I SA/Wa 415/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Sędzia WSA Maria Tarnowska WSA Bogdan Wolski Protokolant Agnieszka Bieniewska Po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego specjalnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego A. G., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu kwotę [...] ([...]) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę [...] ([...]) złotych, tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę [...] ([...]) złotych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania W. K., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy B. z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] odmawiającą przyznania W. K. zasiłku celowego specjalnego bezzwrotnego na: [...]. Z uzasadnienia decyzji Kolegium wynika, że w dniu [...] listopada 2009 r. W. K. złożył do Ośrodka Pomocy Społecznej w B. wniosek, w którym w [...] punktach domagał się przyznania pomocy na różne cele. W punkcie [...] tego wniosku domagał się on [...] zł na [...]. Z kolei w punkcie [...] domagał się [...]. Żądanie [...] ponowił pismem z dnia [...] listopada 2009 r. dołączając kserokopię kolejnego pisma opatrzonego tą samą datą, stosownie do którego [...] wynosi [...] zł. Ponadto w dniu [...] listopada 2009 r. W. K. swoje żądania podyktował do protokołu podpisując się pod nim. W punkcie [...] tego protokołu zapisano żądanie dotyczące przyznania W. K. pomocy na [...] w wysokości [...] zł miesięcznie, zaś w punkcie [...] protokołu zapisano przyznanie pomocy na [...]. W dniu [...] listopada 2009 r. do Środowiskowego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. wpłynęło pismo, z którego wynika, iż [...] wraz z odsetkami wynosi [...] zł. Burmistrz Gminy B. decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] odmówił przyznania W. K. zasiłków celowych specjalnych na: [...]. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ I instancji wyjaśnił, iż zakup [...] nie stanowią niezbędnej potrzeby życiowej. Ponadto wnioskodawca ma możliwość nieodpłatnego [...] w Środowiskowym Ośrodku Pomocy Społecznej, natomiast kwestia [...] wykracza poza możliwości Ośrodka. Nie zgadzając się z tą decyzją W. K. wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. Po rozpoznaniu odwołania organ II instancji uznał, że nie może ono zostać uwzględnione. W uzasadnieniu zajętego stanowiska Kolegium przywołało przepisy art. 2 ust. 1, art. 7 i art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Stwierdziło, że W. K. jest mieszkającym samotnie [...]. Jego dochód wynosi [...] zł i przekracza kwotę [...] zł, stanowiącą kryterium dochodowe. Ponadto wnioskodawca [...] i pozostaje pod stałą opieką pomocy społecznej, której pracownicy [...]. Dodatkowo korzysta z pomocy bytowej rodziny. Kolegium podkreśliło przy tym, iż decyzja w sprawie zasiłku celowego specjalnego ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ przyznający pomoc nie jest zobowiązany do spełnienia żądań strony w całości. Ustawa nie precyzuje wysokości kwot, które przyznawane są przez ośrodki pomocy społecznej osobom uprawnionym do trzymania takiej pomocy. O wysokości przyznanego zasiłku decyduje bowiem każdorazowo organ przyznający ten zasiłek - zależnie od możliwości jakie posiada oraz potrzeb osób znajdujących w zasięgu jego działania. Dodatkowo organ odwoławczy podniósł, że w przedmiotowej sprawie uzasadnienie decyzji odmawiającej przyznania pomocy na wymienione cele zostało starannie i szczegółowo umotywowane. Wobec czego decyzja I instancyjna nie narusza zasad uznania administracyjnego, ani oceny sytuacji odwołującego się. Ponadto Kolegium podniosło, że żądanie przyznania wysokich, [...] złotowych kwot na [...] jest żądaniem, które W. K. zgłasza kilkakrotnie w ciągu roku. Przy czym ani [...] w liczbie większej niż [...], ani [...] nie są niezbędną potrzebą życiową wnioskodawcy. Odnosząc się do kwestii dotyczącej odmowy przyznania zasiłku na [...] Kolegium stwierdziło, iż bez względu na to, czy jest to kwota [...] zł, czy [...] zł, organy pomocy społecznej nie przyznają zasiłków celowych w takich kwotach. Ponadto podkreślić należy, iż W. K. odmawia zamiany [...], a zatem odmawia samodzielnego rozwiązania kwestii [...], choć leży to w jego możliwościach. Mając powyższe na uwadze, organ II instancji utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Gminy B. z dnia [...] listopada 2009 r. uznając ją za prawidłową. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył W. K. W uzasadnieniu skargi skarżący zakwestionował zasadność wydanego rozstrzygnięcia, domagając się jego uchylenia. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd administracyjny nie jest kolejną instancją administracyjną, orzekającą merytorycznie o celowości przyznania w indywidualnej sprawie zasiłku w określonej wysokości. Ocena kontrolowanych decyzji w postępowaniu sądowym dokonywana jest wyłącznie pod względem ich zgodności z prawem. Sąd bada jedynie, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją toczyło się w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593, ze zm.). Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje, że skarga nie może być uwzględniona, gdyż zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zgodne są z przepisami ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Sąd administracyjny jest zaś władny uchylić zaskarżoną decyzję tylko wówczas, gdy narusza ona obowiązujące prawo zarówno materialne, jak i przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i w oparciu o właściwie zinterpretowane przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej odmówił przyznania zasiłku celowego specjalnego na: [...]. Zgodnie z treścią art. 2 ust 1 przywołanej ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Art. 39 ust. 1 i 2 stanowi, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Natomiast - stosownie do art. 41 pkt 1 powołanej ustawy o pomocy społecznej - w szczególnie uzasadnionych przypadkach może być przyznany zasiłek celowy specjalny osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe. Użyte słowo "może" oznacza, że przyznanie zasiłku celowego specjalnego ma charakter uznaniowy, a to powoduje, że nawet przy zaistnieniu ustawowych przesłanek do jego otrzymania nie każda osoba musi go otrzymać. Należy podkreślić, iż zarówno samo przyznanie, jak i wysokość ewentualnie przyznanego świadczenia zależą od uznania organu wydającego decyzję. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozeznać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich potrzeb. Ośrodki pomocy dysponują bowiem ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą być rozdzielane pomiędzy znaczną liczbę osób wymagających wsparcia. Nie ulega więc wątpliwości, iż organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również zawsze udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Orzekając w ramach uznania administracyjnego organ nie może jednak podejmować decyzji w sposób całkowicie dowolny, jest bowiem związany przepisami ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 77 §1 i art. 80 kpa, jak również przywołanymi przepisami ustawy o pomocy społecznej. Z uwagi na fakt, iż decyzja dotycząca zasiłku celowego nie jest decyzją tzw. "związaną", spełnienie przez stronę ubiegającą się o przyznanie pomocy precyzyjnie określonych przesłanek ustawowych nie obliguje organu do wydania rozstrzygnięcia pozytywnego dla strony. Przyznanie stronie pomocy pieniężnej (jej rodzaj, wysokość oraz okres, na który ma być przyznana) uzależnione jest nie tylko od sytuacji materialnej strony i jej żądań, bowiem rozpatrując wniosek o przyznanie zasiłku celowego organ musi także kierować się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ust. 3 i ust. 4 cytowanej ustawy, to znaczy koniecznością dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Przypomnieć również należy, że zgodnie z treścią art. 4 ustawy o pomocy społecznej osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Nie mogą one poprzestawać na przyjęciu biernej postawy sprowadzającej się tylko do oczekiwania na przyznanie przez organ świadczeń z zakresu pomocy społecznej. Z analizy akt sprawy wynika, że w rozpatrywanej sprawie organ w oparciu o posiadane dokumenty oraz informacje podane przez skarżącego prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i przekonywująco dokonał oceny tych ustaleń znajdujących oparcie w materiale dowodowym i uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 kpa. W. K. odmówiono przyznania pomocy w formie zasiłku celowego specjalnego na: [...], uznając że nie jest to niezbędna potrzeba bytowa. Natomiast odmowa przyznania zasiłku na spłatę [...] została uzasadniona tym, że nie mieści się w możliwościach pomocy społecznej oraz brakiem ze strony skarżącego działań, które doprowadziłyby do zlikwidowania tego [...]. Tak więc zasadnie organ odmówił skarżącemu pomocy na w/w zgłoszone przez niego żądanie, uznając, że przekracza możliwości pomocy społecznej. Należy bowiem mieć również na uwadze fakt składania przez skarżącego, do ośrodka pomocy społecznej, szeregu wniosków o przyznanie mu zasiłków celowych, które jednak nie wszystkie mogą być uwzględnione ze względu na ograniczone możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej. W ocenie Sądu organy obu instancji w sposób wyczerpujący dokonały ustaleń wszystkich okoliczności, od jakich w świetle ustawy uzależnione jest udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego i oceny tej dokonały prawidłowo uznając, że nie jest możliwe przyznanie skarżącemu pomocy w formie zasiłku celowego specjalnego na [...]. Motywy podjętego rozstrzygnięcia zostały wyczerpująco wyjaśnione zarówno w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jak i decyzji organu pierwszej instancji, co oznacza, że decyzjom tym nie można postawić zarzutu naruszenia prawa ani przekroczenia granic uznania administracyjnego. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 151 i art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.