I SA/Wa 413/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Emilia Lewandowska (spr.) Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2011 r. sprawy ze skargi E.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącej E.K. kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., decyzją z [...] grudnia 2010 r. nr [...] utrzymało w mocy własną decyzję z [...] listopada 2010 r., którą odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego nr [...] z [...] lipca 1960 r. Z ustaleń organu nadzoru wynika, że w dniu 15 kwietnia 2004 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wpłynął wniosek E.K., M.S. i K.K. o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego nr [...] z dnia [...] sierpnia 1960 r. odmawiającego ustanowienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], nr [...] i nr [...] składającej się z działek gruntu nr [...] i nr [...], dla której Sąd Rejonowy dla W. prowadzi księgę hipoteczną pod nazwą "[...]". Wniosek ten został doprecyzowany przez pełnomocnika wnioskodawców w ten sposób, że zgłosił on żądanie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej W. z [...] lipca 1960 r. nr [...], o którym mowa w zaświadczeniu nr [...] z dnia [...] marca 2003 r. Urzędu W., a nadto wnosi o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej W. z [...] lipca 1956 r., którym odmówiono F.W. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej. Wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia z [...] lipca 1956 r. został rozpoznany w odrębnym postępowaniu. Natomiast w niniejszej sprawie organ nadzoru zajął stanowisko odnośnie żądania stwierdzenia nieważności orzeczenia z [...] lipca 1960 r. Organ nadzoru podniósł, że odmowa wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji na podstawie art. 157 § 3 kpa następuje z powodu niedopuszczalności z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych np. gdy żądanie dotyczy stwierdzenia nieważności, jak to ma miejsce w omawianym stanie faktycznym, orzeczenia które nie istnieje w obrocie prawnym, czy pisma, zaświadczenia, aktu itp. niebędącego decyzją administracyjną. Kolegium po dokładnej analizie sprawy dokonanej na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy doszło do przekonania, że orzeczenia Prezydium Rady Narodowej W. z [...] lipca 1960 r. nr [...], którym podobno odmówiono F.W. ustanowienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] nr [...] i nr [...] składającej się z działek gruntu nr [...] (o pow. [...] m2) i nr [...] (o pow. [...] m2) – mimo błędnego twierdzenia Naczelnika Wydziału Spraw Dekretowych i Związków Wyznaniowych Biura Gospodarki Nieruchomościami G.J. zawartego w piśmie z 18 września 2006 r. nr [...], iż znajduje się ono w aktach własnościowych nieruchomości ozn. jako "[...]" położonej w W. przy ul. [...] nr [...] i nr [...] i są to karty 8 i 9, nie wydano. Kolegium poczyniło to ustalenie mając na względzie, że orzeczenia takiego nie przedłożyli ani wnioskodawcy, ani nie ma w aktach własnościowych sprawy. Wskazana przez Naczelnika w w/w piśmie decyzja nosi nr [...] (lub [...]) i została wydana w dniu [...] lipca 1956 r. przez Prezydium Rady Narodowej w W. i rozstrzygnięto nią w wyniku rozpatrzenia wniosku F.W. z 27 lutego 1950 r. o odmowie przywrócenia terminu na złożenie wniosku o prawo własności czasowej do gruntu nieruchomości [...], położonej przy ul. [...] hip. "[...]" rej. hip. [...] dz. [...] i [...]. Nie ma zatem żadnych podstaw do uznania, że jest to ta sama decyzja, co do której w dniu 15 kwietnia 2004 r. został złożony wniosek o stwierdzenie jej nieważności. Wskazanej we wniosku decyzji nie odnaleziono też w dokumentach załączonych do księgi hipotecznej nieruchomości "[...]", w samej księdze wieczystej nie odnaleziono żadnej wzmianki o w/w decyzji, nie odnaleziono wśród dokumentów przechowywanych w Archiwum Miasta W.. Kolegium dysponowało całością akt własnościowych dotyczących orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej W. z [...] lipca 1956 r. nr [...], orzekającego o odmowie przywrócenia F.W. (prawidłowo W.) terminu na złożenie wniosku o prawo własności czasowej do gruntu nieruchomości [...], położonej przy ul. [...] hip. "[...]", rej. hip. [...] dz. [...] i [...] i w postępowaniu zakończonym decyzją [...] z [...] maja 2009 r. i utrzymującą ją w mocy decyzją [...] z [...] marca 2010 r. dokonano ustaleń, że nie została wydana w trybie odwoławczym decyzja przez Ministra Gospodarki Komunalnej dotycząca orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej W. z [...] lipca 1956 r. Kolegium wobec powyższych ustaleń nie mogło uznać jako wiarygodnego zaświadczenia wydanego przez Dyrektora Biura Gospodarki Nieruchomościami, Geodezji i Katastru Urzędu W. M.K. nr [...], nr [...] z [...] marca 2003 r. Istotne jest, że w aktach własnościowych nieruchomości znajduje się kopia pisma z 9 czerwca 1961 r. nr [...] (karta 14 i 15 akt własnościowych) kierowanego do F. W., w którym z-ca Kierownika Wydziału Gospodarki Terenami informuje w/w "że przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości, położonej w W. przy ul. [...] nr [...] nie jest możliwe, z uwagi na: 1. niezłożenie przez Obywatelkę w obowiązującym terminie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do w/w gruntu, 2. odmowę przywrócenia terminu na złożenie w/w wniosku na podstawie orzeczenia administracyjnego St. Zarządu Budynków Mieszkaniowych i Terenów z [...] lipca 1956 r. Nr [...], 3. przeznaczenie istniejącego budynku mieszkalnego, parterowego – na podstawie opinii Wydziału Architektury i Nadzoru Budowlanego W. z [...] maja 1961 r. – do rozbiórki (...)." Tym samym, skoro wskazane wyżej pismo zostało skierowane do F. W. po dacie [...] lipca 1960 r., kiedy to zdaniem wnioskodawców była wydana decyzja o odmowie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] nr [...] i nr [...], to zdaniem Kolegium stosowne wskazanie znalazłoby się również w w/w piśmie, skoro jest wymieniona w nim decyzja nr [...] z [...] lipca 1956 r. – a takiej wzmianki w powyższym piśmie brak. Brak również jakichkolwiek wzmianek o wydaniu takiej decyzji, aż do pisma z 9 lutego 1998 r. nr [...] Zastępcy Prezydenta W. w Gminie W. H.B.,w którym to po raz pierwszy zostało wskazane (str. 2 pisma, karta 67 akt własnościowych), że "orzeczeniem administracyjnym z dnia [...].07.1960 r. Prezydium Rady Narodowej odmówiło ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz Pani F.W. z uwagi na niezłożenie wniosku w przewidzianym dekretem terminie". Przy czym zauważyć w tym miejscu należy, iż w piśmie tym nigdzie nie wskazuje się na wydanie w dniu [...] lipca 1956 r. orzeczenia administracyjnego nr [...] lub [...], którym odmówiono F.W. przywrócenia terminu na złożenie wniosku o prawo własności czasowej do gruntu nieruchomości [...], położonej przy ul. [...] hip. "[...]", rej. hip. [...] dz. [...] i [...]. Z powyższego, zdaniem Kolegium wynika, iż błąd co do wydania w sprawie decyzji w roku 1960, którą odmówiono ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz F. W. co do w/w gruntu, pojawił się w tym piśmie i został automatycznie przeniesiony przez urzędników do pisma z [...] marca 2003 r. nr [...] zatytułowanego zaświadczenie nr [...]. Tym samym nie można uznać, iż w obrocie prawnym znajduje się lub znajdowało się orzeczenie administracyjne nr [...] z [...] lipca 1960 r. odmawiające ustanowienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] nr [...] i nr [...] na rzecz F.W.. Ponieważ wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji nie dotyczy orzeczenia, pozostającego w obrocie prawnym, nie ma podstaw do wszczęcia postępowania nadzorczego. W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] grudnia 2010 r. E.K. zaskarżonej decyzji zarzuciła obrazę: 1. art. 7, 77 § 1, 107 § 3 kpa, mającą wpływ na jej treść, polegającą na niewyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy i niezebraniu wyczerpująco materiału dowodowego, w szczególności: - niewyjaśnienie w uzasadnieniu decyzji na podstawie jakich dowodów Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustaliło, iż nie została wydana w postępowaniu odwoławczym decyzja Ministra Gospodarki Komunalnej, - niewyjaśnienie, czy toczyło się postępowanie odwoławcze w Ministerstwie Gospodarki Komunalnej w związku z wniesieniem przez F.W. odwołania od decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z [...] lipca 1956 r. nr [...] i czy w aktach tego postępowania nie znajduje się orzeczenie administracyjne nr [...] z [...] lipca 1960 r. - wydanie rozstrzygnięcia pomimo barku całości akt sprawy, w szczególności akt własnościowych, - niewyjaśnienie, czy M.K. posiadał upoważnienie do wystawienia zaświadczenia nr [...] nr [...] z [...] marca 2003 r., 2. art. 10 § 1 kpa, mającą wpływ na jej treść, polegającą na uniemożliwieniu stronom wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji poprzez niezawiadomienie stron o tym prawie. W konsekwencji stawianych zarzutów skarżąca wniosła o - uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. i poprzedzającej ją decyzji tego organu, - zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej W. z [...] lipca 1960 r., którym odmówiono F.W. ustanowienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości [...], szczegółowo opisanej w zaskarżonej decyzji, gdyż ustaliło, że takiego orzeczenia nie ma w obrocie prawnym, ponieważ nie zostało wydane. Wnioskujący o stwierdzenie nieważności przedmiotowego orzeczenia swoją wiedzą, że takie orzeczenie zostało wydane opierają na treści zaświadczenia nr [...] z [...] marca 2003 r., podpisanego przez Dyrektora Biura Gospodarki Nieruchomościami, Geodezji i Katastru Urzędu W. M.K.. Organ nadzoru przeprowadził szereg czynności, aby odszukać przedmiotowe orzeczenie m.in. poszukiwał tego orzeczenia w Archiwum W., w dokumentach księgi hipotecznej, w aktach własnościowych dotyczących orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej W. z [...] lipca 1956 r. orzekającego o odmowie przywrócenia poprzedniczce prawnej wnioskodawców F.W. terminu na złożenie wniosku o prawo własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] wskazanej w tymże orzeczeniu. Doszedł do wniosku, że w zaświadczeniu nr [...] z [...] marca 2003 r. pomyłkowo wskazano na orzeczenie z [...] lipca 1960 r., którego nigdy nie wydano, a prawidłowo powinno być wskazane w tym zaświadczeniu orzeczenie z [...] lipca 1956 r.. Powołał się w tym względzie na wyjaśnienie Urzędu Miasta W. z 18 września 2006 r., wskazującego właśnie na taką pomyłkę. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, że organ nadzoru dołożył wielu starań aby odszukać przedmiotowe orzeczenie. Jednakże w sprawach, gdzie stan faktyczny jest tak niejasny i budzący wiele wątpliwości obowiązkiem organu administracji publicznej jest wykorzystać wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Słusznie więc skarżąca zarzuca naruszenie przez organ zasady procesowej prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 kpa, który stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasadnie też skarżąca zarzuca naruszenie przez organ obowiązku wynikającego z art. 77 § 1 kpa, który to przepis stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Jest w sprawie bezsporne, że zostało wydane przez Prezydium Rady Narodowej W. orzeczenie dekretowe z [...] lipca 1956 r. Organ nadzoru nie wyjaśnił w niniejszej sprawie czy toczyło się postępowanie odwoławcze w Ministerstwie Gospodarki Komunalnej. Gdyby takie postępowanie miało miejsce, to w aktach tej sprawy możliwe byłoby sprawdzenie czy nie załączono przedmiotowego orzeczenia z [...] lipca 1960 r. Uzasadniony jest także zarzut skargi, że organ nie wyjaśnił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na podstawie jakich dowodów ustalił, iż nie została wydana w postępowaniu odwoławczym decyzja Ministra Gospodarki Komunalnej. Organ nadzoru powołuje się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, na pismo Urzędu Miasta W. z [...] września 2006 r., podpisane przez Naczelnika Wydziału Spraw Dekretowych i Związków Wyznaniowych Biura Gospodarki Nieruchomościami G.J., w którym wyjaśniono, że w zaświadczeniu nr [...] nastąpiła pomyłka w powołaniu orzeczenia dekretowego. Tymczasem w aktach organu znajduje się kserokopia pisma z 2 czerwca 2005 r. wystosowanego przez Urząd Miasta W. do ówczesnego pełnomocnika wnioskodawców, adwokata J.H., które zostało podpisane przez tę samą osobę co i pismo z 18 września 2006 r. tj. G.J.. W piśmie tym powołane zostaje orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej W. z [...] lipca 1960 r., którym rozpoznano wniosek F.W. złożony w dniu 27 lutego 1950 r. Zostało także podane, że orzeczenie to jest dotychczas prawomocne i pozostaje w obrocie prawnym. Organ nadzoru nie zajął stanowiska co do tego dowodu i podanej w nim treści. Wyjaśnienie na jakiej podstawie wskazano w nim na orzeczenie z [...] lipca 1960 r. być może pozwoliłoby na wyjaśnienie czy przedmiotowe orzeczenie zostało wydane. Należy więc stwierdzić, że decyzja organu nadzoru zapadła przedwcześnie, bez wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia ich uchylenie. Ponownie rozpoznając wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia z [...] lipca 1960 r. organ uwzględni powyższe uwagi i podejmie wskazane czynności celem wyczerpującego i wszechstronnego wyjaśnienia sprawy. Odnosząc się zaś do pozostałych zarzutów skargi Sąd stwierdza, że bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy jest wyjaśnienie czy M.K. posiadał upoważnienie do wystawienia zaświadczenia nr [...] z [...] marca 2003 r. Niezasadny jest także zarzut obrazy art. 10 § 1 kpa. W toku postępowania administracyjnego wnioskodawcy bądź ich pełnomocnicy byli powiadomieni o uprawnieniach wynikających z art. 10 § 1 kpa w piśmie z 12 maja 2009 r., które poprzedzało wydanie decyzji z [...] listopada 2009 r.. Natomiast po wniesieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ nie prowadził żadnego postępowania wyjaśniającego, nie uzupełniał materiału dokumentacyjnego, zatem nie był obowiązany zawiadamiać stron w trybie art. 10 § 1 kpa. Z powyższych względów Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 i art. 200 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.