I SA/Wa 41/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie NSA Ewa Dzbeńska (spr.) WSA Krystyna Kleiber Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2005 r. sprawy ze skarg Gminy Miejskiej B. i Gminy Wiejskiej B. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej oddala skargę. I SA/Wa 41/ 04 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2003r. znak [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] września 2003 znak [...]r. odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2002 r. stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Wojewódzkie Przedsiębiorstwo [...] w J. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w B., oznaczonego jako działka nr [...] o pow. [...] m oraz prawa własności budynków i urządzeń położonych na tym gruncie. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie z art. 157 § 2 Kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Natomiast stroną w rozumieniu 28 Kpa jest osoba posiadająca interes prawny lub obowiązek. W świetle akt sprawy z zebranych dokumentów wynika, iż w dniu 5 grudnia 1990 r. właścicielem podmiotowych działek był Skarb Państwa. Prawo zarządu przysługiwało natomiast Wojewódzkiemu Przedsiębiorstwu [...] w J. na podstawie decyzji Naczelnika Gminy B. z dnia [...] stycznia 19988r. znak [...]. Ponadto organ podniósł że, ostateczną decyzją z dnia [...] września 1999r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uchylił decyzję własną z dnia [...] grudnia 1998 r. stwierdzającą nieważność decyzji komunalizacyjnej z dnia [...] lipca1995 r. w części dotyczącej działek nr [...] i nr [...] zaś w pozostałej części utrzymał w mocy decyzję o stwierdzeniu nieważności decyzji Wojewody [...] w przedmiocie komunalizacji. W świetle powyższych ustaleń Gmina B. nie nabyła prawa własności w stosunku do działki nr [...], a zatem nie posiada interesu prawnego, a więc i prawnej legitymacji do żądania stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej. Starania Gminy B. o nabycie prawa własności w trybie art. 5 ust 3 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych ( Dz. U. z 1990 r., Nr 32, póz. 191 ze zm.) wskazują natomiast na interes faktyczny nie ujęty dyspozycją art. 28 kpa. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego wniosła Gmina Miejska B. i Gmina Wiejska B. domagając się jej uchylenia. W skardze zarzucają naruszenie art. 7 i 77 kpa poprzez nie wyjaśnienie istotnych okoliczności faktycznych a mianowicie nie uwzględnienie faktu, ze postępowanie o przekazanie przedmiotowego mienia Gminie Miejskiej B. oraz Gminie Wiejskiej B. w trybie art. 5 ust 3 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych toczyło się w dniu wydania decyzji uwłaszczeniowej. I nie zostało dotychczas zakończone. Ponadto skarżące zarzucają naruszenie art. 157§3 w zw. z art. 28 kpa w zw. z art. 5 ust 3 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające....... poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w istniejącym stanie faktycznym w którym, uznano, że skarżące gminy mają jedynie interes faktyczny a nie interes prawny. Minister Infrastruktury wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumenty podane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: na wstępie należy zauważyć, że w przedmiotowej sprawie postępowanie zainicjował, nie budzący wątpliwości co do treści, wniosek z dnia [...] lipca 2003 roku Gminy Miejskiej B. i Gminy Wiejskiej B. We wniosku wnioskodawcy domagają się w oparciu o art. 156 §1kpa stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2001r. stwierdzającej nabycie z dniem 5 grudnia 1990r. na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami / Dz. U. 2000 Nr 46 poz. 543 ze zm./ przez Wojewódzkie Przedsiębiorstwo [...] w J. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w R. gmina B. oraz prawa własności znajdujących się na tej nieruchomości budynków i urządzeń. Zatem rzeczą organu było przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego kwestie formalne i ustalenie czy żądanie zostało wniesione przez uprawniony podmiot. W tej sytuacji organ, zasadnie, w pierwszym rzędzie poddał analizie okoliczność, czy skarżącym służy przymiot strony w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej . Okoliczność ta ma decydujące znaczenie dla podjęcia decyzji w przedmiocie wszczęcia postępowania nadzorczego, bowiem z wnioskiem o jego wszczęcie, jak wspomniano na wstępie, może wystąpić jedynie uprawniony podmiot. Uprawnionym jest zaś każdy, kto ma w tym interes prawny/art.28 kpa/. Interes prawny ma charakter materialnoprawny to znaczy musi opierać się na przepisach administracyjnego prawa materialnego. Badana w postępowaniu nadzorczym decyzja Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2001r. r. dotyczyły uwłaszczenia państwowej osoby prawnej - w tym przypadku Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa [...] w J. nieruchomością stanowiącą własność Skarbu Państwa. Problematykę tę regulują przepisy art. 200 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. ż 2000 r. Nr 46, póz. 543 z póz. zm.) nawiązujące do przepisów ustawy z 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, póz. 464 z póz. zm.). Uwłaszczenie w tym trybie dotyczyło tych państwowych osób prawnych, które w dniu 5 grudnia 1990 r. posiadały grunty stanowiące własność Skarbu Państwa w zarządzie. W świetle powołanych przepisów stroną postępowania uwłaszczeniowego była państwowa osoba prawna, która w dniu 5 grudnia 1990 r. była zarządcą gruntów Skarbu Państwa oraz Skarb Państwa. Stroną takiego postępowania mógł być także podmiot, który kwestionował uprawnienia właścicielskie Skarbu Państwa do określonego gruntu lub prawo zarządu jakie posiadała państwowa osoba prawna ubiegająca się o uwłaszczenie. W dacie uwłaszczenia państwowych osób prawnych tj. w dniu 5 grudnia 1990 r. skarżące gminy nie miały żadnego tytułu prawnego do przedmiotowych nieruchomości. Za chybiony uznać należy zarzut skargi, że postępowanie uwłaszczeniowe zostało zakończone mimo nie rozpoznania wniosków komunalizacyjnych złożonych przez gminę B. w trybie art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające..... Z materiału aktowego w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że postępowanie komunalizacyjne z wniosku Gminy B. zakończyła ostateczna decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 1999r. Ponadto należy podkreślić, że mienie, o którym mowa w art. 5 ust. 3 cytowanej ustawy dnia 10 maja 1990r. nie stawało się mieniem komunalnym w dacie wejścia w życie tej ustawy, czyli z dniem 27 maja 1990r. Decyzje wydane w tego rodzaju sprawach nie są deklaratoryjne - jak w przypadku art. 5 ust. 1 i 2. omawianej ustawy. Mają one charakter konstytutywny, co oznacza, że przekazanie mienia na ich podstawie następuje z datą uprawomocnienia się decyzji. Powoduje to istotne konsekwencje, gdyż musi być spełniony wymóg, aby mienie w chwili jego przekazania odpowiadało warunkom określonym w art. 5 ust. 3, czyli zarówno w dacie wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, jak i w dacie wydania decyzji komunalizacyjnej musi to być mienie ogólnonarodowe (państwowe), służące użyteczności publicznej, należące do przedsiębiorstw państwowych, dla których terenowe organy administracji państwowej stopnia wojewódzkiego pełniły jedynie funkcje organu założycielskiego. Z brzmienia art. 5 ust. 3 cytowanej ustawy wynika w sposób wyraźny, iż na dzień wydania decyzji konstytutywnej przekazywane mienie musi stanowić mienie ogólnonarodowe. Skoro w dacie 5 grudnia 1990 r., z którą ustawa z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami wiąże powstanie skutku prawnego w postaci przekształcenia prawa-zarządu do gruntu w prawo użytkowania wieczystego oraz nabycia przez dotychczasowego zarządcę własności znajdujących się tym gruncie budynków i innych urządzeń i lokali - Gmina Wiejska B. i Gmina Miejska B. nie miała żadnego tytułu prawnorzeczowego do przedmiotowej nieruchomości, to nie przysługiwał tym gminom przymiot strony w postępowaniu uwłaszczeniowym. Tym samym podmioty te nie mają legitymacji do żądania wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej. Oznacza to, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem co prowadzi do oddalenia skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz. 1270).