I SA/Wa 410/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj Sędzia WSA Monika Sawa (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. S., W. S. i Z. S. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta m [....] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 3/16 1. wymierza Prezydentowi m [...] grzywnę w wysokości 4000 (cztery tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta m [...] na rzecz skarżących M. S., W. S. i Z. S. sumę pieniężną w wysokości po 500 (pięćset) złotych; 4. zasądza od Prezydenta m [...] na rzecz skarżących M. S., W. S. i Z. S. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego M. S., W. S. i Z. S. (dalej jako "skarżący") wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta m [...] (dalej jako "Prezydent" lub "organ") wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 kwietnia 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 3/16, mocą którego Sąd uwzględnił ich skargę na bezczynność Prezydenta i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku z [....] listopada 2014 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. S., ozn. hip. "Osada [...]" dz. [...] rej. hip. [...], w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W uzasadnieniu skargi wskazali, że mimo upływu terminu do wydania decyzji, skierowanych do organu wezwań do wykonania wyroku oraz wymierzenia już raz przez Sąd grzywny w związku z jego niewykonaniem, organ nadal pozostaje w bezczynności. Wobec powyższego skarżący wnieśli o wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości; przyznanie od organu na ich rzecz sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu wniosku o zasądzenie sumy pieniężnej skarżący wskazali, że mimo zebrania całości materiału dowodowego postępowanie nie zostało zakończone, wobec czego ponieśli oni realną stratę polegającą na braku możliwości dysponowania środkami pieniężnymi, należnymi im wskutek przejęcia nieruchomości przez Skarb Państwa. Wieloletni czas trwania postępowania i niczym nieuzasadniona bezczynność organu wywołuje przy tym u skarżących poczucie krzywdy, gdyż ponoszą realną szkodę nie tylko w uzyskaniu należnego im odszkodowania, ale również możliwości otrzymania odsetek, które mogliby uzyskać z lokat bankowych. Otrzymane odszkodowanie mogliby również przeznaczyć na realizację własnych celów życiowych, wynikających z ich wieku i stanu zdrowia. Przyznanie przez Sąd sumy pieniężnej stanowić będzie zatem dla skarżących namiastkę rekompensaty za brak możliwości dysponowania odszkodowaniem. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i zauważył, że pismem z [...] lutego 2020 r. wezwano skarżących do złożenia, w terminie 30 dni, oryginału lub odpisu dokumentu potwierdzającego, kto był właścicielem przedmiotowej nieruchomości w przeddzień wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 154 § 1 p.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powołanego art. 154 § 1 p.p.s.a. wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie obie ww. przesłanki zostały spełnione. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, że wyrokiem z 28 kwietnia 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 3/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę skarżących na bezczynność Prezydenta i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, w terminie trzech miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku. Zaznaczyć przy tym należy, że kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Jak wynika z analizy akt sprawy, odpis prawomocnego wyroku z 28 kwietnia 2016 r. wraz z uzasadnieniem oraz akta administracyjne doręczone zostały Prezydentowi w dniu [...] sierpnia 2016 r. (data z prezentaty organu). Termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie upłynął zatem w dniu [...] listopada 2016 r. Tymczasem do dnia rozpoznania przez Sąd niniejszej skargi w przedmiocie wymierzenia Prezydentowi grzywny, tj. do [...] czerwca 2020 r., organ administracji publicznej nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym wyrokiem. Z analizy akt administracyjnych wynika ponadto, że w sprawie spełniony został również drugi warunek dopuszczalności skargi, określony w powołanym art. 154 § 1 p.p.s.a., dotyczący uprzedniego pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku sądu. W aktach sprawy znajduje się bowiem pismo skarżących z [...] lutego 2018 r., którym wezwano Prezydenta do wykonania wyroku z 28 kwietnia 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 3/16. Nie ulega więc wątpliwości, że w sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 p.p.s.a. i wymierzenie Prezydentowi grzywny. Stosownie natomiast do treści art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem z 28 kwietnia 2016 r., okoliczność że jest to już druga skarga w przedmiocie niewykonania tego wyroku (wyrokiem z 16 lutego 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 43/17 wymierzono organowi grzywnę w wysokości 500 zł) oraz fakt, że organ do dnia wyrokowania nie wydał decyzji w przedmiocie wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość, Sąd uznał, że grzywna w wysokości 4000 zł jest adekwatną sankcją dla Prezydenta za niewykonanie ww. wyroku. Wymierzając grzywnę Sąd uwzględnił okoliczność, że na mocy art. 15zzs ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniach nie rozpoczął się, a rozpoczęty uległ zawieszeniu na ten okres. Oczywiście okoliczność ta nie zwalniała organu od odpowiedzialności za niewykonanie prawomocnego wyroku w terminie, jednakże musiała być uwzględniona przy gradacji nakładanej z tego tytułu grzywny. Rozpoznając sprawę, Sąd stwierdza jednocześnie, stosownie do treści art. 154 § 2 zd. 2 p.p.s.a., czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa. Zastrzeżenia Sądu w niniejszej sprawie budzi przede wszystkim fakt, że od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku z 28 kwietnia 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 3/16, do dnia wniesienia skargi rozpatrywanej w niniejszej sprawie, organ podjął tylko dwie czynności zmierzające do zakończenia postępowania, tj. w dniu [...] grudnia 2016 r. wystąpił do Dyrektora Archiwum Państwowego m[...] o udzielenie informacji, czy przedmiotowa nieruchomość była objęta innym planem zatwierdzonym przed 21 listopada 1945 r. (np. planem parcelacji) oraz do Biura Mienia Miasta i Skarbu Państwa Urzędu m [...] w [...][....] o nadesłanie akt własnościowych nieruchomości (akta te wpłynęły w dniu [...] lutego 2017 r.). Ponadto tylko raz (pismem z tej samej daty) poinformował skarżących o przewidywanym terminie załatwienia sprawy do [...] kwietnia 2017 r. Co istotne, do gromadzenia materiału dowodowego organu nie zmobilizowało również pierwsze wymierzenie przez Sąd grzywny w związku z niewykonaniem ww. wyroku. Dopiero po otrzymaniu skargi rozpatrywanej w niniejszej sprawie, organ pismami z [...] lutego 2020 r. wystąpił do Sądu Rejonowego dla [...]-[...] [...] Wydziału Ksiąg Wieczystych o wydane odpisu wykazu hipotecznego obejmującego dział [...] i [...] z księgi hipotecznej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości, jak również wezwał skarżących do złożenia, w terminie 30 dni, oryginału lub odpisu dokumentu potwierdzającego, kto był właścicielem gruntu w przeddzień wejścia w życie dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. W tej sytuacji nie budzi wątpliwości Sądu, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku z 28 kwietnia 2016 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Mając powyższe na uwadze za zasadne uznać należało również przyznanie na rzecz skarżących od organu sumy pieniężnej w wysokości po 500 zł. W ocenie Sądu, przyznanie tej kwoty uzasadniać mogą jedynie szczególne okoliczności sprawy, tj. wyjątkowo rażący charakter zwłoki w rozpoznaniu sprawy, jak też obawa, że bez przyznania tych kwot wyrok Sądu nadal nie zostanie wykonany. Kwota ta stanowi również swego rodzaju zadośćuczynienie za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. Taka sytuacja wystąpiła właśnie w niniejszej sprawie, w której organ mimo nałożenia już raz na niego grzywny za niewykonanie wyroku nadal nie zakończył postępowania zainicjowanego wnioskiem o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość oraz nie czynił odpowiednych działań w sprawie, zmierzających do jak najszybszego jej zakończenia. Ustalając wysokość powyższej sumy pieniężnej Sąd wziął jednak pod uwagę okoliczność, że po wniesieniu kolejnej skargi na niewykonanie ww. wyroku, Prezydent wystąpił do innych instytucji oraz do skarżących o nadesłanie dokumentacji niezbędnej do wydania decyzji. Do dnia przekazania niniejszej skargi Sądowi, dokumentacja ta jeszcze do organu nie wpłynęła. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 154 § 1, § 2, § 6 i § 7 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1, 2 i 3 sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu, gdy strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.