I SA/Wa 418/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2014 r. sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013r. nr [...] Minister Skarbu Państwa odmówił A. K. przywrócenia terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2009r. nr [...] W uzasadnieniu postanowienia Minister podał, że pismem z dnia 10 października 2013r. A. K. złożyła zażalenie na ww postanowienie Wojewody [...] zawieszające na wniosek strony postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. B. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w W. w województwie [...] wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia, w przypadku, jeśli doręczenie postanowienia uznane byłoby za skuteczne. Z oświadczenia A. G. z dnia [...] października 2013r. wynika, że A. K. o postanowieniu z dnia [...] grudnia 2009r. o zawieszeniu postępowania dowiedziała się w dniu 7 października 2013r. Minister Skarbu Państwa ustalił, że korespondencja organu wojewódzkiego doręczana była na adres zamieszkania A. K. (wskazany przez wnioskodawczynię), a odbierana była przez A. G.. Minister wskazał, że organ administracji publicznej jest obowiązany przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące warunki: uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Minister podniósł, że wnoszący podanie musi zatem uprawdopodobnić istnienie okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w przewidzianym terminie. W prośbie o przywrócenie terminu powinien wykazać, że mimo całej staranności nie udało mu się zachować terminu. Wiąże to się z takimi sytuacjami, kiedy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przeszkody zaś powodujące uchybienie terminu powinny mieć charakter obiektywny, niezależny od zainteresowanego oraz trwać przez cały bieg terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej. Minister stwierdził, że w przedmiotowej sprawie postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2009r. zostało odebrane przez A. G. w dniu 14 stycznia 2010r. i ostatnim dniem do wniesienia zażalenia był dzień 21 stycznia 2010r. We wniosku z dnia 10 października 2013r. o przywrócenie terminu strona wskazała, że postanowienie zostało doręczone A. G., a on zapomniał przekazać jej to postanowienie, w związku z czym zdaniem skarżącej otwarty jest dla niej termin do złożenia zażalenia liczony od dnia dowiedzenia się o postanowieniu, czyli od dnia 7 października 2013r. Organ II instancji zauważył, że na inne pisma Wojewody [...] doręczane A. G. na adres zamieszkania A. K., strona odpowiadała w terminie przewidzianym w tych pismach. Minister podkreślił, że w orzecznictwie sądów administracyjnych i doktrynie ugruntowany jest pogląd, ze kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności strony przy dokonywaniu czynności procesowej .Przywrócenie zaś terminu nie jest dopuszczalne, jeśli strona nie uprawdopodobni, że uchybienie terminu nie zostało przez nią zawinione. Okolicznościami wskazującymi na brak winy osoby zainteresowanej w dochowaniu terminu jest m.in. nieprawidłowe doręczenie pisma, obłożna choroba uniemożliwiająca stronie działającej osobiście wniesienie odwołania bądź wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Tego rodzaju sytuacje, w ocenie organu wyższego stopnia w rozpoznawanej sprawie nie miały miejsca. Zdaniem Ministra oświadczenie A. G. nie uprawdopodobnia braku winy strony w uchybieniu terminu. Minister stwierdził, że z potwierdzenia odbioru wynika, że A. G. odbierając postanowienie zobowiązał się przekazać pismo A. K.. Zaniechanie zaś doręczenia przesyłki A. K. przez A. G. wywołuje skutki dla adresata i nie stanowi okoliczności uprawdopodobniającej, że uchybienie terminowi przez adresata nastąpiło bez jego winy. Skargę na postanowienie Ministra Skarbu Państwa do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła A. K. podnosząc, że Minister nie wziął pod uwagę, że doręczenie zastępcze za pośrednictwem A. G. nie zostało w ogóle dokonane. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W piśmie z dnia 9 czerwca 2014r. skarżąca podniosła, że domniemanie doręczenia zastępczego jest wzruszalne nawet wtedy, gdy doręczenie zastępcze zostało dokonane, a adresat pisma wykaże, że pismo nie zostało mu doręczone. Zdaniem skarżącej nie jest ważna przyczyna z jakiej A. G. nie doręczył jej przedmiotowego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną. Dokonując kontroli legalności postanowienia Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2013r. odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Stosownie do art. 58 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Strona powinna zatem uprawdopodobnić, że mimo zachowania należytej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie z powodu istnienia przeszkody od niej niezależnej, trudnej w danych warunkach do przezwyciężenia. Przeszkoda ta musi istnieć przez cały czas biegu terminu przypisanego dla dokonania danej czynności. W prośbie o przywrócenie terminu zainteresowany powinien wykazać, że mimo całej staranności nie udało mu się zachować terminu. Wiąże się to z takimi sytuacjami, kiedy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (wyrok NSA z 14 stycznia 2000 r., I SA/Gd 794/99, niepubl.). Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy niniejszej miała odpowiedź na pytanie, czy dokonana przez organ ocena skuteczności doręczenia przesyłki podjętej przez pełnomocnika pocztowego ustanowionego przez A. K.w trybie ustawy z dnia 12 czerwca 2003r. Prawo pocztowe (Dz.U. z 2008r. nr 189, poz. 1159 ze zm.) była wadliwa z powodu naruszenia art. 43 k.p.a. oraz art. 26 ust. 2 pkt 2 lit. a i art. 26 ust. 3 . Zwrócić należy zatem przede wszystkim uwagę na wzajemny stosunek przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących doręczeń oraz ustawy - Prawo pocztowe obowiązującej w dacie doręczenia przedmiotowej przesyłki. Stosunek ten reguluje nie tylko art. 26 ust. 3 ustawy - Prawo pocztowe, który stanowi, że "przepisy ust. 2 nie naruszają przepisów innych ustaw dotyczących sposobu, zasad i trybu doręczeń", ale i art. 1, art. 2 ust. 1 pkt 1. Z art. 1 tej ustawy wynika, że określa ona zasady wykonywania działalności gospodarczej polegającej na świadczeniu usług pocztowych w obrocie krajowym lub zagranicznym, zwanej "działalnością pocztową". Natomiast jej art. 2 ust. 1 pkt 1 wskazuje, że usługę pocztową stanowi wykonywane w obrocie krajowym i zagranicznym, zarobkowe przyjmowanie, przemieszczanie i doręczanie przesyłek oraz druków nieopatrzonych adresem zwanych dalej "drukami bezadresowymi". Kodeks postępowania administracyjnego regulujący zasady prowadzenia postępowania przed organami administracji publicznej w art. 39 k.p.a. stanowi, iż organ doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę. Według art. 43 k.p.a., doręczenie przesyłki może być dokonane nie tylko do rąk adresata, ale również - w razie jego nieobecności - innym osobom, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. W sytuacji braku możliwości dokonania doręczenia bezpośrednio adresatowi, a w dalszej kolejności osobom, o których mowa w art. 43 k.p.a. znajduje zastosowanie art. 44 k.p.a., który przewiduje: konieczność przechowania przesyłki w placówce pocztowej i zawiadomienia o tym adresata (§ 1 pkt 1 i § 2), konieczność powtórnego zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki (§ 3), wreszcie, w razie nieskuteczności tych działań domniemanie doręczenia (§ 4). Kodeks postępowania administracyjnego nie reguluje jednak szczegółowo trybu doręczania pism w przypadku ustanowienia pełnomocnika pocztowego do odbioru przesyłek wskazanego przez adresata w trybie ustawy Prawo pocztowe. Ze względu na powołany wcześniej art. 1 i art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo pocztowe nie można przyjąć, że ustawa - Prawo pocztowe zawiera przepisy ogólne, a Kodeks postępowania administracyjnego przepisy szczególne. Za takim poglądem odnoszącym się do stosunku obu tych uregulowań przemawia też definicja "przesyłki rejestrowanej" (art. 3 pkt 20 ustawy - Prawo pocztowe, z której wynika, że jest to "przesyłka przyjęta za pokwitowaniem odbioru", a także przywołany art. 26 ust. 3 tej ustawy. Z faktu zdefiniowania w ustawie - Prawo pocztowe pojęcia "przesyłki rejestrowanej", a także uregulowania w niej m.in. zasad świadczenia usług pocztowych (rozdział 3), do których należy także doręczanie przesyłek rejestrowanych, a więc i przesyłek, o których mowa w art. 39 i nast. k.p.a. przyjąć należy, że w ustawie tej uregulowane zostały zasady doręczania przesyłek pocztowych, które stosuje się zawsze wtedy, gdy sposobu, zasad i trybu doręczania tych przesyłek nie regulują przepisy innych ustaw, a w tym i ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego. Jeżeli więc art. 43 k.p.a. nie reguluje zasad i sposobu doręczania przesyłek pocztowych pełnomocnikowi ustanowionemu do odbioru przesyłek a rejestrowanych, to stosuje się do nich uregulowania zawarte w ustawie - Prawo pocztowe. Z art. 26 ust. 2 pkt 2 lit. a) tej ustawy wynika, że przesyłka (rzeczy opatrzone adresem, przedłożone do przyjęcia lub przyjęte przez operatora w celu przemieszczenia i doręczenia adresatowi - art. 3 pkt 16 ustawy), jeżeli nie jest nadana na poste restante, może być także "wydana" ze skutkiem doręczenia: pełnomocnikowi adresata pod adresem wskazanym na przesyłce lub w umowie o świadczenie usługi pocztowej. Oznacza to, że w świetle art. 43 k.p.a. oraz art. 3 pkt 16 i 20, art. 26 ust. 2 pkt 2 lit. a i ust. 3 ustawy - Prawo pocztowe osobą uprawnioną do odbioru pisma , a doręczanego w postępowaniu administracyjnym, może być również pełnomocnik adresata pod adresem wskazanym na przesyłce, przekazie pocztowym lub umowie o świadczenie usługi pocztowej. Potwierdzenie doręczenia dokonuje się na zasadzie określonej w przepisie art. 46 § 1 k.p.a., natomiast z przepisów szczególnych, czyli art. 26 ust. 2 pkt 2 ustawy - Prawo pocztowe oraz § 35 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 9 stycznia 2004 r. w sprawie warunków wykonywania powszechnych usług pocztowych (Dz. U. Nr 5, poz. 34 ze zm.) wynika, że złożony na dowodzie doręczenia podpis osoby odbierającej w określonym dniu przesyłkę pod nieobecność adresata musi identyfikować tę osobę, co jest niezbędne dla ustalenia, czy należy ona do kręgu osób uprawnionych. Dokonane prawidłowo doręczenie zastępcze stwarza domniemanie doręczenia pisma adresatowi, bowiem określony w tym przepisie sposób tzw. zastępczego doręczenia pisma opiera się ma domniemaniu, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru pisma, jako pełnomocnik, która pokwitowała pismo, przyjęła je w celu oddania go adresatowi oraz że pismo to zostało adresatowi doręczone. Z potwierdzenia odbioru przedmiotowego postanowienia przez A. G. jako pełnomocnika skarżącej wynika, że zobowiązał się on do przekazania przesyłki A. K.. Skład orzekający podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Opolu z dnia 13 listopada 2012r. sygn. akt II SA.Op 331/12, że jeżeli osoba, do rąk której dokonano doręczenia zastępczego, nie powiadomiła adresata o decyzji (postanowieniu) w terminie do wniesienia odwołania (zażalenia), to zaniechanie tej osoby wywołuje skutki dla adresata tej decyzji (postanowienia) i nie stanowi okoliczności uprawdopodobniającej, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy adresata. Reasumując, należy zatem wskazać, iż odebranie pisma przez pełnomocnika adresata pod adresem wskazanym na przesyłce wyczerpało przesłanki skuteczności doręczenia przesyłki adresatowi – A. K. - z datą jej odbioru w dniu 14 stycznia 2010 r. Zatem siedmiodniowy termin do złożenia zażalenia na postanowienie z dnia [...] grudnia 2009r. upływał skarżącej z dniem 21 stycznia 2010 r. Skoro skarżąca zażalenie złożyła w dniu 10 października 2013r. r., a więc po upływie zakreślonego terminu i nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do wniesienia zażalenia nastąpiło bez jej winy to zasadnie organ odwoławczy zaskarżonym postanowieniem odmówił jej przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Za zasadne należało przyjąć stanowisko organu w tej sprawie, w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia ze wskazanej przez skarżącą przyczyny, jaką była niewiedza o wydaniu postanowienia doręczonego w trybie zastępczym, co skutkować miało brakiem możliwości złożenia zażalenia w terminie. Stwierdzić też należy, że skarżąca nie uprawdopodobniła swojej staranności w zakresie prowadzenia własnej sprawy. To na stronie ciąży obowiązek uwiarygodnienia, poprzez przedstawienie stosownej argumentacji, że dochowała ona należytej staranności, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanej i istniejącej przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. W interesie skarżącej pozostawało przecież, by interesowała się ona sprawą administracyjną wszczętą na jej wniosek i dokładała szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Tymczasem skarżąca po złożeniu w dniu 16 listopada 2009r. wniosku o zawieszenie postępowania nie interesowała się jego losem o czym świadczy złożenie zażalenia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu po prawie czterech latach od daty wydania postanowienia, a przecież oczywistym jest, że skarżąca powinna przewidywać wydanie przez organ rozstrzygnięcia. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.