcia z pomocy społecznej. Pomoc społeczną jednostka może otrzymać dopiero wówczas, gdy wykorzysta, po pierwsze swoje uprawnienia, po drugie własne zasoby i możliwości, przez które należy rozumieć nie tylko sytuację materialną, ale również aktywność jednostki w rozwiązywaniu trudnej sytuacji materialnej oraz jej gotowość współdziałania w tym celu. W art. 4 ustawy o pomocy społecznej określony jest kolejny cel pomocy społecznej jakim jest aktywizacja świadczeniobiorców. Zgodnie z tą zasadą należy, przy współpracy beneficjenta, wykształcić u niego poczucie odpowiedzialności i wskazać mu możliwości samodzielnego radzenia sobie z problemami. Obowiązek współdziałania świadczeniobiorców z jednostkami i pracownikami pomocy społecznej był wielokrotnie podkreślany w doktrynie i orzecznictwie i rozumie się go jako aktywne współdziałanie osoby ubiegającej się o pomoc, a więc gotowość do podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym, w tym udzielanie odpowiedzi mających na celu zobrazowanie sytuacji faktycznej takiej osoby. Egzekwowanie od świadczeniobiorcy obowiązku współdziałania jest niezwykle ważne, w przeciwnym bowiem wypadku pomoc ograniczać się będzie do prostego rozdawnictwa świadczeń i braku eliminacji źródeł problemów społecznych. Podkreślenia wymaga, że przepisy dotyczące pomocy społecznej, nie nakładają na organy administracji obowiązku zapewnienia osobom potrzebującym środków w celu ich utrzymania. Z ustawy o pomocy społecznej wynika, iż decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego (art. 106 ust. 4). Ma on na celu ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i ich rodzin (art. 107 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Taki wywiad obejmuje czynności pracownika socjalnego zmierzające do ustalenia sytuacji bytowej wnioskodawcy, do których w szczególności należą przeprowadzenie rozmowy w miejscu zamieszkania lub pobytu osoby (rodziny), zebranie niezbędnej dokumentacji, a także ocena warunków zamieszkania. Z akt administracyjnych sprawy wynika, iż w związku z złożonym w dniu [...] października 2013 r. wnioskiem L. S, w dniu 19 listopada 2013 r. podczas wizyty skarżącego w Ośrodku Pomocy Społecznej uzgodniono dogodny dla wnioskodawcy termin przeprowadzenia wywiadu środowiskowego na dzień [...] listopada 2013 r. W tym dniu pracownicy socjalni udali się do mieszkania L. S. dysponując wszystkimi dokumentami jakie są potrzebne do przeprowadzenia wywiadu (notatka służbowa z dnia 21 listopada 2013 r.). W trakcie przeprowadzania ww. wywiadu pracownicy Ośrodka zadali skarżącemu pytanie o aktualne źródło utrzymania. Skarżący poinformował, iż utrzymuje się z [...] dodatku mieszkaniowego tj. [...] złotych pomocy otrzymywanej od matki swego syna, B. C. w wysokości do [...] złotych dziennie. Następnie, skarżący złożył pisemne oświadczenie na druku stanowiącym załącznik do wywiadu środowiskowego na okoliczność swojej bieżącej sytuacji życiowej wnioskodawca. W oświadczeniu tym poinformował, że utrzymuje się z [...] dodatku mieszkaniowego i pomocy matki swego syna i są to niewielkie kwoty rzędu [...] złotych miesięcznie. Wobec zaistniałych rozbieżności w wyżej wskazanych oświadczeniach skarżącego pracownicy socjalni zwrócili się do niego z prośbą o doprecyzowanie kwoty deklarowanego dochodu. Wnioskodawca stwierdził, iż pracownicy socjalni mogą skorzystać z programów komputerowych, za pomocą których mogą dokonać wyliczenia jego dochodu. Następnie wnioskodawca został poproszony o podpisanie oświadczenia o dochodzie jednorazowym uzyskanym w okresie ostatnich 12 miesięcy. Odmówił jednak podpisania tego oświadczenia nie podając przyczyn. Druk oświadczenia zachował jako dowód postępowania pracowników socjalnych (notatka służbowa z dnia [...] listopada 2013 r.). Wobec zachowania wnioskodawcy uniemożlwiającego przeprowadzenie wywiadu pracownicy socjalni podjęli decyzję o opuszczeniu mieszkania (notatka służbowa z [...] listopada 2013 r.). W ww. notatce służbowej wskazano ponadto, iż Ośrodek nie posiada żadnych dokładnych informacji o obecnej sytuacji życiowej i materialnej wnioskodawcy. Wnioskodawca nie złożył od stycznia 2013 r. do chwili obecnej wiarygodnych oświadczeń o swojej sytuacji dochodowej. Z powyższego wynika, że Ośrodek Pomocy Społecznej podjął starania w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w sprawie złożonego przez L. S. wniosku z [...] października 2013 r. Wywiadu tego nie udało się jednak przeprowadzić a skarżący odmówił podania informacji potrzebnych do ustalenia jego aktualnej sytuacji dochodowej i majątkowej. W ocenie Sądu, biorąc pod uwagę wskazane powyżej okoliczności stanu faktycznego prawidłowo organ potraktował postawę skarżącego jako brak współdziałania z organem pomocy społecznej w rozwiązywaniu trudności życiowych, który to brak współdziałania może, po myśli art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia. Zdaniem Sądu, skarżący, ubiegając się o wsparcie ze środków publicznych, powinien mieć świadomość, że pomoc społeczna nie jest bezwzględnym uprawnieniem przysługującym każdemu, kto o nią wystąpi. Środki publiczne przekazywane w ramach pomocy społecznej, muszą być skierowane wyłącznie do tych osób czy rodzin, które rzeczywiście nie są w stanie samodzielnie przezwyciężyć trudnej sytuacji życiowej. Z tych też względów ustawodawca uzależnił możliwość wydania decyzji administracyjnej o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia od ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej, a pracownik socjalny przeprowadzający rodzinny wywiad środowiskowy może domagać się od osoby lub rodziny ubiegającej się o pomoc złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym (por. art. 106 ust. 4 i art. 107 ustawy o pomocy społecznej w związku z rozporządzeniem Ministra Polityki Społecznej z dnia 8 czerwca 2012 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz.U. z 2012 r. poz. 712). Pracownik socjalny musi osobiście zapoznać się z warunkami życia osoby wnioskodawcy i pozyskać wszystkie niezbędne informacje, w tym jednoznaczne informacje o dochodzie skarżącego, aby w sposób wszechstronny zobrazować sytuację osoby starającej się o przyznanie świadczenia. Dopiero na jego podstawie pracownik socjalny dokonuje analizy i oceny sytuacji określonego podmiotu i formułuje wnioski, które są podstawą rozstrzygnięcia sprawy (§ 2 ust. 5 rozporządzenia w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego). Wywiad ten ma na celu pełne i wszechstronne zapoznanie się z sytuacją osoby i rodziny, a jego aktualizacja służy monitorowaniu na bieżąco zmian zachodzących w sytuacji osoby lub rodziny objętej pomocą społeczną bądź o tę pomoc się ubiegającą. Zatem, stanowi swoiste postępowanie dowodowe, prowadzone z udziałem strony, w którym osoba może zgłosić pracownikowi potrzeby i oczekiwania, a nadto, zgodnie z zasadą czynnego udziału ma ona prawo zaznajomić się z całym materiałem dowodowym, zebranym na podstawie wywiadu środowiskowego. Organ zaś, rozpoznając sprawę, zobowiązany jest umożliwić stronie wypowiedzenie się na temat całości dowodów zgromadzonych podczas wywiadu. Co więcej, wywiad środowiskowy jest szczególnym środkiem dowodowym, mającym zastosowanie w postępowaniu w sprawach z zakresu pomocy społecznej, na który składa się szereg czynności organu wykonywanych przez pracownika socjalnego, takich jak m.in. przesłuchanie strony i jej rodziny pod rygorem odpowiedzialności karnej za udzielenie nieprawdziwych informacji, wykorzystanie istotnych dla sprawy dokumentów oraz przeprowadzenie własnych obserwacji w celu zweryfikowania informacji uzyskanych z innych źródeł dowodowych (wyrok NSA z dnia 17 listopada 2009 r., I OSK 551/09, Legalis; M. Gąsiorek, Rodzinny wywiad środowiskowy w postępowaniu w sprawach pomocy społecznej, Wydawnictwo Gaskor, Wrocław 2011, s. 131). W doktrynie podkreśla się, że rodzinny wywiad środowiskowy jest konglomeratem dowodowym, polegającym na równoczesnym skonfrontowaniu oświadczeń strony, zeznań świadków, wyników oględzin w miejscu pobytu strony, treści dokumentów urzędowych i prywatnych (W. Maciejko w: W. Maciejko, P. Zaborniak, Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, LexisNexis 2010, s. 411 i 415). Podkreślić przy tym trzeba, iż wywiad środowiskowy przeprowadzany jest na skutek złożenia konkretnego wniosku i ma na celu zbadanie konkretnej i aktualnej sytuacji osobistej, majątkowej i dochodowej wnioskodawcy. W tej sytuacji, uwzględniając postawę skarżącego, nie ma podstaw do przyjęcia, że odmawiając przyznania pomocy finansowej, organy postąpiły w sposób dowolny. Pozostaje też nadmienić, iż pomoc w formie zasiłku jest pomocą fakultatywną, przyznawaną w ramach tzw. uznania administracyjnego. W przedmiotowej sprawie organy szczegółowo przeanalizowały sytuację skarżącego i odmówiły przyznania pomocy na wskazane cele, wyczerpująco i wiarygodnie uzasadniając swoje stanowisko. Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja oraz decyzja pierwszoinstancyjna, wydane zostały zgodnie z obowiązującym prawem, w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania i ustalenia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych, jak również prawidłowej ich oceny. Ponadto Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy działające w sprawie przepisów prawa materialnego, które miały zastosowanie przy podejmowaniu decyzji, ani norm proceduralnych w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić trzeba, iż organy zgromadziły istotne dla sprawy dowody i prawidłowo je oceniły mając na uwadze całokształt zebranego w sprawie materiału, dlatego pomimo subiektywnych odczuć skarżącego, należy uznać, iż podjęte w sprawie rozstrzygnięcia są prawidłowe i nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.