I SA/Wa 425/06
WyrokWSA w Warszawie2006-08-23
Skład orzekający: Joanna Banasiewicz, Maria Tarnowska, Przemysław Żmich
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość wywłaszczona pod konkretny cel, który nie został zrealizowany, może zostać zwrócona poprzedniemu właścicielowi, jeśli jest wykorzystywana przez inny podmiot na cele niezwiązane bezpośrednio z pierwotnym przeznaczeniem?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji nieprawidłowo odmówiły zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Niezrealizowanie pierwotnego celu wywłaszczenia, pomimo wykorzystywania nieruchomości przez inny podmiot, stanowi podstawę do oceny jej zbędności na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Organy powinny szczegółowo ustalić pierwotny cel wywłaszczenia, czy został on zrealizowany, a następnie ocenić żądanie zwrotu w świetle definicji zbędności nieruchomości zawartej w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.Stan faktyczny
Skarżący Z. D. domagał się zwrotu nieruchomości wywłaszczonej pod budowę inwestycji. Prezydent Miasta W. odmówił zwrotu, uznając, że nieruchomość została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, wskazując na niezrealizowanie celu wywłaszczenia w terminie oraz naruszenie przepisów postępowania przez nierozpatrzenie sprawy w sposób dokładny.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta W., stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, i zasądził od Wojewody na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.) Sędziowie WSA Maria Tarnowska asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant referendarz sądowy Lucyna Picho po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi Z. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] lipca 2005 r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego Z. D. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
I SA/Wa 425/06
Uzasadnienie
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r., nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania pełnomocnika Z. D. od decyzji Prezydenta W., nr [...] z dnia [...] lipca 2005 r. orzekającej o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w W. przy ul.[...], oznaczonej jako dawna działka nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m², stanowiącej obecnie część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] o całkowitej powierzchni [...] m², utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu przedstawiono, co następuje:
Decyzją nr [...] z [...] lipca 2005 r. Prezydent W. odmówił zwrotu Z. D. wyżej wymienionej nieruchomości. Rozstrzygnięcie organ uzasadnił stwierdzeniem, iż przedmiotowa nieruchomość została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia, a zatem stosownie do przepisu art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie zaistniały przesłanki do jej zwrotu.
Od powyższej decyzji odwołał się pełnomocnik Z. D. wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji albo o jej uchylenie w całości i orzeczenie o zwrocie przedmiotowej nieruchomości.
Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda [...] stwierdził, że z akt sprawy wynika, iż przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona decyzją Naczelnika [...] z dnia [...] stycznia 1975 r., nr [...] w związku z przeznaczeniem jej, zgodnie z lokalizacją szczegółową nr [...] z dnia [...] maja 1972 r. pod budowę "[...]" dla potrzeb K.
Zgodnie z mającym zastosowanie w omawianej sprawie art. 136 ust. 3 ustawy, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
W myśl art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że na terenie objętym lokalizacją szczegółową nr [...] z dnia [...] maja 1972 r., w skład którego wchodzi przedmiotowa nieruchomość, prace związane z realizacją celu wywłaszczenia rozpoczęto w 1975 r. Decyzją Naczelnego [...] z dnia [...] lutego 1975 r., nr [...] został zatwierdzony plan realizacyjny - ogólny zagospodarowania terenu inwestycji – [...] - I etap. Decyzją z dnia [...] maja 1975 r. zezwolono na wykonanie robót budowlanych związanych z budową ogrodzenia terenu "[...]". Następnie decyzją z lipca 1979 r., nr [...] Naczelnik [...] zezwolił na wykonanie robót budowlanych związanych z budową stacji trafo oraz zagospodarowaniem placu budowy "[...]". Decyzją Naczelnika [...] nr [...] z dnia [...] października 1982 r. został zatwierdzony plan realizacyjny dla drugiego zadania obiektu [...]. Zgodnie z protokołem z oględzin omawianego terenu przeprowadzonych w dniu 16 czerwca 2004 r., część działki objęta wnioskiem o zwrot stanowi część [...] oraz część placu asfaltowego ([...]). Przedmiotowa działka stanowi integralną część bardzo dużego i ogrodzonego terenu, tzw. "[...]", służącego do realizacji zadań P. W obrębie tego terenu znajdują się budynki kubaturowe, parking [...], plac [...], stacja trafo wraz z infrastrukturą podziemną, zaopatrującą "[...]" w energię elektryczną oraz drogi dojazdowe i ciągi piesze, a także część terenu służącego do [...] dla [...].
Mając powyższe na uwadze, ze względu na fakt zrealizowania inwestycji "[...]", zaskarżone rozstrzygnięciem Prezydenta W. uznano za prawidłowe.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Z. D.. Zarzucając naruszenie prawa materialnego mające wpływ na treść decyzji, to jest art. 136 i 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami polegające na jego niezastosowaniu, pomimo, że po upływie 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel wywłaszczenia nie został zrealizowany oraz naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa poprzez rozstrzygnięcie sprawy bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (w szczególności ustalenia jaka infrastruktura i urządzenia - zabudowania znajdują się na przedmiotowej działce oraz ustalenia treści protokołu [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 1992 r. zmieniającego decyzję lokalizacyjną, która określała pierwotny cel wywłaszczenia) oraz rozstrzygnięcie sprzeczne z przepisami prawa i ze słusznym interesem strony skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji.
Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie, podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji i stwierdził, że w skardze nie wskazano na żadne nowe okoliczności sprawy wpływające na sposób rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej pod względem ich zgodności z prawem za zasadne uznać należało podniesione w skardze zarzuty dotyczące naruszenia wskazanych tam przepisów prawa materialnego i procesowego.
Ocena słuszności żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w świetle przepisów art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzedzona być powinna szczegółowymi ustaleniami dotyczącymi celu wywłaszczenia i jego realizacji. Dokonane przez organ w tej mierze ustalenia nie mogą być uznane za wystarczające.
Prezydent W. odmawiając wskazaną wyżej decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. zwrotu przedmiotowej nieruchomości podniósł, że w planie realizacyjnym zatwierdzonym decyzją z dnia [...] lutego 1975 r. nieruchomość została przeznaczona pod budowę "[...]" i została zagospodarowania zgodnie z przeznaczeniem. Ocena ta nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym w sprawie materiale dokumentacyjnym, także przeprowadzone oględziny nie potwierdziły tej oceny. W dalszej części decyzji organ pierwszej instancji stwierdził natomiast, że pomimo niezrealizowania na nieruchomości zaplanowanych decyzją o lokalizacji nr [...] z dnia [...] maja 1972 r. obiektów jest ona wykorzystywana przez P. na cele [...] co świadczy, że została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia, a zatem stosownie do przepisu art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie zaistniały przesłanki do jej zwrotu. Wojewoda [...] podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, opierając się na materiale dowodowym zgromadzonym przez ten organ, nie wyjaśniając powyższej sprzeczności jaka wystąpiła w uzasadnieniu pierwszoinstancyjnym.
Powyższe stanowisko organów nie mogło być uznane za zgodne z prawem. Zbędność nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu powinna być oceniana na podstawie dokumentów, które stanowiły podstawę do uznania jej niezbędności przy orzekaniu o wywłaszczeniu. Niezbędność przedmiotowej nieruchomości na cel uzasadniający wywłaszczenie ustalono w oparciu o decyzję o lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia [...] maja 1972 r. Rozpatrując wniosek dotyczący zwrotu nieruchomości na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami organ winien ustalić przede wszystkim jakie obiekty miały być zrealizowane na nieruchomości objętej wnioskiem zgodnie ze wskazaną decyzją lokalizacyjną w ramach inwestycji "[...]" dla potrzeb [...], czy i kiedy je zrealizowano i ocenić żądanie mając na względzie normatywną definicję pojęcia zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu zawartą w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Odmowa zwrotu nieruchomości z tego tylko powodu, że jest ona wykorzystywana przez P. "na cele [...]", pomimo, że jak stwierdzono niezrealizowano na niej obiektów zaplanowanych decyzją o lokalizacji nr [...] z dnia [...] maja 1972 r. narusza wskazane przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami w sposób mający wpływ na treść rozstrzygnięcia.
Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 152 i art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło