I SA/Wa 420/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie Sędzia WSA Daniela Kozłowska (spr.) Sędzia WSA Emilia Lewandowska Protokolant Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2010 r. sprawy ze skargi [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków oddala skargę. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z [...] grudnia 2009 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania [...] spółka z o.o. z siedzibą w W. od decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] lutego 2009 r. nr [...] o wpisaie do rejestru zabytków - utrzymał w mocy decyzję z [...] lutego 2009 r. W uzasadnieniu decyzji Minister przedstawił następujący stan sprawy: [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w wyniku postępowania prowadzonego z urzędu decyzją z [...] lutego 2009 r. wpisał do rejestru zabytków zespół zabudowań dawnych Zakładów [...], [...] i [...] wraz z otoczeniem, zbudowanych w latach [...], zlokalizowanych w W. przy ul. [...] i [...] w granicach opisanych i określonych w załączniku graficznym. W skład zespołu wchodzą: 1. budynek biurowy z wystrojem; 2. elewacje hali fabrycznej; 3 budynek mieszkalny (ul. [...]) z wystrojem. Wpisem objęto wymienione budynki wraz z gruntem w granicach fundamentowania, położone na terenie działek ewidencyjnych nr [...], [...] obręb [...]. Jednocześnie w celu ochrony wartości widokowych oraz ochrony przed oddziaływaniem szkodliwych czynników zewnętrznych ustalono strefę otoczenia w granicach wymienionych działek ewidencyjnych. Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie daje podstawę do uznania, że zaskarżona decyzja [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków jest prawidłowa. W myśl art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, zabytek to nieruchomość lub rzecz ruchoma, ich część lub zespół, będący dziełem człowieka lub związany z jego działalnością i stanowiący świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, którego zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Organ odwoławczy uznał, że [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków dysponował stosownym materiałem dowodowym potwierdzającym konieczność objęcia ochroną konserwatorską przedmiotowego zespołu zabudowy. Potwierdzona została wartość architektoniczna i historyczna budynków składających się na zespół zabudowań dawnych Zakładów [...], [...] i [...]. Zdecydowano o objęciu ochroną konserwatorską jedynie elewacji zewnętrznych budynku hali fabrycznej stwierdzając brak historycznych elementów we współczesnym wnętrzu tego obiektu. Pozostałe budynki – gmach biurowy i budynek mieszkalny – zostały objęte ochroną konserwatorską w całości, tj. z wystrojem wnętrz obu obiektów. We wnętrzach budynku mieszkalnego zachowało się pierwotne rozplanowanie pomieszczeń wraz z klatką schodową ze świetlikiem oraz historycznymi elementami wyposażenia. W budynku biurowym zachował się reprezentacyjny układ przestrzenny pomieszczeń z autentyczną, bogato dekorowaną stolarką drzwiową, posadzką z płytek ceramicznych, windą i przeszkloną ścianą korytarza głównego. Minister nie podzielił wątpliwości skarżącej Spółki wyrażonych w odwołaniu co do zakresu ochrony. Z sentencji decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków oraz z załącznika graficznego jasno wynika przedmiot wpisu do rejestru zabytków. Z istoty wpisu do rejestru zabytków wynika zakres ochrony konserwatorskiej. Nie ma potrzeby określania w decyzji, jakie elementy zabytków są "w szczególności" objęte ochroną, bowiem różnicowałoby to w niejasny sposób stopień ochrony obiektu. Wpisem do rejestru objęte są dwa obiekty w całości (gmach biurowy i budynek mieszkalny) wraz ze wszystkimi przekształceniami czy ich przebudowaniami oraz elewacje zewnętrzne hali fabrycznej, bez wnętrza tej hali. Oznacza to, że na wszelkie zamierzenia budowlane czy remontowe w odniesieniu do budynku biurowego i mieszkalnego właściciel winien uzyskać pozwolenie organu ochrony zabytków na podstawie art. 36 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Uzyskanie takiego pozwolenia konieczne będzie także w przypadku robót planowanych przy elewacji zewnętrznej hali fabrycznej. Organ pierwszej instancji wskazał też, że zachowane budynki są świadectwem historycznym dynamicznego rozwoju przemysłu metalowego i maszynowego, jaki miał miejsce na przełomie XIX i XX wieku w W., a który wpłynął znacząco na krajobraz kulturowy Dzielnicy [...], a zachowanie tego świadectwa leży w interesie społecznym. Z uwagi na zachowanie i opisane wartości artystyczne oraz historyczne (dokument rozwoju przemysłu) obiekty odpowiadają definicji zabytku zawartej w art. 3 ust. 1 ustawy. Zaskarżoną decyzją zostało wpisane, oprócz zespołu budynków, także otoczenie obiektów w granicach działek nr [...] i [...]. Stosownie bowiem do art. 9 ust. 2 ustawy, do rejestru zabytków wpisuje się otoczenie zabytku wpisanego do rejestru na podstawie decyzji wydanej przez wojewódzkiego konserwatora zabytków z urzędu bądź na wniosek właściciela zabytku nieruchomego. Otoczenie zabytku jest to teren wokół lub przy zabytku wyznaczony w decyzji o wpisie tego terenu do rejestru w celu ochrony wartości widokowych zabytku oraz jego ochrony przed szkodliwym oddziaływaniem czynników zewnętrznych (art. 3 pkt 15 ustawy). [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków zasadnie przyjął konieczność wpisania do rejestru otoczenia zespołu w granicach obu działek ewidencyjnych, aby zapewnić warunki prawne do ochrony ekspozycji zabytkowych budynków i ewentualnego zapobiegania zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości tych zabytków. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie [...] W. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością wniosła o uchylenie decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z [...] grudnia 2009 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] lutego 2009 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Spółka zarzuciła decyzjom naruszenie art. 3 pkt 1 i 2 oraz art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 ze zm.) poprzez błędne zastosowanie i uznanie, że wnętrze gmachu biurowego przy ul. [...] i [...] stanowią zabytek w rozumieniu powołanej ustawy a elewacje hali fabrycznej również stanowią zabytek w rozumieniu przepisów tej ustawy. Zdaniem skarżącej naruszony też został art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że bez znaczenia dla niniejszej sprawy jest, że wnętrze gmachu biurowego było wielokrotnie przebudowywane w latach 70 i 80 XX wieku. Elewacje hali fabrycznej nie mają wyłącznie charakteru pierwotnego, gdyż w latach 80 XX wieku zewnętrzne mury tej hali były w znacznej części przemurowane. Skarżąca podniosła również, że decyzje naruszają art. 3 pkt 15 oraz art. 9 ust. 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami poprzez błędne zastosowanie i uznanie, iż zasadnym jest ustalenie strefy otoczenia w granicach działki nr [...] oraz naruszenie art. 11 i 107 k.p.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu rozstrzygnięć przyczyn ustalenia strefy otoczenia w granicach działki nr [...]. Odpowiadając na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu. Organ pierwszej instancji jak i Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wzięli pod uwagę wszystkie dowody i okoliczności mające znaczenie dla istoty sprawy, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji wyczerpująco przedstawia stan faktyczny i prawny rozstrzygniętej sprawy. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków wskazał, że przedmiotowy zespół budynków, stanowiący niewielka pozostałość całego kompleksu fabrycznego, zachował się niemal całkowicie i przetrwał w niewiele zmienionym stanie poza drobnymi przekształceniami we wnętrzach wynikającymi ze zmiany funkcji. Zmiany te nie wpływają na utratę walorów zabytkowych. O wartości zabytkowej zespołu decyduje zachowanie kompozycji brył oraz elewacji wraz z detalem architektonicznym. Zachowane budynki są świadectwem historycznym dynamicznego rozwoju przemysłu metalowego i maszynowego w W. na przełomie XIX i XX wieku, co miało wpływ na krajobraz kulturowy Dzielnicy [...]. Zachowanie tego świadectwa leży w interesie społecznym. Ustalenia organów pozwalają stwierdzić, że wpisane do rejestru zabytków obiekty odpowiadają definicji zabytku zawartej w art. 3 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Orzekające w sprawie organy wykazały, że konieczne jest również – stosownie do art. 9 ust. 2 ustawy – wpisanie do rejestru zabytków także otoczenia zabytku. Otoczenie jest to teren wokół lub przy zabytku wyznaczony w decyzji o wpisie tego terenu do rejestru zabytków w celu ochrony wartości widokowych zabytku oraz jego ochrony przed szkodliwym oddziaływaniem czynników zewnętrznych (art. 3 pkt 15 ustawy). W ocenie Sądu zasadnie przyjęto konieczność wpisania do rejestru zabytków otoczenia zespołu w granicach działek ewidencyjnych nr [...] i [...] w celu zapewnienia warunków prawnych do ochrony ekspozycji zabytkowych budynków i zapobieżeniu zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków. Wpisanie do rejestru zabytków obszaru otoczenia w granicach dz. nr [...] nie oznacza całkowitego zakazu jakichkolwiek inwestycji na tym terenie. Dopuszczalności ewentualnego przyszłego zamierzenia budowlanego w otoczeniu zabytku zależeć będzie od oceny organu ochrony zabytków. Z tych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).