I SA/Wa 409/17
WyrokWSA w Warszawie2017-11-17
Skład orzekający: Elżbieta Sobielarska, Dorota Apostolidis, Anna Wesołowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o przejęciu gospodarstwa rolnego na własność Skarbu Państwa, wydana na podstawie przepisów o opuszczonych gospodarstwach rolnych, może zostać uznana za nieważną z powodu braku podstawy prawnej lub wadliwości postępowania, jeśli od jej wydania minęło kilkadziesiąt lat, a akta sprawy nie zachowały się?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja o przejęciu gospodarstwa rolnego na własność Skarbu Państwa, wydana na podstawie art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. w związku z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r., była prawidłowa. Wskazano, że przepis ten obowiązywał w dacie wydania decyzji, a przesłanki opuszczenia gospodarstwa (brak zamieszkiwania właściciela i brak uprawy) zostały spełnione. Sąd podkreślił, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji nie jest trzecią instancją postępowania zwykłego i nie służy ponownemu ustalaniu stanu faktycznego, a w sytuacji braku akt sprawy i upływu kilkudziesięciu lat, należy kierować się domniemaniem zgodności z prawem ostatecznej decyzji administracyjnej.Stan faktyczny
Skarżący wystąpili o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy z 1979 r. o przejęciu na własność Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego, argumentując m.in. brak podstawy prawnej, niedoręczenie decyzji i niebadanie przesłanek opuszczenia gospodarstwa. Organy administracji (Wojewoda, Minister) odmówiły stwierdzenia nieważności, wskazując na właściwość art. 2 ustawy z 1957 r. i spełnienie przesłanek opuszczenia gospodarstwa. Skarżący wnieśli skargę do WSA w Warszawie, podtrzymując swoje zarzuty.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie WSA Dorota Apostolidis WSA Anna Wesołowska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2017 r. sprawy ze skargi F. K., A. N., R. H., B. S., U. H. i M. H. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę
Decyzją z [...] [...] maja1979 r, Naczelnik Gminy S.(Naczelnik) przejął na własność Skarbu Państwa gospodarstwo rolne położone we wsi D., gm. S., obejmujące działki [...],[...] i [...] , uznając je za opuszczone w związku z wyjazdem do Niemiec właściciela tej nieruchomości, L.K..
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 2 ustawy z dnia 15 lipca 1961 r. zmieniającej ustawę z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U z 1961 r. nr 32 poz., 161, dalej "ustawa z 15 lipca 1961 r."), oraz Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. nr 39, poz. 198, dalej : Rozporządzenie z 5 sierpania 1961 r.").
Wnioskiem z 25 maja 2016 r., F.K., A.N., R. H., B.S., U.H.. M.H.(Skarżący), wystąpili o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika z [...] maja 1979 r. o przejęciu na własność Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha położonego we W. uzasadnieniu wniosku wskazali, że :
a. organ nie mógł przejąć na własność gospodarstwa na podstawie wskazanych w decyzji przepisów, ustawa powołana bowiem jako podstawa prawna decyzji weszła w życie 26 lipca 1957 r., natomiast zgodnie z uzasadnieniem decyzji poprzednik prawny Skarżących, L. K. wyjechał za granicę w styczniu 1979 roku,
b. dekret o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem, który wszedł w życie 29 kwietnia 1955 r., nie mógł stanowić podstawy dla przejęcia nieruchomości,
c. decyzja nigdy nie została doręczona L.K.,
d. organ ją wydający nie badał przesłanek, co do opuszczenia gospodarstwa, ograniczył się jedynie do wskazania, że właściciel wyjechał za granicę i opuścił swoje mienie, zatem w celu uregulowania stanu prawnego należało przejąć gospodarstwo.
Skarżący wskazali również, że w orzecznictwie sądowym utrwalone jest stanowisko, iż utrata własności nieruchomości, o której mowa wart. 38 ust. 3 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r., nr 22 poz. 159 ze zm. dalej "ustawa o gospodarce terenami w miastach i osiedlach") dotyczy jedynie tych osób, które po stwierdzeniu narodowości polskiej i uzyskaniu obywatelstwa polskiego zachowały własność nieruchomości należącej do nich przed 1 stycznia 1945 r., a następnie w związku z wyjazdem z kraju utraciły obywatelstwo polskie, nie dotyczy to następców prawnych tych osób (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 grudnia 2006 r., sygn. akt IV CK 304/05).
Decyzją z [...] października 2016 r. Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika z [...] maja 1979 r.
W uzasadnieniu wskazał, że skarżący błędnie przyjęli, iż podstawą przejęcia gospodarstwa był art.38 ust. 3 ustawy o gospodarce terenami w miastach i osiedlach. Podstawę prawną przejęcia przedmiotowego gospodarstwa stanowił bowiem art. 2 ustawy z dnia 15 lipca 1961 r. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazał, że warunkiem przejęcia gospodarstwa rolnego na rzecz Skarbu Państwa w trybie tego przepisu było łączne spełnienie dwóch przesłanek: opuszczenie gospodarstwa przez właściciela (również małżonka, rodziców i dzieci) oraz zaniechanie uprawy gospodarstwa w całości lub w większej części.
Z uzasadnienia decyzji Naczelnika wynika, że właściciel wyjechał w styczniu 1979 r. na pobyt stały do RFN, nieruchomości nie rozdysponował i została ona opuszczona. Z akt sprawy wynika, że L.K. wraz z rodziną czynił starania w celu wyjazdu na pobyt stały do Niemiec, a w dniu [...] września 1978 r. wymeldował się w celu wyjazdu do RFN.
Po rozpoznaniu odwołania skarżących, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (Minister) decyzją z [...] stycznia 2017 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, że pomimo prowadzonych poszukiwań nie udało się odnaleźć kompletnych materiałów archiwalnych dotyczących przejęcia gospodarstwa na własność Państwa. Zarówno Urząd Gminy w S. jak i Archiwum Państwowe w O. poinformowali, że nie posiadają dokumentów dotyczących sprawy.
Minister podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że gospodarstwo mogło zostać przejęte na własność Państwa w trybie art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r., o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 39, poz. 174 ze zm., dalej : " ustawa z 13 lipca 1957r."), jeżeli było :
1. niezamieszkiwane przez właściciela, małżonka, dzieci lub rodziców a przy tym
2. nieuprawiane w całości lub większej części oraz niepoddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela, bądź użytkownika bądź dzierżawcę.
Odnosząc się do pierwszej przesłanki organ odwoławczy w pełni podzielił ustalenia faktyczne Wojewody i wyjaśnił, że wyjazdu L.K. na pobyt stały do RFN nie kwestionują sami skarżący.
Odnosząc się do drugiej przesłanki Minister wskazał, że z decyzji Naczelnika wynika, że po wyjeździe właściciela do RFN nieruchomość rolna nie została rozdysponowania i jako opuszczona została włączona do zasobów Państwowego Funduszu Ziemi. W analizowanej sprawie brak jest jakichkolwiek dokumentów potwierdzających, że po wyjeździe właściciela z kraju grunty były użytkowane lub poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez użytkownika albo dzierżawcę. Co prawda z decyzji wynika, że grunty wchodzące w skład gospodarstwa zostały włączone do zasobów PFZ, jednak uprawnie gospodarstwa przez podmiot, który nie był stroną umowy z jego właścicielem pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Za opuszczone nie można byłoby uznać gospodarstwa, które – nie będąc uprawiane bezpośrednio przez właściciela – było uprawiane przez dzierżawcę lub użytkownika.
Minister wskazał również, że przepisy dotyczące przejmowania opuszczonych gospodarstw rolnych nie przewidywały obowiązku sporządzania protokołu z lustracji gospodarstw rolnych.
Ustosunkowując się do argumentu przedwczesnego przejęcia gospodarstwa, to jest w maju a więc w okresie kiedy nie są podejmowane jakiekolwiek czynności związane z uprawną i bez wiedzy czy L. K. powróci do kraju, Minister wyjaśnił, że właściciel gospodarstwa podjął starania w celu emigracji już w sierpniu 1976 r. wskazując, że zamierza wyjechać za granicę na stałe. Naczelnik Gminy S. był w posiadaniu tej informacji o czym świadczy zawarta w decyzji informacja o wyjeździe właściciela na pobyt stały do Niemiec.
Brak jest też dowodów potwierdzających, że właściciel zatroszczył się o zagospodarowanie gruntów, czego dowodem jest ich włączenie do Państwowego Funduszu Ziemi. Nie ulega wątpliwości, że w okresie zimowym nie można mówić o poddawaniu gospodarstwa zabiegom agrotechnicznym. Przedmiotowe gospodarstwo zostało przejęte nie zimą ale w maju, a więc w okresie kiedy już dokonuje się odpowiednich zabiegów agrotechnicznych. Organ podkreślił, że L.K. nie interesował się losem gospodarstwa a wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji został złożony wiele lat po jego śmierci.
Oceniając zarzut nie doręczenia L.K. decyzji organ wyjaśnił, że skoro przedmiotowe postępowanie toczy się w trybie przepisów o stwierdzeniu nieważności, to nie ma podstaw do badania przesłanki, która określona jest w art. 145 k.p.a., to jest dotyczy braku udziału strony w postępowaniu.
Organ podkreślił, że przywoływany przez skarżących art. 38 ust. 3 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. nie miał zastosowania w sprawie jak również wyjaśnił, że stanowiący podstawę decyzji Naczelnika art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. obowiązywał do 1 lipca 1982 r.
Podsumowując w ocenie organu brak było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika z [...] maja 1979 r.
Skarżący wnieśli na powyższą decyzję skargę zarzucając jej naruszenie :
1. przepisów prawa materialnego, a mianowicie:
a. art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. w zw. art. 15 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym ( Dz. U. Nr. 18, poz. 107) poprzez ich błędne zastosowanie i przyjęcie, że przedmiotowe gospodarstwo rolne zostało nabyte na podstawie przepisów o przeprowadzeniu reformy rolnej lub o ustroju rolnym i osadnictwie, podczas gdy w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki umożliwiające przejęcie nieruchomości w trybie powołanych przepisów,
b. §1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 198), poprzez jego błędne zastosowanie w niniejszej sprawie i przyjęcie, że przedmiotowe gospodarstwo rolne zostało opuszczone, podczas gdy materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie nie daje podstaw do takich ustaleń.
2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
a. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego niniejszej sprawy i oparcie się jedynie na dokumentach stwierdzających fakt wyjazdu L.K. z kraju, nie badając w tamtym okresie okoliczności tego wyjazdu oraz przesłanek pozwalających w sposób nie budzący wątpliwości stwierdzić, że gospodarstwo zostało przez skarżącego opuszczone, podczas, gdy zgromadzony materiał dowodowy nie dawał podstaw do takich ustaleń, nie uwzględniając tym samym słusznego interesu stron oraz obywateli,
b. art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez brak w uzasadnieniu przedmiotowej decyzji wyczerpującego przedstawienia stanu faktycznego i prawnego, dotyczącego okoliczności wyjazdu L.K. do RFN, umożliwiających przyjęcie, że gospodarstwo zostało przez skarżącego opuszczone,
c. art. 109 § 1 k.p.a poprzez niedoręczenie stronie decyzji pozbawiającej prawa własności przedmiotowej nieruchomości, skutkujące niemożnością realizacji prawa do zaskarżenia przedmiotowej decyzji i podjęcia w tamtym okresie działań zmierzających do odzyskania nieruchomości,
d. art. 156 k.p.a. poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji, mimo, iż została ona wydana bez podstawy prawnej w trybie przepisów ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. nieprzewidujących wydania decyzji administracyjnej stwierdzającej przejście własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, a innych przesłanek podczas wydawania decyzji z [...] maja1979 r. nie badano.
Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :
skarga jest niezasadna, zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Postępowanie administracyjne prowadzone było w związku ze złożonym przez skarżących wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika z [...] maja1979 r.
Skarżący podnosili, że decyzja Naczelnika wydana została bez podstawy prawnej, bowiem art. 38 ust. 3 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. nie przewidywał możliwość wydania decyzji administracyjnej.
Stanowisko to jest niezasadne.
Podstawą prawną decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego stanowiącego własność poprzednika prawnego skarżących był art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. w brzmieniu ustawą z dnia 15 lipca 1961 r.
Sąd podziela stanowisko organu, że powyższy przepis obowiązywał w dacie wydania decyzji przez Naczelnika Gminy S. Artykuł 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. uchylony został bowiem dopiero z dniem 1 lipca 1982 r., na podstawie art. 51 pkt 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. nr 11 poz. 79 ).
Nie można zatem uznać, że decyzja Naczelnika Gminy S. wydana została bez podstawy prawnej. Jej podstawą prawną był art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. w związku z § 1 pkt 1 Rozporządzenia z dnia 5 sierpnia 1961 r.
Zatem podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 156 k.p.a. poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji, mimo, iż została ona wydana bez podstawy prawnej w trybie przepisów ustawy o gospodarce terenami w miastach i osiedlach nieprzewidujących wydania decyzji administracyjnej stwierdzającej przejście własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa uznać należało za niezasadny (punkt 2 d) petitum skargi ).
Sąd podkreśla w tym miejscu, że wbrew stanowisku wyrażonemu w punkcie 1 pkt a) petitum skargi organy orzekające w sprawie nie przyjęły, że przedmiotowe gospodarstwo rolne zostało nabyte na podstawie przepisów o przeprowadzeniu reformy rolnej lub o ustroju rolnym i osadnictwie. Artykuł 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r., w brzmieniu nadanym art. 2 ustawy z dnia 15 lipca 1961 r., przewidywał, że przejęciu na własność Skarbu Państwa podlegały gospodarstwa rolne i działki określone w art. 15 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1959 r. Nr 14, poz. 78), jeżeli zostały opuszczone przez właściciela po dniu 28 kwietnia 1955 r., oraz wszelkie inne gospodarstwa rolne opuszczone przez właścicieli.
Zatem również gospodarstwa inne, niż określone w art. 15 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o ile tylko zostały opuszczone, podlegały przejęciu na własność Skarbu Państwa w trybie analizowanego przepisu.
Definicja gospodarstwa rolnego opuszczonego zawarta została w § 1 pkt 1 Rozporządzenia z dnia 5 sierpnia 1961 r. Zgodnie z tym przepisem, za gospodarstwo rolne opuszczone uznać należało gospodarstwo, na którym nie zamieszkuje właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice, a przy tym gospodarstwo to nie jest w całości lub w większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę.
Uzasadnienie decyzji organów obu instancji wskazuje, że dokonały one prawidłowej wykładni pojęcia gospodarstwa rolnego opuszczonego, uwzględniając treść przepisów Rozporządzenia z 5 sierpnia 1961 r.
Zarzuty podnoszone przez skarżących w toku postępowania administracyjnego jak i sądowoadministracyjnego zmierzały do wykazania, że decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa nie zaistniały bowiem przesłanki pozwalające na zastosowanie art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r.
Odnosząc się do powyższego zarzutu poczynić należy na wstępie uwagę o charakterze ogólnym.
Co do zasady, kwestia czy organ rozpoznający sprawę prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy polega badaniu w postępowaniu zwykłym, w ramach postępowania odwoławczego a następnie sądowoadministracyjnego. Postępowanie nadzwyczajne, a takim jest postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji nie może być utożsamiane ze swoistą "trzecią instancją" postępowania administracyjnego. Brak jest zatem podstaw do ponownego ustalania w toku takiego postępowania stanu faktycznego sprawy zakończonej wydaniem kontrolowanej decyzji.
Innymi słowy, w toku postępowania wywołanego wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji, organ nie prowadzi postępowania dowodowego mającego na celu ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy. Bada jedynie, czy przyjęty stan faktyczny rzeczywiście spełniał przesłanki pozwalające na zastosowanie przepisu przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia.
W decyzji Naczelnika wskazane zostało, że właściciel gospodarstwa wyjechał na pobyt stały do Niemiec, gospodarstwa nie rozdysponował w związku z czym włączone zostało ono do Państwowego Funduszu Ziemi.
W ocenie sądu, ustalenie, że właściciel danego gospodarstwa wyjechał na pobyt stały z kraju pozwalało na uznanie, że spełniona została pierwsza z przesłanek uznania gospodarstwa za opuszczone. Ustalenie zaś, że gospodarstwo nie zostało rozdysponowane przez właściciela w związku z czym włączono je do Państwowego Funduszu Ziemi pozwalało na przyjęcie, że zaistniała druga z przesłanek – to jest, że gospodarstwo to nie było w całości lub w większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę.
Jeżeli w toku postępowania nadzorczego zostałoby ustalone w sposób nie budzący wątpliwości, że stan faktyczny przyjęty za podstawę kontrolowanej decyzji nie zaistniał, wówczas możliwe byłoby ewentualne uznanie, że w sposób rażący narusza ona prawo.
Sytuacja taka nie zaistniała jednak w niniejszej sprawie.
Okoliczność, że L.K. wyjechał w styczniu 1979 r. z Polski do RFN jest niesporna. Z materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania nadzwyczajnego wynika, że podanie o zgodę na wydanie paszportu złożył [...] sierpnia 1976 r. Do podania tego dołączył zaproszenie od siostry, A.R. W dokumencie tym A. R. wskazała, że zaprasza swojego brata, wraz z żoną A.K. oraz dziećmi B., M., U., A., R. i F. na pobyt stały oraz zobowiązuje się zapewnić im mieszkanie, utrzymanie i w razie potrzeby opiekę lekarską. W aktach paszportowych znajduje się również podanie do Rady Państwa o zezwolenie na zmianę obywatelstwa z uwagi na wyjazd na stałe do RFN. Decyzja o wydaniu L.K. paszportu uprawniającego do jednokrotnego przekroczenia granicy wydana została [...] lipca 1978 r. W dniu [...] września 1978 r. L.K. wymeldowany został z pobytu stałego w gospodarstwie rolnym.
Wszystkie te okoliczności potwierdzają, że poprzednik prawny skarżących w dacie wydawania decyzji przez Naczelnika nie zamieszkiwał w gospodarstwie rolnym.
Brak jest również jakichkolwiek dowodów potwierdzających, że wyjeżdżając poprzednik prawny skarżących przekazał gospodarstwo rolne jednemu z członków najbliższej rodziny (małżonkowi, dzieciom czy też rodzicom) by je uprawiali. Nie ma również żadnych dowodów potwierdzających, że zawarł umowę na mocy której ewentualny dzierżawca lub użytkownik zobowiązany byłby do poddawania gospodarstwa zabiegom agrotechnicznym.
Okolicznością niesporną jest, że L.K. nie powrócił do Polski. Nie można zatem kwestionować prawidłowości przyjęcia przez Naczelnika, że właściciel gospodarstwa wyjechał z niego na stałe. Prawidłowe było również ustalenie, że nie rozdysponował gospodarstwa między członków najbliższej rodziny.
Sąd podkreśla, że organy próbowały odnaleźć dokumentację związaną z wydaniem decyzji Naczelnika zwracając się do Gminy S. oraz do Archiwum Państwowego w O. Poszukiwania te nie przyniosły jednak rezultatu.
Również skarżący nie przedstawili żadnych dowodów pozwalających na uznanie, że w dacie wydawania decyzji przez Naczelnika gospodarstwo nie było opuszczone. Ograniczyli się wyłącznie do wskazania, że brak było podstaw do stwierdzenia po 4 miesiącach od wyjazdu L.K., że gospodarstwo jest opuszczone.
Stwierdzenie to stoi jednak w sprzeczności z niesporną okolicznością faktyczną, jaką było ubieganie się przez poprzednika Skarżących już od 1976 r. o możliwość wyjazdu z Polski, czy też jego fakt jego wymeldowania z pobytu stałego. Jak wynika z decyzji z [...] maja1979 r., okoliczność wyjazdu L.K. na stałe z kraju znana była Naczelnikowi w dacie orzekania o przejęciu gospodarstwa.
Sąd podziela pogląd stanowisko skarżących, że w okresie zimowym nie jest możliwe ustalenie, czy gospodarstwo rolne podlegać będzie zabiegom agrotechnicznym. Jednak, jak słusznie zwrócił uwagę organ drugiej instancji, w okresie wiosennym możliwe jest ustalenie, czy zabiegi takie zaczęto wykonywać czy też nie. Decyzja Naczelnika wydana została [...] maja1979 r. a więc w okresie, kiedy zabiegi takie winny być podejmowane.
Wyjaśnić również należy, że na organach administracji spoczywa obowiązek poczynienia ustaleń faktyczny niezbędnych dla rozstrzygnięcia sprawy. W niniejszej sprawie organy nadzoru przeanalizowały treść decyzji Naczelnika i uznały, że stan faktyczny przyjęty za podstawę rozstrzygnięcia dawał możliwość zastosowania art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. Organy zgromadziły również dostępny obecnie materiał dowodowy, który potwierdzał prawidłowość ustaleń przyjętych przez Naczelnika.
W niniejszej sprawie, od daty wydania decyzji Naczelnika upłynęło już kilkadziesiąt lat. Nie zachowały akta sprawy. W tej sytuacji organy postąpiły prawidłowo powołując się na wynikające z art. 16 k.p.a. domniemanie zgodności z prawem ostatecznej decyzji administracyjnej. Materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania nadzwyczajnego potwierdza prawidłowość ustaleń faktycznych zawartych w decyzji Naczelnika. Również sami skarżący nie przedstawili okoliczności i dowodów pozwalających bez żadnej wątpliwości na zakwestionowanie ustaleń faktycznych zawartych w decyzji. W tej sytuacji, w świetle domniemania wynikającego z art. 16 k.p.a., brak jest podstaw do przyjęcia, że na dzień [...] maja1979 r. nie zostały spełnione przesłanki pozwalające na uznanie gospodarstwa L.K. za opuszczone.
Zatem podniesione w skardze zarzuty naruszenia prawa materialnego to jest art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. w związku z § 1 ust. 1 Rozporządzenia z dnia 5 sierpnia 1961 r. uznać należało za niezasadne.
Podniesiony w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania sprowadzają się do stwierdzenia, że w toku postępowania nadzwyczajnego organy nie badały okoliczności wyjazdu L.K. do RFN.
Zarzuty te są niezasadne.
Dla zastosowania art. 2 ustawy z 13 lipca 1957 r. nie były istotne okoliczności opuszczenia nieruchomości przez jej właściciela Wystarczające było ustalenie, że właściciel gospodarstwo opuścił, bez względu na powód. Tym niemniej w realiach niniejszej sprawy w toku postępowania nadzwyczajnego zgromadzono dokumentację pozwalającą na przyjęcie, że L.K. od 1976 roku starał się o możliwość wyjazdu do siostry do RFN, zamierzał wyjechać na stałe i nie przewidywał powrotu do Polski.
Zatem również zarzuty objęte punktem 2 a) i b) petitum skargi uznać należało za niezasadne.
Skarżący wskazywali, że decyzja z [...] maja1979 r. nie została doręczona stronie (zarzut objęty punktem 2 c) petitum skargi).
Jak słusznie wskazał organ, kwestia niedoręczenia decyzji mogłaby być przedmiotem rozważań w toku postępowania wywołanego wnioskiem o wznowienie postępowania. W realiach niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości że decyzja weszła do obrotu prawnego i wywołała skutki prawne. Z jej treści wynika, że doręczona została do Państwowego Biura Notarialnego i stanowiła zgodnie z § 3 ust. 1 Rozporządzenia z 5 sierpnia 1961 r. podstawę do ujawnienia przejścia prawa własności na rzecz Skarbu Państwa.
Z tych wszystkich względów, uznając że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło