I SA/Wa 419/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Monika Sawa Asesor WSA Anna Milicka-Stojek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 września 2024 r. sprawy ze skargi [...] w [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 27 listopada 2023 r. nr KOC/3864/Go/22 Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: kolegium, organ), po rozpoznaniu odwołania [...] (dalej: skarżąca, spółdzielnia) od decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 21 marca 2018 r. nr 79/SD/2018 w przedmiocie umorzenia postępowania o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości (niżej opisanej), stwierdził niedopuszczalność odwołania. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Decyzją z dnia 21 marca 2018 r. nr 79/SD/2018 Prezydent m.st. Warszawy umorzył w całości postępowanie administracyjne w przedmiocie rozpatrzenia wniosków z dnia 15 czerwca 1948 r. złożonych przez [...] - występującego w imieniu [...] o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] stanowiącej aktualnie działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] pochodzącej z dawnych nieruchomości hipotecznych: Kolonia we wsi [...], [...] - Nr rej hip. [...], [...] we wsi [...] – Nr rej. Hip. [...], Kolonia w [...] – Nr rej. Hip. [...]. W uzasadnieniu prezydent wskazał, iż brak jest następcy prawnego [...] pod tytułem ogólnym lub następcy prawnego pod tytułem szczególnym, a w konsekwencji postępowanie jako bezprzedmiotowe podlega umorzeniu. W dniu 16 kwietnia 2019 r. do organu I instancji wpłynęło odwołanie od decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania - złożone przez [...]. Spółdzielnia podniosła, że o wydaniu decyzji dowiedziała się z doręczonego w dniu 5 kwietnia 2019 r. pisma organu I instancji z dnia 28 marca 2019 r. Przyczyną uchybienia terminu był brak wiedzy o wydaniu decyzji, zatem przyczyna ustała w dniu 5 kwietnia 2019 r., zaś wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony 12 kwietnia 2019 r. Jednocześnie skarżąca zarzuciła, że zaskarżona decyzja nie została jej doręczona, wobec czego nie są skarżącej znane motywy rozstrzygnięcia. Postanowieniem z dnia 5 czerwca 2019 r. nr KOC/2864/Go/19 kolegium stwierdziło niedopuszczalność odwołania. Kolegium wskazało, że zaskarżona decyzja nie została doręczona skarżącej, a zatem nie rozpoczął biegu termin do wniesienia odwołania, które należy uznać za niedopuszczalne. Organ wskazał, że wyrokiem z dnia 28 lutego 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 1615/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił postanowienie kolegium, a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 2 marca 2022 r. sygn. akt I OSK 901/21 oddalił wniesioną przez spółdzielnię skargę kasacyjną. Sądy administracyjne zobligowały organ do m.in. wyjaśnienia kiedy decyzja dekretowa została doręczona adresatom wymienionym w rozdzielniku tej decyzji i czy stała się ostateczna przed wniesieniem odwołania przez spółdzielnię. Ponadto, zobowiązano organ do wzięcia pod uwagę, że spółdzielnia w odwołaniu zawarła wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Zatem przed wydaniem postanowienia w trybie art. 134 kpa organ odwoławczy winien rozpoznać, w trybie art. 59 § 2 kpa, wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Ponownie rozpoznając sprawę, będąc związanym stosownie do art. 153 ppsa, kolegium zaskarżonym postanowieniem z dnia 27 listopada 2023 r. stwierdziło niedopuszczalność odwołania. Kolegium w uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazało, że za niedopuszczalne należy uznać odwołanie wniesione przez podmiot, który nie był stroną postępowania w sytuacji gdy termin do wniesienia odwołania upłynął i decyzja stała się ostateczna. Organ wskazał, że przełamaniu zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych (art. 16 kpa) służyć mogą wyłącznie postępowania nadzwyczajne – w tym przypadku postępowanie wywołane wnioskiem podmiotu, który uważa się za pominiętą stronę o wznowienie postępowania. Podkreślono także, że ustalenie czy środek zaskarżenia wniesiono w ustawowym terminie jest możliwe dopiero po uzyskaniu pozytywnego wyniku badania że odwołanie wniosła strona i że nie zachodzą inne przesłanki wyłączające odwołanie. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżąca spółdzielnia wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której zarzuciła organowi naruszenie: - art. 139 kpa w zw. z art. 134 kpa w zw. z art. 59 § 2 kpa w zw. z art. 129 § 2 kpa w zw. z art. 153 ppsa w zw. z art. 16 § 1 kpa w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 kpa w zw. z art. 28 kpa w zw. z art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz.U. 1945 nr 50 poz. 279; dalej: "dekret") w zw. z art. 64 § 2 w zw. z art. 61 § 1 kpa w zw. z art. 8 kpa w zw. z art. 9 kpa przez wydanie orzeczenia na niekorzyść strony w wyniku braku zwrócenia się przez kolegium w Warszawie do [...], czy w związku z zapatrywaniem przedstawionym w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lutego 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 1615/19 oraz zapatrywaniem przedstawionym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2022 r. sygn. akt I OSK 901/21 pismo z dnia 12 kwietnia 2019 r., które wpłynęło do organu I instancji 16 kwietnia 2019 r. należy traktować jako wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Prezydenta m.st. Warszawy na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa, czy też skarżąca podtrzymuje dotychczas przedstawione żądanie o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta m.st. Warszawy wraz z wniesieniem odwołania od decyzji Prezydenta m.st. Warszawy, co doprowadziło do konieczności rozpatrzenia żądania w dotychczasowym kształcie, a w konsekwencji do wydania postanowienia kolegium z dnia 27 listopada 2023 r. (KOC/7186/Go/23), a następnie postanowienia kolegium stwierdzającego niedopuszczalność odwołania, a tym samym zamknięcia możliwości skutecznego wzruszenia decyzji Prezydenta m.st. Warszawy, w tym również na podstawie trybu wznowieniowego o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 4 kpa wobec upływu terminu wynikającego z art. 148 § 2 kpa. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 pkt 1 lit. a, b, c ppsa wniosła o: - o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia organu o odmowie przywrócenia terminu, - zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania przed sądem administracyjnym, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przypisanych prawem. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalanie skargi. Sąd zważył co następuje. Skarga nie jest zasadna. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie kolegium z dnia 27 listopada 2023 r. o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania wniesionego przez [...] od decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 21 marca 2018 r. nr 79/SD/2018 (dalej: decyzja dekretowa - szczegółowo opisana na wstępie uzasadnienia). Zaskarżone postanowienie – co trzeba podkreślić – kolegium wydało będąc związanym oceną prawną i wskazaniem co do dalszego postępowania wyrażonego w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 1615/19 (oraz wyrok NSA z dnia 2 marca 2022 r. I OSK 901/21). Sąd administracyjny w ww. wyroku wskazał, m.in., że jeżeli termin do wniesienia odwołania upływnie i podmiot któremu doręczono decyzję nie wniesienie środka zaskarżenia wówczas decyzja pierwszoinstancyjne staje się ostateczna w rozumieniu art. 16 § 1 kpa. Taką decyzję można jedynie kwestionować w ramach nadzwyczajnych środków zaskarżenia. Dalej Sąd wskazał, że "każda osoba, która uważa się, że jako strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu pierwszoinstancyjnym może domagać się wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną wnosząc żądanie wznowienia postępowania w terminie określonym w art. 148 kpa i opierając je na podstawie wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 kpa". Sąd zobligował także kolegium w tym wyroku do wyjaśnienia kiedy decyzja dekretowa została doręczona Zakładowi Gospodarowania Nieruchomości w Dzielnicy [...] i Burmistrzowi Dzielnicy [...] oraz czy stała się ostateczna przed wniesieniem odwołania przez spółdzielnię, a także do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania złożonego przez skarżącą wraz z odwołaniem. Sąd zobligował kolegium do rozpoznania w trybie art. 59 § 2 kpa wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania "przed wydaniem postanowienia w trybie art. 134 kpa". W ocenie Sądu, organ wypełniając wytyczne i mając na względzie ocenę prawną wyrażoną w wyroku zasadnie stwierdził niedopuszczalność odwołania. Organ – jak wynika z akt sprawy - prawidłowo ustalił, że decyzja dekretowa została doręczona stronom postępowania: Zakładowi Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy [...] i Burmistrzowi Dzielnicy [...] w dniu 27 marca 2018 r. Od tej decyzji podmioty te nie wniosły odwołania, a zatem decyzja stała się ostateczna z dniem 11 kwietnia 2018 r. Spółdzielnia – nie będąc stroną postępowania - wniosła odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu w dniu 12 kwietnia 2019 r. Organ trafnie zatem uznał, zgodnie z wiążącą go oceną prawną wyrażoną przez Sąd, że niedopuszczalne jest odwołanie wniesione przez spółdzielnię, która nie była stroną postępowania w sytuacji gdy termin do wniesienia odwołania dla stron postępowania upłynął, a także decyzja stała się ostateczna w myśl art. 16 kpa. Co więcej należy podkreślić, że organ postanowieniem z dnia 27 listopada 2023 r. (KOC/7186/Go/23) odmówił skarżącej przywrócenia terminu, a WSA w Warszawie nieprawomocnym wyrokiem z dnia 4 września 2024 r. sygn. I SA/Wa 419/24 oddalił skargę. Trafnie organ wskazał, zgodnie z wiążącą go oceną prawną wyrażoną przez Sąd, że jeżeli skarżąca spółdzielnia uważa się za stronę postępowania jako następca prawny [...] i została pozbawiona udziału w postępowaniu to jedynym środkiem prawnym służącym wzruszeniu decyzji ostatecznej jest wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Takie stanowisko prezentowane jest w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki NSA z 13 lipca 1999 r. IV SA 703/97, 10 października 2006 r. II OSK 1209/05, z 12 lutego 2010 r. II OSK 355/09, 17 czerwca 2010 r. I OSK 1126/09, 24 listopada 2010 r. II OSK 1762/09, 17 kwietnia 2012 r. II OSK 154/11). Odnosząc się zaś do zarzutów skargi należy uznać je za niezasadne. Należy podkreślić, że w prawomocnym wyroku z dnia z dnia 28 lutego 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 1615/19 Sąd jasno stwierdził, że spółdzielnia złożyła wniosek o przywrócenie terminu, a nie wniosek o wznowienie postępowania i zobowiązał organ do jego rozpoznania zatem organ był związany oceną wyrażoną przez Sąd i jego działania nie były na niekorzyść skarżącej. Organ nie mógł postąpić inaczej niż wynikało to ze wskazań Sądu co do dalszego postępowania. Ponadto, nie ulega wątpliwości, wbrew twierdzeniu skargi, że pismo z dnia 12 kwietnia 2019 r. stanowiło faktycznie wniosek o przywrócenie terminu, a nie wniosek o wznowienie postępowania. Wobec tego, błędne jest stanowisko skarżącej, że organ winien zwrócić się do skarżącej o sprecyzowanie pisma z dnia 12 kwietnia 2019 r. Z uwagi na powyższe, Sąd, na podstawie art. 151 ppsa skargę oddalił.