I SA/Wa 418/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Monika Sawa Asesor WSA Anna Milicka-Stojek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 września 2024 r. sprawy ze skargi [...] z siedzibą w [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 27 listopada 2023 r. nr KOC/7186/Go/23 Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: kolegium, organ), po rozpoznaniu wniosku [...] (dalej: skarżąca, spółdzielnia) o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 21 marca 2018 r. nr 79/SD/2018 w przedmiocie umorzenia postępowania o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości (niżej opisanej), odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Decyzją z dnia 21 marca 2018 r. nr 79/SD/2018 Prezydent m.st. Warszawy umorzył w całości postępowanie administracyjne w przedmiocie rozpatrzenia wniosków z dnia 15 czerwca 1948 r. złożonych przez [...] - występującego w imieniu [...] o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] stanowiącej aktualnie działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] pochodzącej z dawnych nieruchomości hipotecznych: Kolonia we wsi [...], N dominialny [...] - Nr rej hip. [...], [...] 9we wsi [...] – Nr rej. Hip. [...], Kolonia w [...] – Nr rej. Hip. [...]. W uzasadnieniu prezydent wskazał, iż brak jest następcy prawnego [...] pod tytułem ogólnym lub następcy prawnego pod tytułem szczególnym, a w konsekwencji postępowanie jako bezprzedmiotowe podlega umorzeniu. W dniu 16 kwietnia 2019 r. do organu I instancji wpłynęło odwołanie od decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania - złożone przez [...]. Spółdzielnia podniosła, że o wydaniu decyzji dowiedziała się z doręczonego w dniu 5 kwietnia 2019 r. pisma organu I instancji z dnia 28 marca 2019 r. Przyczyną uchybienia terminu był brak wiedzy o wydaniu decyzji, zatem przyczyna ustała w dniu 5 kwietnia 2019 r., zaś wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony 12 kwietnia 2019 r. Jednocześnie skarżąca zarzuciła, że zaskarżona decyzja nie została jej doręczona, wobec czego nie są skarżącej znane motywy rozstrzygnięcia. Postanowieniem z dnia 5 czerwca 2019 r. nr KOC/2864/Go/19 kolegium stwierdziło niedopuszczalność odwołania. Kolegium wskazało, że zaskarżona decyzja nie została doręczona skarżącej, a zatem nie rozpoczął się bieg terminu do wniesienia odwołania, które należy uznać za niedopuszczalne. Organ wskazał, że wyrokiem z dnia 28 lutego 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 1615/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił postanowienie kolegium, a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 2 marca 2022 r. sygn. akt I OSK 901/21 oddalił wniesioną przez spółdzielnię skargę kasacyjną. Sądy administracyjne zobligowały organ do m.in. wyjaśnienia kiedy decyzja dekretowa została doręczona adresatom wymienionym w rozdzielniku tej decyzji i czy stała się ostateczna przed wniesieniem odwołania przez spółdzielnię. Ponadto, zobligowano organ do wzięcia pod uwagę, że spółdzielnia w odwołaniu zawarła wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Zatem przed wydaniem postanowienia w trybie art. 134 kpa organ odwoławczy winien rozpoznać, w trybie art. 59 § 2 kpa, wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Ponownie rozpoznając sprawę, kolegium zaskarżonym postanowieniem z dnia 27 listopada 2023 r. odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Kolegium, będąc związanym stosownie do art. 153 ppsa przywołanym ww. prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, rozpoznało wniosek spółdzielni o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Kolegium w uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazało, że z uwagi na to, że decyzję doręczono Zakładowi Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy [...] i Burmistrzowi Dzielnicy [...] w dniu 27 marca 2018 r., to termin na wniesienie odwołania dla spółdzielni minął w dniu 10 kwietnia 2024 r. Organ wskazał także, że jeśli skarżąca uważa, iż przysługuje jej przymiot strony i że została pozbawiona prawa do udziału w postępowaniu, to jedynym środkiem prawnym służącym wzruszeniu decyzji jest wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa. W konsekwencji organ uznał, że niedopuszczalne jest przywrócenie terminu do wniesienia odwołania podmiotowi, który nie był stroną postępowania albowiem ta decyzja stała się ostateczna. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżąca spółdzielnia wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której zarzuciła organowi naruszenie: - art. 59 § 2 kpa w zw. z art. 28 kpa w zw. z art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz.U. 1945 nr 50 poz. 279; dalej: "dekret") przez niewłaściwe zastosowanie polegające na odmówieniu skarżącej przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta m.st. Warszawy wobec przyjęcia że [...] nie była stroną postępowania, bowiem nie została jej doręczona decyzja Prezydenta m. st. Warszawy, w wypadku nie podzielenia ww. zarzutu zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie: - art. 139 kpa w zw. z art. 59 § 2 kpa w zw. z art. 129 § 2 kpa w zw. z art. 153 ppsa w zw. z art. 16 § 1 kpa w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 kpa w zw. z art. 28 kpa w zw. z art. 7 ust. 1 dekretu w zw. z art. 64 § 2 w zw. z art. 61 § 1 kpa w zw. z art. 8 kpa w zw. z art. 9 kpa przez wydanie orzeczenia na niekorzyść strony w wyniku braku zwrócenia się przez kolegium do [...], czy w związku z zapatrywaniem przedstawionym w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lutego 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 1615-/19 oraz zapatrywaniem przedstawionym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2022 r. sygn. akt I OSK 901/21 pismo z dnia 12 kwietnia 2019 r., które wpłynęło do organu I instancji dnia 16 kwietnia 2019 r. należy traktować jako wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Prezydenta m.st. Warszawy na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa, czy też skarżąca podtrzymuje dotychczas przedstawione żądanie w postaci przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta m.st. Warszawy wraz z wniesieniem odwołania od decyzji Prezydenta m.st. Warszawy, co doprowadziło do konieczności rozpatrzenia żądania w dotychczasowym kształcie, a w konsekwencji do wydania postanowienia organu o odmowie przywrócenia terminu oraz zamknięcia możliwości skutecznego wzruszenia decyzji Prezydenta m.st. Warszawy na podstawie trybu odwoławczego oraz wznowieniowego o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 4 kpa wobec upływu terminów o jakich mowa w art. 148 § 2 kpa w toku trwania postępowania odwoławczego. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 pkt 1 lit. a, b, c ppsa wniosła o: - uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia organu o odmowie przywrócenia terminu, - zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania przed sądem administracyjnym, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przypisanych prawem. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalanie. Sąd zważył co następuje. Skarga nie jest zasadna. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie kolegium z dnia 27 listopada 2023 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania przez [...] od decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 21 marca 2018 r. nr 79/SD/2018 (dalej: decyzja dekretowa - szczegółowo opisana na wstępie uzasadnienia). Zaskarżone postanowienie – co trzeba podkreślić – kolegium wydało będąc związanym oceną prawną i wskazaniem co do dalszego postępowania wyrażonego w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 1615/19 (oraz wyrok NSA z dnia 2 marca 2022 r. I OSK 901/21). Sąd administracyjny w ww. wyroku wskazał, m.in., że jeżeli termin do wniesienia odwołania upływnie i podmiot, któremu doręczono decyzję nie wniesienie środka zaskarżenia, to decyzja pierwszoinstancyjna staje się ostateczna w rozumieniu art. 16 § 1 kpa. Taką decyzję można jedynie kwestionować w ramach nadzwyczajnych środków zaskarżenia. Dalej Sąd wskazał, że "każda osoba, która uważa się, że jako strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu pierwszoinstancyjnym może domagać się wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną wnosząc żądanie wznowienia postępowania w terminie określonym w art. 148 kpa i opierając je na podstawie wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 kpa". Sąd zobligował także kolegium w tym wyroku do wyjaśnienia kiedy decyzja dekretowa została doręczona Zakładowi Gospodarowania Nieruchomości w Dzielnicy [...] i Burmistrzowi Dzielnicy [...] oraz czy stała się ostateczna przed wniesieniem odwołania przez spółdzielnię, a także do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania złożonego przez skarżącą wraz z odwołaniem. W ocenie Sądu, organ wypełniając wytyczne i mając na względzie ocenę prawną wyrażoną w wyroku zasadnie odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji dekretowej, przy czym co należy podkreślić, organ wydając zaskarżone postanowienie nie oceniał czy zachodziły przesłanki z art. 58 i 59 kpa, a przyczyną odmowy były względy formalne, tj. braku po stronie skarżącej legitymacji materialnej do wniesienia środka zaskarżenia. Organ – jak wynika z akt sprawy - prawidłowo ustalił, że decyzja dekretowa została doręczona stronom postępowania: Zakładowi Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy [...] i Burmistrzowi Dzielnicy [...] w dniu 27 marca 2018 r. Od tej decyzji podmioty te nie wniosły odwołania, a zatem decyzja stała się ostateczna z dniem 11 kwietnia 2018 r. Spółdzielnia – nie będąc stroną postępowania zakończonego ww. decyzją - wniosła odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu w dniu 12 kwietnia 2019 r. W ocenie Sądu, który również jest na mocy art. 153 ppsa związany przywołanym wyrokiem, organ prawidłowo stwierdził, że niedopuszczalne jest przywrócenie terminu do wniesienia odwołania podmiotowi, który nie był stroną postępowania i któremu nie została w ogóle doręczona decyzja. Organ trafnie uznał, że przedmiotem postępowania o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie może być kwestia czy skarżąca posiada status strony postępowania, a zatem czy postępowanie dotyczyło jej interesu prawnego lub obowiązku i czy faktycznie – jak podnosi skarżąca – jest ona następcą prawnym dawnego właściciela nieruchomości. Trafnie organ wskazał, zgodnie z wiążącą go oceną prawną wyrażoną przez Sąd, że jeżeli skarżąca spółdzielnia uważa się za stronę postępowania jako następca prawny [...] i została pozbawiona udziału w postępowaniu to jedynym środkiem prawnym służącym wzruszeniu decyzji ostatecznej jest wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Takie stanowisko prezentowane jest w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki NSA z 13 lipca 1999 r. IV SA 703/97, 10 października 2006 r. II OSK 1209/05, z 12 lutego 2010 r. II OSK 355/09, 17 czerwca 2010 r. I OSK 1126/09, 24 listopada 2010 r. II OSK 1762/09, 17 kwietnia 2012 r. II OSK 154/11). Wobec tego nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skargi sprowadzające się do tego, że organ winien dokonać oceny czy skarżąca jest następcą prawnym dawnego właściciela nieruchomości. Za niezasadne należy uznać także zarzuty skargi, że organ winien dopytać się skarżącej spółdzielni czy pismo z dnia 12 kwietnia 2019 r. stanowiło wniosek o wznowienie czy jednak wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Należy podkreślić, że w prawomocnym wyroku Sąd jasno stwierdził, że spółdzielnia złożyła wniosek o przywrócenie terminu, a nie wniosek o wznowienie i zobowiązał organ do jego rozpoznania zatem organ był związany oceną prawną wyrażoną przez Sąd i nie mógł postąpić inaczej niż wynikało to ze wskazań Sądu co do dalszego postępowania. Ponadto, nie ulega wątpliwości, wbrew twierdzeniu skargi, że pismo z dnia 12 kwietnia 2019 r. stanowiło faktycznie wniosek o przywrócenie terminu, a nie wniosek o wznowienie postępowania. Wobec tego, błędne jest stanowisko skarżącej, że organ winien zwrócić się do skarżącej o sprecyzowanie pisma z dnia 12 kwietnia 2019 r. Z uwagi na powyższe, Sąd, na podstawie art. 151 ppsa skargę oddalił.