I SA/Wa 420/24

WyrokWSA w Warszawie2024-08-29

Skład orzekający: Elżbieta Lenart, Magdalena Durzyńska, Kamil Kowalewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w sytuacji, gdy jedno z rodziców dziecka jest aktywne zawodowo w innym państwie członkowskim UE, a drugie jest nieaktywne zawodowo w Polsce, prawo do świadczenia wychowawczego w Polsce powinno być przyznane w formie dodatku dyferencyjnego, czy też powinno być odmówione z uwagi na pierwszeństwo wypłaty świadczeń przez państwo, w którym pracuje rodzic?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że w sytuacji, gdy jedno z rodziców dziecka jest aktywne zawodowo w innym państwie członkowskim UE, a drugie jest nieaktywne zawodowo w Polsce, zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W takim przypadku pierwszeństwo do wypłaty świadczeń w pełnej wysokości przysługuje państwu, w którym pracuje rodzic. Polska może wypłacić jedynie dodatek dyferencyjny, jeśli świadczenie zagraniczne jest niższe od polskiego, co w analizowanej sprawie nie miało miejsca.
Stan faktyczny
Skarżąca A. F. wniosła o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci S. F. i A. F. Organy administracji przyznały świadczenie za większość okresów, jednak odmówiły przyznania go w formie dodatku dyferencyjnego za okresy grudnia 2020 r. i lutego 2021 r., wskazując na pierwszeństwo wypłaty świadczeń przez Republikę Federalną Niemiec, gdzie skarżąca była aktywna zawodowo. Skarżąca kwestionowała tę decyzję, podnosząc, że ojciec dzieci był w tym czasie aktywny zawodowo w Polsce (jako bezrobotny lub prowadzący działalność gospodarczą). Minister Rodziny i Polityki Społecznej utrzymał w mocy decyzję Wojewody, a skarżąca wniosła skargę do WSA.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.), sędzia WSA Magdalena Durzyńska, asesor WSA Kamil Kowalewski, Protokolant starszy referent Aleksandra Cymerska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi A. F. na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 1 grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę. Minister Rodziny i Polityki Społecznej decyzją nr DSZV.4321.3.372.2.2022.MK z 1 grudnia 2023 r, po rozpatrzeniu odwołania A. F., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z 1 lutego 2022 r., nr 001281/2022, w przedmiocie zmiany prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci S. F. i A. F. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. A. F. (dalej jako skarżąca) wnioskiem z 16 września 2019 r. wystąpiła do [....] Centrum Świadczeń w [...] o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci – S. F. i A. F.. Z treści dokumentacji złożonej wraz z wnioskiem wynikało, że skarżąca była osobą aktywną zawodowo na terytorium Republiki [...][...] (dalej: [...]). Z uwagi na powyższe ustalenia wniosek został przekazany do [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] - w celu ustalenia, czy w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, na podstawie art. 16 ust. 1 ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2023 r. poz. 810, ze zm.), dalej jako "ustawa". Po analizie przekazanej dokumentacji Wojewoda [...] informacją z 3 lutego 2020 r.nr 354/2020 przyznał prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko S. F. w okresie od 1 lipca 2019 r. do 31 sierpnia 2019 r. w pełnej wysokości 500,00 zł miesięcznie oraz wskazał, że w okresie od 1 września 2019 r. organem właściwym do orzekania w sprawie jest Prezydent Miasta [...] - ze względu na brak zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Następnie Prezydent Miasta [...] informacją z 11 lutego 2020 r. przyznał skarżącej prawo do świadczenia wychowawczego w okresie od 1 września 2019 r. do 31 maja 2021r. na syna S. F. oraz w okresie od 1 października 2019 r. do 31 maja 2021 r. na syna A. F.. Ponieważ skarżąca od dnia 23 października 2019 r. ponownie podjęła zatrudnienie na terytorium [...] (wcześniej pracowała tam do 31 sierpnia 2019 r.) - wobec czego ustalono, że w sprawie mają ponownie zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Z uwagi na powyższe, Prezydent Miasta [...] decyzją z 4 października 2021r. orzekł o uchyleniu w okresie od 1 listopada 2019 r. do 31 maja 2021 r. prawa do świadczenia wychowawczego przyznanego informacją z 11 lutego 2020 r. na rzecz S. F. i A. F. - ze względu na właściwość rzeczową organu i wniosek skarżącej z 16 września 2019 r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przekazał celem rozpatrzenia do [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] - na podstawie art. 16 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Po ponownym rozpatrzeniu wniosku skarżącej oraz po dokonaniu ponownej analizy akt sprawy, Wojewoda [...] decyzją z 1 lutego 2022 r. nr 001281/2022 dokonał zmiany przyznanego informacją nr 354/2020 z 3 lutego 2020 r. świadczenia wychowawczego w ten sposób, że: - przyznał prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko S. F. w kwocie 500,00 zł miesięcznie od 1 lipca 2019 r. do 31 sierpnia 2019 r., od 1 listopada 2019 r. do 30 listopada 2020 r., od 1 stycznia 2021 r. do 31 stycznia 2021 r. oraz od 1 marca 2021r. do 31 maja 2021 r., - przyznał prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko A. F. w kwocie 500,00 zł miesięcznie w okresie od 1 listopada 2019 r. do 30 listopada 2020 r., od 1 stycznia 2021 r. do 31 stycznia 2021 r. oraz od 1 marca 2021 r. do 31 maja 2021 r., - odmówił prawa do świadczenia wychowawczego w formie dodatku dyferencyjnego na rzecz ww. dzieci w okresie od 1 grudnia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. oraz od 1 lutego 2021 r. do 28 lutego 2021 r. W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji Wojewoda [...] wskazał, że ustawodawstwo polskie miało zastosowanie na zasadach pierwszeństwa w okresach od 1 lipca 2019 r. do 31 sierpnia 2019 r., od 1 listopada 2019 r. do 30 listopada 2020 r., od 1 stycznia 2021 r. do 31 stycznia 2021 r. oraz od 1 marca 2021 r. do 31 maja 2021 r., ponieważ D. F. - ojciec dzieci - był osobą aktywną zawodową na terytorium Polski, a skarżąca była osobą aktywną zawodowo na terytorium [...]. Dodał, że z uwagi na brak aktywności zawodowej ojca na terytorium Polski instytucja [...] była właściwa do wypłaty świadczeń w pierwszej kolejności w okresie od 1 grudnia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. i od 1 lutego 2021 r. do 28 lutego 2021r. Wojewoda podniósł również, iż w aktach sprawy znajduje się kopia decyzji [...] instytucji właściwej ds. świadczeń rodzinnych z 5 lutego 2021 r. - z treści której wynika, że skarżąca jest uprawniona do [...] świadczeń rodzinnych na rzecz ww. dzieci. Zgodnie zatem z art. 8 ust.1 pkt 4 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - świadczenie wychowawcze nie przysługuje, jeżeli członkowi rodziny przysługuje za granicą na dziecko świadczenie o podobnym charakterze do świadczenia wychowawczego. Od powyższej decyzji A.F. wniosła odwołanie wskazując, że nie zgadza się z wydaną decyzją, gdyż nie otrzymuje pełnej kwoty świadczeń na terytorium [...]. Podkreśliła, że świadczenia wypłacane na terytorium [...] są pomniejszane o kwoty świadczeń wypłacanych w Polsce. Po rozpatrzeniu odwołania Minister Rodziny i Polityki Społecznej decyzją z 1 grudnia 2023 r. nr DSZ-V.4321.3.372.2.2022.MK utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] nr 001281/2022 z 1 lutego 2022 r. w przedmiocie zmiany prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci S. F. i A. F. W uzasadnieniu wskazał, że Wojewoda działał w oparciu o przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 883/2004 z 29 kwietnia 2004r. oraz Nr 987/2009 z 16 września 2009 r. dotyczących koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Podkreślił, że wymienione przepisy o koordynacji, tj. rozporządzenie Nr 883/2004 oraz rozporządzenie Nr 987/2009 zawierają normy kolizyjne pozwalające uniknąć sytuacji, w której członkowie rodziny uprawnieni do świadczeń rodzinnych przebywający na terenie różnych państw Unii Europejskiej będą pobierać świadczenia i w jednym i w drugim państwie zgodnie z kryteriami ustawowymi przepisów prawnych tych państw. Następnie stwierdził, że zgodnie z art. 67 rozporządzenia Nr 883/2004 osoba jest uprawniona do świadczeń rodzinnych zgodnie z ustawodawstwem właściwego Państwa Członkowskiego, włącznie ze świadczeniami dla członków rodziny, którzy zamieszkują w innym Państwie Członkowskim, tak jak gdyby zamieszkiwali oni w pierwszym Państwie Członkowskim. Oznacza to, że przepisy o koordynacji świadczeń rodzinnych mają zastosowanie (według uregulowań ww. rozporządzeń) już ze względu na sam fakt zamieszkiwania członka rodziny w drugim Państwie Członkowskim. Ponadto zgodnie z art. 68 ust. 1 lit. a rozporządzenia Nr 883/2004, w przypadkach w których na podstawie więcej niż jednego Państwa Członkowskiego udzielane są świadczenia w tym samym okresie i dla tych samych członków rodziny, zastosowanie mają zasady pierwszeństwa, które przewidują, że w przypadku świadczeń wypłacanych przez więcej niż jedno Państwo Członkowskie z różnych tytułów w pierwszej kolejności udzielane są prawa z tytułu zatrudnienia lub pracy na własny rachunek, w drugiej kolejności prawa udzielane z tytułu otrzymywania emerytury lub renty i w ostatniej kolejności prawa uzyskane na postawie miejsca zamieszkania. Działania te wynikają z zakazu kumulacji świadczeń o charakterze rodzinnym, przewidzianego w art. 10 rozporządzenia Nr 883/2004, przy czym zgodnie z przepisami unijnymi, wnioskodawca nie ma możliwości wyboru kraju właściwego do wypłaty świadczeń. Zgodnie zaś z art. 68 ust. 2 rozporządzenia Nr 883/2004 w przypadku zbiegu uprawnienia świadczenia rodzinne udzielane są zgodnie z ustawodawstwem wyznaczonym jako mające pierwszeństwo na podstawie art. 68 ust. 1 lit. a rozporządzenia Nr 883/2004. Uprawnienia do świadczeń rodzinnych z tytułu innych kolidujących ustawodawstw zawieszane są do kwoty przewidzianej przez pierwsze ustawodawstwo i w odpowiednim przypadku określany jest dodatek dyferencyjny dla sumy, która przekracza tę kwotę. Jeżeli, zgodnie z przepisami art. 67 rozporządzenia Nr 883/2004, w instytucji właściwej Państwa Członkowskiego, którego ustawodawstwo ma zastosowanie, złożony zostaje wniosek o przyznanie świadczeń rodzinnych, ale nie z tytułu prawa pierwszeństwa wynikającego z przepisów ust. 1 i 2 tego artykułu, to instytucja ta niezwłocznie przekazuje taki wniosek instytucji właściwej Państwa Członkowskiego, którego ustawodawstwo ma zastosowanie z tytułu pierwszeństwa, informuje zainteresowanego i bez uszczerbku dla przepisów rozporządzenia wykonawczego dotyczących tymczasowego przyznawania świadczeń, zapewnia, jeżeli to konieczne, dodatek dyferencyjny. Instytucja właściwa Państwa Członkowskiego, którego ustawodawstwo ma zastosowanie z tytułu pierwszeństwa, rozpatruje ten wniosek, tak jak gdyby został on złożony bezpośrednio do niej, a dzień, w którym wniosek taki został złożony w pierwszej instytucji, uważa się za dzień złożenia wniosku w instytucji mającej pierwszeństwo. Mając powyższe na uwadze Minister stwierdził, iż Wojewoda [...] prawidłowo uznał, że zgodnie z art. 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego ze względu na fakt, że skarżąca była osobą aktywną zawodowo na terytorium [...]. Dodał, że w związku z tym, iż ojciec dziecka był osobą nieaktywną zawodowo w Polsce w okresie od 1 grudnia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. i od 1 lutego 2021 r. do 28 lutego 2021 r., a skarżąca była osobą zatrudnioną w [...] - to zgodnie z art. 68 ust. 1 lit. a rozporządzenia Nr 883/2004, pierwszeństwo do wypłaty świadczeń, w pełnej wysokości, leżało po stronie [...]. W związku z powyższym - w myśl art. 68 ust. 2 w związku z art. 68 ust. 3 lit. a rozporządzenia Nr 883/2004 - w Polsce, jako państwie właściwym do wypłaty świadczeń rodzinnych, lecz nie na zasadzie pierwszeństwa, mógłby przysługiwać skarżącej dodatek dyferencyjny w przypadku, gdyby wysokość świadczeń, o których przyznanie ubiega się skarżąca w Polsce, byłaby wyższa od odpowiedniego świadczenia przysługującego w [...]. Tymczasem kwota pełnych świadczeń rodzinnych przysługujących w [...] do 31 grudnia 2020 r. wynosiła [...] euro miesięcznie na pierwsze i drugie dziecko, na trzecie dziecko – [...] euro, natomiast od 1 stycznia 2021 r.- [...] euro miesięcznie na pierwsze i drugie dziecko, natomiast na trzecie dziecko – [... euro. Przy czym organ I instancji w sytuacji, gdy nie dysponuje decyzją instytucji zagranicznej, powinien powołać się w tym zakresie na informacje zawarte w tabelach porównawczych MISSOC, które są powszechnym źródłem informacji o wysokości świadczeń rodzinnych w państwach członkowskich – na okoliczność, że wysokość niemieckiego świadczenia na dzieci przekracza kwotę świadczeń, o których przyznanie ubiega się skarżąca w Polsce. Zatem Wojewoda dokonał właściwej oceny wykazując, że wysokość świadczenia przysługującego w [...] jest wyższa niż wysokość świadczeń, o których przyznanie wnioskowała skarżąca w tym okresie w Polsce (biorąc pod uwagę kurs 1 euro = 4,6018 zł.) Ponadto Wojewoda przekazał do [...] instytucji właściwej do wypłaty świadczeń informację, iż w związku z brakiem aktywności zawodowej ojca dzieci na terytorium Polski - jest ona instytucją właściwą do wypłaty świadczeń w pełnej wysokości i przesłał złożony przez skarżącą wniosek w Polsce, celem rozpatrzenia go tak, jakby został złożony bezpośrednio w instytucji [...], zgodnie z art. 68 ust. 3 rozporządzenia Nr 883/2004. W związku z powyższym Minister podkreślił, że po otrzymaniu powyższych informacji, instytucja niemiecka winna zweryfikować decyzje dotyczące świadczeń i wypłacić świadczenia przewidziane ustawodawstwem [...] w pełnej wysokości. Ponadto - w sytuacji wydania decyzji przez instytucję [...] w zakresie przysługujących skarżącej świadczeń i przesłaniu tej decyzji do [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] - Wojewoda ponownie dokona weryfikacji kwoty świadczenia należnego w Polsce. Minister wskazał też, iż brak rozpatrzenia przekazanego wniosku przez instytucję [...], spowodowany brakiem współpracy ze strony skarżącej, skutkować będzie brakiem możliwości ponownego przeliczenia świadczeń przez polską instytucję. A. F. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - "na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z 1 grudnia 2023 r. nr DSZ-V.4321.3.372.2.2022.MK w przedmiocie odmowy przyznanego wcześniej i wypłaconego zasiłku wychowawczego 500+" - zarzucając jej, że została wydana niezgodnie z przepisami prawa. W uzasadnieniu skargi podniosła, że powyższa decyzja odmawia prawa do świadczenia 500 + na dzieci S. F. i A. F. uzasadniając to faktem, że żadne z rodziców dzieci nie było aktywne zawodowo na terenie Polski i powołując się na art.68 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 883/04. Tymczasem ojciec dzieci od 1 lutego 2021r. do 29 lutego 2021r. był osobą bezrobotną i otrzymywał zasiłek z Urzędu Pracy, czyli wbrew temu, co twierdzą organy był osobą aktywną zawodowo. Skarżąca wyjaśniła, że osoba aktywna zawodowo to także osoba w trakcie jakiegokolwiek okresu czasowego zawieszenia takiego zatrudnienia lub wykonywania pracy na własny rachunek: • w wyniku choroby, macierzyństwa, wypadku przy pracy, choroby zawodowej lub bezrobocia, o ile w związku z tymi okolicznościami wypłacane są wynagrodzenia lub świadczenia, z wyłączeniem emerytur lub rent; lub • podczas urlopu płatnego, strajku lub lokautu; lub • podczas urlopu bezpłatnego przeznaczonego na wychowywanie dziecka, o ile urlop ten uznawany jest za równoważny takiemu zatrudnieniu lub pracy na własny rachunek zgodnie z mającym zastosowanie ustawodawstwem. Podkreśliła, że ojciec dzieci, D. F., po zakończeniu w listopadzie 2020 r. pracy na podstawie umowy o pracę, prowadził działalność gospodarczą. W trakcie prowadzenia działalności gospodarczej występowały okresy zawieszenia prowadzenia tej działalności, lecz nigdy nie była ona definitywnie zamkniętą i zakończona. Nigdy też firma nie została zamknięta. Ponadto w okresach zawieszenia działalności gospodarczej ojciec dzieci rejestrował się w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna. Zatem okresy, gdy ojciec dzieci prowadził działalność gospodarczą w Polsce lub okresy, gdy był zarejestrowany jako bezrobotny i otrzymywał zasiłek podczas trwania zawieszenia działalności gospodarczej, są okresami, gdy pierwszeństwo w wypłacie świadczenia 500+ jest po stronie Polski. Wskazała, że informacje powyższe przekazała do Ministerstwa Rodziny i Polityki Społecznej pismem z 24.10.2022 r. odnośnie aktywności zawodowej D. F. Ponadto odpis powyższego pisma został przesłany do Sądu - jako uzupełnienie skargi. Następnie skarżąca podniosła, że zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci osoba, która pobrała nienależnie świadczenie wychowawcze, jest obowiązana do jego zwrotu i dokonała oceny, jak należy rozumieć pojęcie "nienależne świadczenie". Stwierdziła też, iż otrzymane świadczenie 500+ w Polsce nie prowadziło u nich lub ich dzieci do nieuzasadnionego wzbogacenia się. Dodała, że w przypadku, gdyby takie świadczenie im odmówiono od razu w Polsce, to wtedy strona [...] wypłaciłaby ich dzieciom świadczenie wychowawcze w pełnej wysokości, a nie pomniejszone o wartość 500 zł. Dodała, że wydanie decyzji zobowiązującej do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego może nastąpić dopiero po stwierdzeniu, że zachodzi jedna z przesłanek, wymienionych w art. 25 ust. 2 pkt 6 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. W związku z powyższym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Minister Rodziny i Polityki Społecznej wniósł o oddalenie skargi w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2019, poz. 1267, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej jako: "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Ponadto wskazać należy, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga jedynie w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 ww. ustawy. Zdaniem Sądu skarga podlega oddaleniu. Materialnoprawną podstawę zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. z 2023 r. poz. 810 ze zm.) dalej ppwd. Stosownie do treści art. 1 ust. 2 pkt 1 w zw. z ust. 3 ppwd, prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje obywatelom polskim, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres, w jakim mają otrzymywać świadczenie wychowawcze, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 4 ust. 2 ppwd świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. Świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w ust. 2, do dnia ukończenia przez dziecko 18 roku życia - art. 4 ust. 3 ppwd. Świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości 500 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie - art. 5 ust. 1 ppwd. W postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z 1 lutego 2022 r. w sprawie zmiany prawa do świadczenia wychowawczego ustalonego informacją z dnia 3 lutego 2020 r., nr 354/2020 w ten sposób, że; - przyznał prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko S. F. w kwocie 500,00 zł miesięcznie od 1 lipca 2019 r. do 31 sierpnia 2019 r., od 1 listopada 2019 r. do 30 listopada 2020 r., od 1 stycznia 2021 r. do 31 stycznia 2021 r. oraz od 1 marca 2021r. do 31 maja 2021 r., - przyznał prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko A. F. w kwocie 500,00 zł miesięcznie w okresie od 1 listopada 2019 r. do 30 listopada 2020 r., od 1 stycznia 2021 r. do 31 stycznia 2021 r. oraz od 1 marca 2021 r. do 31 maja 2021 r., - odmówił prawa do świadczenia wychowawczego w formie dodatku dyferencyjnego na rzecz ww. dzieci w okresie od 1 grudnia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. oraz od 1 lutego 2021 r. do 28 lutego 2021 r. Zatem z treści tych decyzji ewidentnie wynika, że organy rozpoznały pozytywnie wniosek skarżącej z 16 września 2019 r. i przyznały jej wnioskowane świadczenie wychowawcze na dzieci, z wyjątkiem okresu dwóch miesięcy - grudnia 2020 r. i lutego 2021 r. - stwierdzając, że za te miesiące pierwszeństwo do wypłaty świadczeń, w pełnej wysokości, leży po stronie [...]. Przy czym należy podnieść, że świadczenie wychowawcze na S. F. za miesiące wrzesień i październik 2019 r. oraz świadczenie wychowawcze na A. F. za miesiąc październik 2019 r. zostały przyznane przez Prezydenta Miasta [...] informacją z 11 lutego 2020 r. Podkreślić również należy, że wbrew zarzutom skargi, organy nie wydały w niniejszej sprawie decyzji zobowiązującej skarżącą do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego. Dlatego też zupełnie niezrozumiałe dla Sądu jest stanowisko skarżącej, która wnosi o uchylenie decyzji przyznającej jej - zgodnie ze złożonym wnioskiem - świadczenie wychowawcze na dzieci, podnosząc przy tym, że: "powyższa decyzja odmawia prawa do świadczenia 500 + na dzieci S. F. i A. F". Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja jest nie tylko korzystna dla skarżącej, ale też zgodna z prawem. W niniejszej sprawie kwestią sporną może być tylko fakt odmowy przyznania skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego w formie dodatku dyferencyjnego w okresie od 1 grudnia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. oraz od 1 lutego 2021 r. do 28 lutego 2021 r. Minister uznał - a Sąd w całości podzielił jego stanowisko i argumentację - że decyzja wydana przez Wojewodę była prawidłowa, bowiem ojciec dzieci był osobą nieaktywną zawodowo w Polsce w okresie od 1 grudnia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. i od 1 lutego 2021 r. do 28 lutego 2021 r., natomiast skarżąca była osobą zatrudnioną w [...]. Zgodnie zaś z art. 68 ust. 1 lit. a rozporządzenia Nr 883/2004, pierwszeństwo do wypłaty świadczeń, w pełnej wysokości, leżało w tym czasie po stronie [...]. Zatem skarżąca nie została pozbawiona świadczeń rodzinnych na dzieci za te dwa miesiące, gdyż ma prawo do ich wypłaty - lecz na terenie [....]. Powyższe implikuje konieczność odwołania się do art. 16 ust. 1 ppwd, który stanowi, że w przypadku, gdy osoba o której mowa w art. 4 ust. 2 ppwd lub członek rodziny tej osoby przebywa poza granicami Rzeczpospolitej Polskiej będą miały zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Stosownie zaś do art. 2 pkt 15 ppwd przez przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego należy rozumieć rozporządzenie Nr 883/2004 oraz rozporządzenie Nr 987/2009. Przepisy te mają na celu wyeliminowanie skutków podlegania różnym systemom zabezpieczenia społecznego różnych państw. Kolizja taka może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy dochodzi do przyznania świadczeń w ramach różnych systemów zabezpieczenia społecznego. Obowiązek ustalenia, czy mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego obejmuje zatem sprawdzenie, czy przebywający poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej jest uprawniony do pobierania świadczenia. Do momentu powstania uprawnienia do świadczenia na terenie innego państwa członkowskiego zastosowanie ma bowiem wyłącznie ustawodawstwo polskie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 lipca 2018 r. sygn. I OSK 390/18, CBOSA). W tym miejscu należy zauważyć, że świadczenie wychowawcze w ramach przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego należy traktować jako świadczenie rodzinne. Stosownie do rozporządzenia Nr 883/2004 określenie ,,świadczenie rodzinne" oznacza wszelkie świadczenia rzeczowe lub pieniężne, które mają odpowiadać wydatkom rodziny, z wyłączeniem zaliczek z tytułu świadczeń alimentacyjnych oraz specjalnych świadczeń porodowych i świadczeń adopcyjnych wspomnianych w załączniku I. Definicja ta jest bardzo szeroka i swoim zakresem obejmuje nie tylko świadczenia, które zostały umiejscowione w polskim prawie w ustawie o świadczeniach rodzinnych, ale również inne świadczenia, które mają odpowiadać wydatkom rodziny. Niewątpliwie takim świadczeniem jest świadczenie wychowawcze, które ma wspomóc rodzinę w wychowywaniu dzieci i którego celem jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego podstawowych potrzeb życiowych. Świadczenie wychowawcze podlega koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, tak jak świadczenia rodzinne wymienione w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.) Zauważyć należy, że po myśli art. 3 ust. 1 lit. j rozporządzenia Nr 883/2004 stosuje się do całego ustawodawstwa odnoszącego się do następujących działów zabezpieczenia społecznego, które dotyczą świadczeń rodzinnych. Określenie ,,świadczenia rodzinne" oznacza w myśl art. 1 lit. z rozporządzenia Nr 883/2004 - wszelkie świadczenia rzeczowe lub pieniężne, które mają odpowiadać wydatkom rodziny, z wyłączeniem zaliczek z tytułu świadczeń alimentacyjnych oraz specjalnych świadczeń porodowych i świadczeń adopcyjnych. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skarżąca wnioskiem z 16 września 2019 r., złożonym w [...] Centrum Świadczeń w [...], ubiegała się o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na małoletnie dzieci S. F. i A. F. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że skarżąca jest osobą aktywną zawodowo w [...] (od 23 października 2019 r. do chwili obecnej). Natomiast ojciec D. F. wraz z dziećmi mieszka w Polsce. Ustalono ponadto fakt braku aktywności zawodowej ojca dzieci D. F. w okresach od dnia 1 grudnia 2020 r. do dnia 31 grudnia 2020r. oraz od 1 lutego 2021r. do dnia 17 lutego 2021r., co oznacza - wbrew twierdzeniom skarżącej - że co do okresów braku aktywności D. F. przebywającego z dziećmi w Polsce, zastosowanie mają wskazane wyżej przepisy rozporządzenia Nr 883/2004 oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 987/2009 z 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. U E.L 284 z 30.10.2009, s. 1), co wynika z art. 3 pkt 15a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis art. 68 ust. 2 rozporządzenia Nr 883/2004 przewiduje zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych w Polsce, w tym zasiłku wychowawczego, do wysokości kwoty świadczeń przysługujących w [...] . Zawieszenie dotyczy świadczeń rodzinnych w całości, a nie wyłącznie świadczeń danego rodzaju. Należy w tym miejscu podkreślić, że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają pierwszeństwo przed wewnętrznymi przepisami państw członkowskich Unii. Zgodnie bowiem ze sformułowaną w art. 11 ust. 1 rozporządzenia Nr 883/04, ogólną zasadą podlegania ustawodawstwu tylko jednego Państwa Członkowskiego oraz stosownie do art. 68 rozporządzenia Nr 883/04, świadczenia rodzinne udzielane są zgodnie z ustawodawstwem wyznaczonym jako mające pierwszeństwo. Zaznaczyć też należy, że podstawowe znaczenie przy określeniu ustawodawstwa państwa właściwego ma miejsce wykonywania pracy - w tym przypadku przez matkę dzieci pracującą w [...], w okresach braku aktywności ojca dzieci w Polsce. Trafnie organy obu instancji przyjęły, że zasiłek wychowawczy mieści się w kategorii "świadczeń rodzinnych" zdefiniowanych w art. 1 lit. z rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (EWG) nr 883/2004. Zasiłek wychowawczy dotyczy bowiem dziecka, a więc osoby niepełnoletniej, która musi pozostawać pod opieką osoby pełnoletniej w rodzinie naturalnej albo w warunkach ją zastępujących. Zatem wydatki dziecka, będącego członkiem rodziny, odpowiadają w tym przypadku wydatkom rodziny, co pozwała na zakwalifikowanie zasiłku wychowawczego dla dziecka do świadczeń rodzinnych w rozumieniu art. 1 lit. z rozporządzenia 883/2004. Odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia wychowawczego na dzieci Skarżącej za okresy od 1 grudnia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. oraz od 1 lutego 2021 do 28 lutego 2021r. jest uzasadniona z uwagi na wysokość świadczenia należnego matce dzieci w [...], którego równowartość organ prawidłowo wyliczył na kwotę 938,76 zł., oraz w drugim okresie 1007,79 zł. na jedno dziecko a zatem wyższą od świadczenia polskiego należnego w oparciu o ustawę o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci tj. 500 zł. na dziecko. Powyższe zaś oznacza, że brak było podstaw do przyznania Skarżącej w Polsce świadczenia wychowawczego w postaci dodatku dyferencyjnego na rzecz S. F. i A. F. w okresach od 1 grudnia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. oraz od 1 lutego 2021r. do 28 lutego 2021r. - co przesądza, że skarga jest nieuzasadniona. Wskazać także należy, że treść art. 68 ust.3 lit. a rozporządzenia Nr 883/04 wskazuje, że w okolicznościach niniejszej sprawy organ nie miał obowiązku oczekiwania na wydanie decyzji organu [...] i uwzględnienia jej w swoim orzeczeniu. Nie naruszył także przepisów postępowania. Zebrał i ocenił dowody istotne z punktu widzenia rozpoznania sprawy a swoje stanowisko zawarł w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ewentualne uchybienia procesowe mogą natomiast stanowić podstawę uchylenia decyzji wyłącznie w takim przypadku, gdy mają wpływ na wynik sprawy. Ponadto Minister w zaskarżonej decyzji poinformował skarżącą - że w sytuacji wydania decyzji przez instytucję [...] w zakresie przysługujących skarżącej świadczeń i przesłaniu tej decyzji do [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] - Wojewoda ponownie dokona weryfikacji kwoty świadczenia należnego w Polsce. Minister podkreślił jednakże, że brak rozpatrzenia przekazanego wniosku przez instytucję [...], spowodowany brakiem współpracy ze strony skarżącej, skutkować będzie brakiem możliwości ponownego przeliczenia świadczeń przez polską instytucję. Mając powyższe okoliczności na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło