I SA/Wa 413/22

WyrokWSA w Warszawie2022-08-25

Skład orzekający: Gabriela Nowak, Iwona Ścieszka, Łukasz Trochym

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, powinno zostać umorzone z mocy prawa?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ prawidłowo zastosował art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, który stanowi, że postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie tej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. Sąd podzielił stanowisko organu, że brak dowodów doręczenia w aktach sprawy nie przesądza o braku doręczenia, zwłaszcza przy znacznym upływie czasu, a wykonanie późniejszego orzeczenia nacjonalizacyjnego uprawdopodabnia fakt doręczenia pierwotnego zarządzenia.
Stan faktyczny
Skarżący M. D. wniósł o stwierdzenie nieważności zarządzenia Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z 2 czerwca 1950 r. dotyczącego ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z 29 grudnia 2021 r. uchylił własną decyzję z 2 września 2021 r. stwierdzającą nieważność zarządzenia i umorzył postępowanie, powołując się na wejście w życie ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. zmieniającej KPA, która nakazuje umorzenie postępowań wszczętych po upływie 30 lat od doręczenia decyzji. Skarżący zaskarżył tę decyzję, zarzucając naruszenie przepisów KPA i Konstytucji RP.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.), asesor WSA Iwona Ścieszka, sędzia WSA Łukasz Trochym, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 29 grudnia 2021 r. nr DN.rn.626.12.2021 w przedmiocie uchylenia decyzji i umorzenia postępowania oddala skargę. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, decyzją z 29 grudnia 2021 r., nr DN.rn.626.9.12.2021, po rozpoznaniu wniosku Skarbu Państwa – Prezydenta [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy, uchylił w całości własną decyzję z 2 września 2021 r., nr SZ.rn.626.3.2020, stwierdzającą nieważność zarządzenia Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z 2 czerwca 1950 r., nr MP 1950/A-67/800, zmienionego zarządzeniem Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z 19 kwietnia 1952 r., nr OI B13/3424 ew. 49. Decyzja Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym: Zarządzeniem z 2 czerwca 1950 r., nr [...], Minister Przemysłu Rolnego i Spożywczego, na podstawie art. 1 ust. 3 i art. 2 dekretu Naczelnika Państwa z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego (Dz. Praw Państwa Polskiego 1918 r., nr 21, poz. 67), ustanowił przymusowy zarząd państwowy nad przedsiębiorstwem "[...]" w P. Zarząd powierzono Centrali Zielarskiej w W., a [...] kwietnia 1952 r. przekazano [...] Wytwórni Produktów Zielarskich w P. Orzeczeniem z 7 czerwca 1960 r., nr 3/60-GMlIZP, Minister Przemysłu Spożywczego i Skupu, na podstawie art. 2 i art. 9 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz. U. P.R.L. 1958 r., nr 11 poz. 37), stwierdził przejście na własność Państwa przedsiębiorstwa "[...]" w P. ul. [...]. Wnioskiem z 17 marca 2020 r. M. D. zwrócił się do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o stwierdzenie nieważności zarządzenia z 2 czerwca 1950 r., wskazując, że przejęte przedsiębiorstwo nie było istotne dla interesów Państwa i działało, więc nie spełniało przesłanek przejęcia określonych w art. 1 pkt 3 dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r. Natomiast konsekwencją ustanowienia zarządu państwowego z rażącym naruszeniem prawa jest nieważność orzeczenia nacjonalizacyjnego z 7 czerwca 1960 r., albowiem art. 2 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. dotyczył jedynie przedsiębiorstw pozostających pod przymusowym zarządem państwowym. Decyzją z 2 września 2021 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, stwierdził nieważność zarządzenia Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z 2 czerwca 1950 r., a następnie decyzją z 14 września 2021 r., nr DN.m.626.9.2021, stwierdził wydanie z naruszeniem prawa orzeczenia Ministra Przemysłu Spożywczego i Skupu z 7 czerwca 1960 r., i nie stwierdził jego nieważności, ponieważ wywołało ono nieodwracalne skutki prawne. Pismem z 16 września 2021 r. Skarb Państwa - Prezydent [...] skierował do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z 29 grudnia 2021 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchylił w całości własną decyzję z 2 września 2021 r. i umorzył w całości postępowanie przed organem pierwszej instancji. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wyjaśnił, że z dniem 16 września 2021 r. weszła w życie ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 1491) dalej: "ustawa zmieniająca", zgodnie z którą postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa (art. 2 ust. 2 tej ustawy). Minister wyjaśnił, że pomimo tego, iż w aktach sprawy nie zachowały się zwrotne potwierdzenia odbioru stanowiące dowód doręczenia zarządzenia Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z 2 czerwca 1950 r., czyli że dziś nie można wykazać za pomocą dokumentów, że doręczenie nastąpiło i miało miejsce określonego dnia, nie pozwala na zanegowanie faktu doręczenia decyzji, tym bardziej że decyzja ta została wykonana. Powołując się na trudności spowodowane obiektywną przeszkodą, jaką jest znaczny upływ czasu (od wydania kwestionowanej decyzji minęło kilkadziesiąt lat), uznał, że doręczenie nastąpiło najpóźniej w czerwcu 1950 r. Ustalając datę wszczęcia postępowania, Minister wskazał, że należy mieć na uwadze art. 61 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) dalej: "k.p.a.", zgodnie z którym datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Wskazał również, że zgodnie z art. 65 § 2 k.p.a. podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu. Podał, że wniosek o stwierdzenie nieważności zarządzenia z 2 czerwca 1950 r. wpłynął do Ministra Rozwoju w dniu 24 marca 2020 r. (co wynika z prezentaty), a następnie Minister Rozwoju przekazał wniosek według właściwości Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi. To dniem wszczęcia postępowania jest więc 24 marca 2020 r. W związku z tym stwierdził, że skoro wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. zarządzenia nastąpiło po upływie 30 lat od doręczenia kwestionowanej decyzji, to postępowanie administracyjne z dniem 16 września 2021 r. podlega umorzeniu z mocy prawa. Oznacza to brak możliwości załatwienia sprawy poprzez wydanie merytorycznej decyzji. Tym samym bezprzedmiotowe jest zarówno postępowanie pierwszej instancji, jak i postępowanie odwoławcze (prowadzone z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy), co zdaniem organu, uzasadnia uchylenie w całości decyzji z 2 września 2021 r. i umorzenie w całości postępowania przed organem pierwszej instancji. Jednocześnie Minister odnosząc się do twierdzenia pełnomocnika M. D., że "w przypadku gdy organ nadzorczy stwierdził nieważność decyzji przed wejściem w życie k.p.a., ale decyzja nadzorcza nie zyskała przymiotu ostateczności przed tą datą z uwagi na bieg terminu na złożenie wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, należy uznać, że decyzja nadzorcza stała się ostateczna z chwilą wejścia w życie nowelizacji", wskazał, że w jego ocenie stanowisko to nie znajduje oparcia w przepisach prawach i tym samym nie można go zaaprobować. Przywołał treść art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej oraz art. 16 § 1 k.p.a. i wskazał, że w niniejszej sprawie w dniu wejścia w życie ustawy zmieniającej (tj. dniu 16 września br.) kontrolowana decyzja z 2 września 2021 r. nie była ostateczna. Stronom postępowania nie upłynął bowiem termin na złożenie wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Co więcej, taki wniosek z zachowaniem ustawowego terminu został złożony. Zdaniem Ministra, przyjęcie stanowiska M. D. godziłoby w zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego uniemożliwiając stronom o spornych interesach ponowne rozpoznanie sprawy, a także spowodowałoby niczym nieuzasadnione uprzywilejowanie jednej ze stron sporu. Nie wiadomo również dlaczego tylko wybrana kategoria decyzji, to jest tych, w których organ stwierdził nieważność kontrolowanej decyzji, stawałaby się ostateczna w dniu wejścia w życie nowelizacji k.p.a. Brak jest stosownych przepisów prawa, z których można byłoby wywieść taki skutek prawny. Skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł M. D. zarzucając jej naruszenie: 1. art. 134 w zw. z art. 127 § 3 w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez rozpoznanie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez Skarb Państwa - Prezydenta [...] podczas gdy podmiot ten nie legitymował się interesem prawnym do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, a organ winien był stwierdzić niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy; 2. art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej - w zw. z art. 8 ust. 1 i 2 w zw. z art. 77 ust. 1 i 2 oraz art. 2 Konstytucji RP poprzez rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania pierwszej instancji, podczas gdy skarżący decyzją wydaną w I instancji nabył prawa, których pozbawienie go w wyniku zastosowania przepisu przejściowego art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej jest sprzeczne z konstytucyjnymi zasadami demokratycznego państwa prawa i ochrony interesów w toku oraz zamyka skarżącemu prawo do wynagrodzenia szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie władzy publicznej; 3. art. 138 § i pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej poprzez rozpoznanie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego w dniu 16 września 2021 r. od decyzji z 2 września 2021 r. i wydanie decyzji umarzającej postępowanie pierwszej instancji, podczas gdy w przypadku, w którym organ nadzorczy stwierdził nieważność decyzji przed wejściem w życie ustawy nowelizującej, ale decyzja nadzorcza nie zyskała przymiotu ostateczności przed tą datą z uwagi na bieg terminu na złożenie wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, należy uznać, że decyzja nadzorcza stała się ostateczna z chwilą wejścia w życie nowelizacji; 4. art. 7 i art. 8 § 1 zw. z art. 80 w zw. z art. 81a § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności wszczęte zostało po upływie 30 lat od doręczenia zarządzenia z 2 czerwca 1950 r. podczas gdy z materiału dowodowego nie wynika, by ww. zarządzenie zostało doręczone, a co w konsekwencji miało wpływ na zastosowanie przez organ art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej i umorzenie postępowania pierwszej instancji; 5. art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez przyjęcie, że znajduje on zastosowanie gdy doszło do upływu terminu 30 lat od dnia faktycznego wykonania zarządzenia z 2 czerwca 1950 r., podczas gdy przepis art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej jako przesłankę jego zastosowania wskazuje wyłącznie doręczenie lub ogłoszenie decyzji. W oparciu o tak sformułowane zarzuty rozwinięte w obszernym uzasadnieniu skargi wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz umorzenie postępowania odwoławczego, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z 26 lipca 2022 r. skarżący podtrzymał dotychczasowe zarzuty i wnioski oraz przedstawił dodatkową argumentację w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 137 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach kontroli działalności administracji publicznej sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, określającego prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego, regulującego postępowanie przed organami administracji publicznej. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja Ministra nie narusza obowiązującego prawa. Zdaniem Sądu stanowisko organu jest prawidłowe. Przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy nie można pominąć wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., sygn. P 46/13, w którym zostało stwierdzone, że art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Z uzasadnienia tego wyroku wynika, że niedookreślony charakter przesłanki rażącego naruszenia prawa powoduje - zdaniem Trybunału - iż z czasem wzrasta ryzyko prawne, polegające na możliwości wykształcenia się odmiennej linii orzeczniczej zarówno w stosunku do norm materialnych jak i procesowych, które legły u podstaw wydanej decyzji, jak i samej przesłanki rażącego naruszenia prawa. Zwrócono też uwagę, że działanie organów państwa na podstawie prawa, będące przejawem zasady praworządności, nie oznacza bezwzględnego obowiązku eliminowania z obrotu wadliwych decyzji, na podstawie których strona nabyła prawo (...), po upływie znacznego czasu od wydania tego aktu administracyjnego. Jedynie (pkt 8.4) w szczególnych okolicznościach, gdy przemawia za tym inna zasada konstytucyjna, jest dopuszczalne odstąpienie od zasady bezpieczeństwa prawnego (...). Należą tu sytuacje nadzwyczaj wyjątkowe, gdy ze względów obiektywnych zachodzi potrzeba dania pierwszeństwa określonej wartości chronionej bądź znajdującej (...) oparcie w przepisach Konstytucji. Przytaczając dotychczasowe swe orzecznictwo Trybunał podkreślił, że owe ograniczenia czasowe są konieczne z uwagi na wartość, którą jest stabilność stosunków prawnych, służąca porządkowi publicznemu, oraz ze względu na rosnące z czasem trudności dowodowe w prowadzeniu ewentualnego nadzwyczajnego postępowania weryfikacyjnego, a także ze względu na ochronę praw nabytych przez osoby trzecie. Trybunał wyraził też pogląd, że trwałość decyzji organów władzy nie może być pozorna. Ostatecznie Trybunał pozostawił ustawodawcy do rozstrzygnięcia czy właściwe byłoby zastosowanie dziesięcioletniego terminu prekluzyjnego z art. 156 § 2 k.p.a., czy też innego terminu. W celu dostosowania systemu prawa do powyższego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, ustawodawca zdecydował się dokonać zmian w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego poprzez zmianę brzmienia art. 156 § 2 k.p.a. (zmieniony przez art. 1 pkt 1 ustawy zmieniającej) oraz dodanie § 3 w art. 158 k.p.a. (dodany przez art. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej). W obecnym stanie prawnym, obowiązującym od dnia 16 września 2021 r. (dzień wejścia w życie ustawy zmieniającej), nie stwierdza się już zatem nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne (art. 156 § 2 k.p.a.), jak też nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat (art. 158 § 3 k.p.a.). Z brzmienia przepisów przejściowych uregulowanych w art. 2 ustawy zmieniającej wynika z kolei, że do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą (ust. 1). Natomiast postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa (ust. 2). Uwzględniając realia niniejszej sprawy, Sąd stwierdza, że organ prawidłowo ocenił, że w sprawie istnieje podstawa do umorzenia postępowania nadzorczego dotyczącego kontrolowanego zarządzenia Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z 2 czerwca 1950 r. z uwagi na brzmienie art. 2 ust. 1 i 2 ustawy zmieniającej. Zważyć bowiem należy, że z chwilą wejścia w życie powołanej ustawy (tj. 16 września 2021 r.), organy administracji utraciły możliwość stwierdzenia nieważności decyzji, od wydania lub ogłoszenia której upłynęło dziesięć lat (art. 156 § 2 k.p.a.). Jeżeli zaś od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się w ogóle postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (art. 158 § 3 k.p.a.). Sąd podzielił również stanowisko Ministra, że pomimo, iż w aktach sprawy nie zachowały się zwrotne potwierdzenia odbioru zarządzenia, nie można zanegować faktu jego doręczenia. Okoliczność braku zwrotnych potwierdzeń odbioru nie przesądza o braku doręczenia decyzji, a jedynie o braku zwrotki w aktach sprawy. Zdaniem Sądu, przy ocenie tego zagadnienia nie można abstrahować od faktu znacznego upływu czasu, to jest upływu ponad 60 lat od dnia wydania kwestionowanego orzeczenia i wynikającej stąd całkowitej racjonalności zakładania, że sporne dowody doręczenia tego orzeczenia uległy w międzyczasie zaginięciu lub rozproszeniu. Powyższe powoduje potrzebę, a nawet konieczność przyjęcia, że brak dokumentu w aktach sprawy nie zawsze musi prowadzić do wniosku, że nie został on w ogóle sporządzony. Na automatyzm kwestionowania istnienia dokumentów nie pozwala w takich sytuacjach przede wszystkim zasada trwałości decyzji administracyjnych wyrażona w art. 16 k.p.a. W wyroku z 1 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 2737/14, Naczelny Sąd Administracyjny trafnie podkreślił, że przewidziane w art. 156 § 2 k.p.a. ograniczenie stwierdzenia nieważności decyzji ze względu na upływ czasu jest wyrazem kompromisu między zasadą legalności, a zasadą trwałości decyzji. Nie jest zatem tak, że przepisy k.p.a. ustalają sztywną hierarchię zasad tego postępowania i zwalniają z konieczności ważenia zarówno interesu indywidualnego i społecznego, jak też zasad ogólnych, w tym zasady trwałości decyzji ostatecznej. W powołanym rozstrzygnięciu Naczelny Sąd Administracyjny wyraził przekonanie, że powyższe argumenty powinny być brane pod uwagę przy kontrolowaniu w trybie nadzwyczajnym legalności decyzji pochodzącej sprzed wielu lat. Wobec powyższego za uprawnione w realiach rozpoznawanej sprawy Sąd uznał zbadanie przez organ nadzoru, czy wobec niezachowania w aktach sprawy dowodów doręczenia kwestionowanego orzeczenia całokształt zebranej dokumentacji w dostateczny sposób uprawdopodabnia zakładanie, że do spornego doręczenia doszło. Przekonująco w tym kontekście organ nadzoru powołał bezsporny fakt, że objęte wnioskiem o stwierdzenie nieważności zarządzenie z 2 czerwca 1950 r. zostało wykonane – tym bardziej, że zarządzenie Ministra Przemysłu Spożywczego i Skupu z [...] czerwca 1960 r. nr [...] stwierdzające przejście na własność Państwa przedsiębiorstwa "[...]" w P. (stwierdzające definitywną nacjonalizację) będące pochodną zarządzenia z 2 czerwca 1950 r. zostało wykonane (na jego podstawie Skarb Państwa został ujawniony w księdze wieczystej jako właściciel spornej nieruchomości). Przedmiotowe postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności zarządzenia Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego zostało zainicjowane wnioskiem skarżącego z 17 marca 2020 r. Zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej - wniosek skarżącego wpłynął do organu 24 marca 2020 r. (prezentata organu). Ustawa zmieniająca przewiduje, że stosuje się ją bezpośrednio do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie, zatem skoro wszczęcie postępowania nastąpiło po upływie 30 lat od doręczenia kwestionowanej decyzji, to organ prawidłowo orzekł w zaskarżonej decyzji z 29 grudnia 2021 r. o umorzeniu z mocy prawa. Powyższy pogląd organu Sąd w pełni podziela. Z powyższych względów Sąd uznał, że podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 2 ust. 1 i 2 ustawy zmieniającej są niezasadne. Sąd nie podzielił zarzutu błędnego zastosowania w niniejszej sprawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej poprzez rozpoznanie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pomimo tego, że decyzja nadzorcza stała się ostateczna z chwilą wejścia w życie ustawy zmieniającej. Jak bowiem trafnie dostrzegł organ odwoławczy, w obowiązującym porządku prawnym brak jest stosownych regulacji, z których można byłoby wywodzić oczekiwany przez skarżącego skutek w postaci uzyskania przez wybraną kategorię decyzji (nadzorczych) przymiotu ostateczności z dniem wejścia w życie nowelizacji k.p.a. (tj. z 16 września 2021 r.). Art. 16 k.p.a. jasno stanowi, że decyzja wydana w pierwszej instancji uzyskuje cechę ostateczności w sytuacji gdy strona w ustawowym terminie nie wniosła odwołania lub wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy albo gdy wszystkie strony zrzekły się prawa do odwołania (art. 127a k.p.a.). Ponadto, jak zasadnie dostrzegł organ, zaakceptowanie stanowiska skarżącego godziłoby w wyrażoną w art. 16 k.p.a. zasadę dwuinstancyjności postępowania. Uniemożliwiałoby bowiem stronom ponowne rozpatrzenie sprawy. Niezasadny okazał się również zarzut błędnego rozpoznania przez Ministra wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez Skarb Państwa – Prezydenta [...], gdyż podmiot ten nie legitymował się przymiotem strony. Z zebranej w sprawie dokumentacji wynika, że Skarb Państwa legitymuje się tytułem własności do przedmiotowego mienia na podstawie orzeczenia o nacjonalizacji mienia. Wspomniana nacjonalizacja miała miejsce pomiędzy Skarbem Państwa a prywatnym przedsiębiorstwem. W konsekwencji Skarbowi Państwa, jako podmiotowi obciążonemu ewentualną wadliwością nacjonalizacji, przysługuje uprawnienie do podnoszenia ewentualnych zarzutów przemawiających za zasadnością nacjonalizacji, a co za tym idzie przysługuje mu przymiot strony przedmiotowego postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. Wobec powyższego za niezasadny Sąd uznał zarzut naruszenia art. 134 § 3 w zw. z art. 28 k.p.a. Już tylko na marginesie podnieść należy, że przed Trybunałem Konstytucyjnym zawisła, na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich, sprawa o sygn. K 2/22 o stwierdzenie, że art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej, w zakresie w jakim uniemożliwia stwierdzenie wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa, jest niezgodny z art. 2, art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2, a także z art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP. W uzasadnieniu powyższego wniosku wskazano, że zastrzeżenia wnioskodawcy budzi przyjęte w zaskarżonym przepisie rozwiązanie intertemporalne, które nakazuje umorzenie niektórych postępowań pozostających w toku. W sytuacji zatem gdy Trybunał Konstytucyjny uzna, że regulacja zawarta w art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej jest niezgodna ze wskazanymi wzorcami konstytucyjnymi, to wówczas strona będzie uprawniona do żądania wznowienia niniejszego postępowania administracyjnego w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (art. 145a k.p.a.). Sąd nie stwierdził ponadto, aby w rozpatrywanej sprawie miało miejsce istotne naruszenie art. 7 czy też art. 77 § 1 k.p.a., to jest takie, które miałoby wpływ na odmienny wynik sprawy. Ocena niniejszej sprawy, była swobodna, a nie dowolna, i nie doszło w tym przypadku do naruszenia także przepisu art. 80 k.p.a. Należy też podkreślić, że "słusznego interesu strony" nie można utożsamiać z rozstrzygnięciem zgodnym z oczekiwaniami osoby zainteresowanej. Rozstrzygnięcie musi być dokonywane na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, co w realiach niniejszej sprawy miało miejsce. Podsumowując, Sąd uznał, że w niniejszej sprawie Minister prawidłowo zastosował art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. uchylając decyzję organu pierwszej instancji w całości i umarzając w całości postępowanie przed organem pierwszej instancji. Mając powyższych na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło