I SA/Wa 427/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant starszy specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2018 r. sprawy ze skargi P. D. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 grudnia 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 1465/16 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego P. D. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. P. D. pismem z dnia 31 stycznia 2018 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 grudnia 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 1465/16, mocą którego Sąd uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta [...] i zobowiązał organ do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], oznaczoną hipotecznie jako [...] nr [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Skarżący wniósł o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny na podstawie art. 154 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) – dalej jako P.p.s.a., o wydanie w trybie art. 154 § 2 P.p.s.a. wyroku stwierdzającego istnienie obowiązku organu co do wydania decyzji w przedmiocie przyznania odszkodowania na rzecz skarżącego i innych uczestników postępowania za odebraną nieruchomość oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący opisał przebieg postępowania podkreślając w szczególności, że mimo prawomocnego wyroku z dnia 1 grudnia 2016 r. i mimo wezwania z dnia 15 stycznia 2018 r. do jego wykonania, stosowna decyzja nadal nie została wydana. Jedynym skutkiem wyroku jest wykonany na zlecenie organu operat szacunkowy nieruchomości. Skarżący zaznaczył, że uzyskuje sprzeczne informacje co do terminu zakończenia postępowania, a niektóre z podejmowanych przez organ działań są w istocie nieuprawnioną próbą przedłużania sprawy. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie podkreślając, że z uwagi na wynikający z art. 7 i art. 77 § 1 kpa obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy, a także z uwagi na bardzo dużą ilością wpływających spraw z zakresu odszkodowań, nie było możliwości zakończenia postępowania w terminie wyznaczonym w wyroku z dnia 1 grudnia 2016 r. Opóźnienia w rozpatrywaniu spraw spowodowane są również dużą ilością prowadzonych postępowań odszkodowawczych. Waga tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w ich toku, nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie. Organ zaznaczył ponadto, że pismem z dnia 28 lutego 2018 r. wezwano do uzupełnienia materiału dowodowego poprzez dostarczenie dokumentów mających na celu ustalenie stron postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Stosownie do treści art. 154 P.p.s.a., w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W myśl art. 154 § 2 P.p.s.a Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z powołanego art. 154 § 1 P.p.s.a. wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 P.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie obie przesłanki zostały spełnione. W aktach sprawy znajduje się pismo skarżącego z dnia 15 stycznia 2018 r., którym wezwano Prezydenta [...] do wykonania wyroku z dnia 1 grudnia 2016 r. Kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Jak wynika z analizy akt odpis prawomocnego wyroku z dnia 1 grudnia 2016 r. - zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku w przedmiocie przyznania odszkodowania w terminie dwóch miesięcy - wraz z uzasadnieniem oraz aktami administracyjnymi sprawy doręczone zostały organowi w dniu 26 kwietnia 2017 r. Termin załatwienia sprawy upłynął zatem w dniu 26 czerwca 2017 r. Mimo to Prezydent [...] nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym orzeczeniem. Z analizy akt wynika przy tym, że po wydaniu wyroku z dnia 1 grudnia 2016 r. organ nie podejmował w istocie czynności mających na celu zgromadzenie koniecznego materiału dowodowego i wydanie stosownego rozstrzygnięcia, ograniczając się do informowania stron o przewidywanym terminie zakończenia postępowania. Działania w sprawie podjęte zostały dopiero w lutym 2018 r. – pismem z dnia 28 lutego 2018 r. zwrócono się o nadesłanie dokumentów celem ustalenia stron postępowania. W świetle powyższego stwierdzić należy, że w sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 P.p.s.a. i wymierzenie organowi grzywny. Stosownie natomiast do art. 154 § 6 P.p.s.a. grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego wyrokiem z dnia 1 grudnia 2016 r. terminu na załatwienie sprawy, a także mając na uwadze, że Prezydent [...] poza wystosowaniem pisma z dnia 28 lutego 2018 r. nie podejmował w istocie działań mających na celu załatwienie sprawy, Sąd uznał, że grzywna w wysokości 2000 zł jest adekwatną sankcją za niewykonanie przedmiotowego wyroku. Wymierzona kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a., spełniając funkcję represyjno – dyscyplinującą. Zauważyć przy tym trzeba, że wskazywane w odpowiedzi na skargę okoliczności (duża ilość spraw, stopień ich skomplikowania) nie stanowią usprawiedliwienia niewykonania prawomocnego wyroku sądu administracyjnego. Jednocześnie Sąd uznał, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku z dnia 1 grudnia 2016 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Za takim stanowiskiem przemawia fakt, że po wpłynięciu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy Prezydent ograniczył działania mające na celu jej wyjaśnienie i rozstrzygnięcie do wystosowania jednego pisma z dnia 28 lutego 2018 r., a wyznaczony w wyroku z dnia 1 grudnia 2016 r. termin załatwienia sprawy został znacznie przekroczony. Sąd stwierdził ponadto brak podstaw do uwzględnienia wniosku o wydanie przez Sąd, na podstawie art. 154 § 2 P.p.s.a., orzeczenia stwierdzającego istnienie obowiązku organu do wydania decyzji przyznającej stronom odszkodowanie za nieruchomość. Zgodnie z powołanym przepisem Sąd, w przypadku o którym mowa w § 1 tego przepisu, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że powołany przepis wprowadza wyjątek od zakazu orzekania przez sąd administracyjny co do istoty sprawy i sąd może skorzystać z tego uprawnienia tylko wówczas, gdy pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Wskazuje się również, że wyrok sądu orzekający o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku zastępuje rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Powołany przepis znajduje zastosowanie tylko w sprawach ze skarg wniesionych na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., tj. takich, które kończą się wydaniem innego niż decyzja czy postanowienie aktu lub czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą praw lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Oczywiste jest, że niniejsza sprawa do takich spraw nie należy. W orzecznictwie przyjmuje się również, że przesłanka charakteru sprawy wyłącza orzekanie sądu administracyjnego w sprawach, w których chodzi o przyznanie określonych dóbr materialnych, które pozostają w wyłącznej dyspozycji organów administracji. Sprawa dotycząca przyznania odszkodowania za nieruchomość [...] ma właśnie wskazany charakter. Nie ulega również wątpliwości, że tego rodzaju sprawa wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego celem ustalenia istnienia lub nieistnienia przesłanek z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomości, co także – ze względu na stopień jej skomplikowania i konieczność dokonania powyższych ustaleń - wyłącza możliwość orzekania przez sąd w trybie powołanego art. 154 § 2 P.p.s.a. Brak jest zatem podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o wydanie przez Sąd orzeczenia w oparciu o wskazany przepis. Skarga w tej części podlega więc oddaleniu. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 154 § 1, § 2 i § 6 oraz art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach (na które składają się 200 zł wpisu od skargi oraz 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika) orzeczono na mocy art. 200 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).