I SA/Wa 426/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Sawa (spr.) Sędziowie WSA Bożena Marciniak WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. K., A. K., L. M., M. M. i S. W. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lipca 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 1317/16 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 6000 (sześć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz T. K., A. K., L. M., M. M. i S. W. sumę pieniężną w kwocie po 2000 (dwa tysiące) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących T. K., A. K., L. M., M. M. i S. W. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. T. K., A. K., L. M., M. M. i S. W. (dalej jako "skarżący") wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] W. (dalej jako "Prezydent") wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 lipca 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 1371/16, mocą którego Sąd uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku z 17 grudnia 2013 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość: położoną w W. przy ul. [...], ozn. Hip. [...] oraz położoną w W. w rejonie ulic [...] i [...], ozn. Hip. [...], w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W uzasadnieniu skargi wskazali, że mimo upływu terminu do wydania decyzji, skierowanego do organu wezwania do wykonania wyroku i wymierzenia już dwukrotnie organowi grzywny w związku z niewykonaniem tego wyroku, organ nadal pozostaje w bezczynności. Wobec powyższego wniesiono o wymierzenie organowi grzywny w wysokości 10 000 zł; przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej w wysokości po 10 000 zł, określonej w art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu wniosku o zasądzenie sumy pieniężnej skarżący wskazali, że przyznana suma będzie dla nich zadośćuczynieniem za oczekiwanie na zakończenie sprawy i zdyscyplinuje organ do wydania decyzji. Przyznanie tej sumy uświadomi skarżącym, że nie są bezbronni, zaś sąd widzi wszelkie dolegliwości i niedostatki, jakich doznają oni na skutek długotrwałego prowadzenia sprawy i objęci zostaną ochroną. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i zauważył, że gromadzi materiał dowodowy niezbędny do wydania rozstrzygnięcia, bowiem w dniu 2 marca 2021 r., po przeanalizowaniu akt sprawy, wystąpił do Wydziału Obrotu Nieruchomościami dla Dzielnicy [...] o akta lokalizacyjne oraz inną dokumentację dotyczącą realizacji inwestycji na przedmiotowym gruncie, jak również podjął kroki w celu pozyskania opinii biegłego geodety w zakresie rozliczenia dawnej nieruchomości hipotecznej w aktualnych działkach ewidencyjnych. Organ zwrócił również uwagę, że postępowania dotyczące nieruchomości objętych działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) należą do spraw niezwykle złożonych, co nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów na ich rozpatrzenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 154 § 1 p.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powołanego art. 154 § 1 p.p.s.a. wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie obie ww. przesłanki zostały spełnione. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, że wyrokiem z 6 lipca 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 1371/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Zaznaczyć przy tym należy, że kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Jak wynika z analizy akt sprawy, odpis prawomocnego wyroku z 6 lipca 2017 r. wraz z uzasadnieniem oraz akta administracyjne doręczone zostały Prezydentowi w dniu 20 września 2017 r. (data prezentaty organu). Termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie upłynął zatem w dniu 22 stycznia 2018 r. Tymczasem do dnia rozpoznania przez Sąd niniejszej skargi w przedmiocie wymierzenia Prezydentowi grzywny, tj. do 22 lipca 2021 r., organ administracji publicznej nie załatwił przedmiotowej sprawy w całości zgodnie z powołanym wyrokiem. Z analizy akt administracyjnych wynika ponadto, że w sprawie spełniony został również drugi warunek dopuszczalności skargi, określony w powołanym art. 154 § 1 p.p.s.a., dotyczący uprzedniego pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku sądu. W aktach sprawy znajduje się bowiem pismo skarżących z [...] grudnia 2020 r., którym wezwali Prezydenta do wykonania wyroku z 6 lipca 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 1371/16. Nie ulega więc wątpliwości, że w sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 p.p.s.a. i wymierzenie Prezydentowi grzywny. Stosownie natomiast do treści art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem z 6 lipca 2017 r., okoliczność, że jest to już trzecia skarga na niewykonanie ww. wyroku (wyrokiem z 11 lipca 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 127/18 wymierzono organowi grzywnę w wysokości 1000 zł, zaś wyrokiem z 15 września 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 1334/20 – wymierzono 3000 zł grzywny i przyznano po 1500 zł sumy pieniężnej na rzecz każdego ze skarżących) oraz fakt, że organ do dnia wyrokowania nie rozpoznał wniosku o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, Sąd uznał, że grzywna w wysokości 6000 zł jest adekwatną sankcją dla Prezydenta za niewykonanie ww. wyroku. Rozpoznając sprawę, Sąd stwierdza jednocześnie, stosownie do treści art. 154 § 2 zd. 2 p.p.s.a., czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa, bowiem organ, po otrzymaniu w dniu 20 września 2017 r. odpisu prawomocnego wyroku z 6 lipca 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 1371/16 nie podjął żadnych czynności w sprawie. Do działania nie zmobilizowało organu również wydanie przez Sąd w dniu 11 lipca 2018 r. pierwszego wyroku wymierzającego mu grzywnę w związku z niewykonaniem ww. orzeczenia. Pierwsze czynności podjęto dopiero w dniu 29 czerwca 2020 r. (już po wniesieniu drugiej skargi na niewykonanie tego wyroku), kiedy to organ wystąpił do pełnomocnika skarżących o nadesłanie dokumentów potwierdzających następstwo prawne po zmarłej w 2019 r. jednej ze stron postępowania oraz dokonał wydruków map przedmiotowej nieruchomości ze stron internetowych Urzędu [...] W. Z kolei po wymierzeniu po raz drugi przez Sąd organowi grzywny (wyrok z 15 września 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 1334/20), organ podjął zaledwie dwie czynności, tj. w dniu 2 marca 2021 r. (po wniesieniu już trzeciej skargi na niewykonanie wyroku z 6 lipca 2017 r.) wystąpił do Wydziału Obrotu Nieruchomościami dla Dzielnicy M. o akta lokalizacyjne i inną dokumentację dotyczącą realizacji inwestycji na przedmiotowym gruncie oraz, co wskazał w odpowiedzi na skargę, a nie znajduje to potwierdzenia w aktach administracyjnych sprawy, podjął kroki w celu pozyskania opinii biegłego geodety w zakresie rozliczenia dawnej nieruchomości hipotecznej w aktualnych działkach ewidencyjnych. W związku z powyższym, nie można przyjąć, że organ działał w niniejszej sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że bezczynność organu po wydaniu ww. wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Mając powyższe na uwadze za zasadne uznać należało również przyznanie skarżącym od organu sumy pieniężnej w wysokości po 2000 zł. W ocenie Sądu, przyznanie tej kwoty uzasadniać mogą jedynie szczególne okoliczności sprawy, tj. wyjątkowo rażący charakter zwłoki w rozpoznaniu sprawy, jak też obawa, że bez przyznania tych kwot wyrok Sądu nadal nie zostanie wykonany. Kwota ta stanowi również swego rodzaju zadośćuczynienie za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. Taka sytuacja wystąpiła właśnie w niniejszej sprawie, w której organ mimo zobowiązania go przez Sąd do wydania decyzji i dwukrotnego wymierzenia grzywny w związku z niewykonaniem tego wyroku, nadal nie zakończył postępowania zainicjowanego wnioskiem z 17 grudnia 2013 r., a przede wszystkim nie czynił odpowiednych działań w sprawie, zmierzających do jak najszybszego jej zakończenia. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 154 § 1, § 2, § 6 i § 7 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1, 2 i 3 sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu, gdy strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.