I SA/Wa 428/09

Referendarz Sądowy Aneta Wirkowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku K.J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K.J. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] stycznia 2009 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. K.J. wnioskiem z dnia 2 maja 2009 r., złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] stycznia 2009 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz ze złożonych przez stronę wyjaśnień wynika, że wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem A.. Miesięczny dochód rodziny wynosi łącznie [...] zł. Posiadany majątek to 1/2 domu o powierzchni [...] m-. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że pracując jako pielęgniarka osiąga niewielki dochód - w granicach [...] zł miesięcznie. Po opłaceniu należności za mieszkanie, gaz i energię elektryczną pozostają jej jedynie skromne środki na przeżycie, które wydatkuje na żywność i środki czystości. Wnioskodawczyni zaznaczyła, że spłaca pożyczkę w kwocie [...] zł miesięcznie oraz podniosła, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie. W odpowiedzi na wezwanie Sądu nadesłane zostały stosowne dokumenty dotyczące sytuacji majątkowej skarżącej. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2). Podkreślić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym. Udzielenie prawa pomocy powinno sprowadzać się do przypadków, gdy sytuacja majątkowa strony jest wyjątkowo ciężka, gdy strona pozbawiona jest środków do życia lub posiadane środki są tak niewielkie, że zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Instytucja powyższa ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom najuboższym. Każdy wnoszący sprawę do Sądu powinien zaś liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania zgodnie z przepisami obowiązującego prawa. Występując natomiast z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku ponoszenia tych kosztów musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że K.J. nie wykazała, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zauważyć trzeba, że z danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż skarżąca uzyskuje wraz z mężem stały dochód w wysokości [...] zł miesięcznie. Nie można zatem uznać, że wnioskodawczyni jest osobą pozbawioną środków do życia, co uzasadniałoby ewentualne uwzględnienie złożonego wniosku. Wysokość uzyskiwanego dochodu pozwala na przyjęcie, że skarżąca jest w stanie - bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - ponieść koszty sądowe w sprawie. Zwłaszcza, że na obecnym etapie postępowania koszty te sprowadzają się w istocie do wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł. Podkreślić dodatkowo trzeba, że przesłanki uzasadniającej przyznanie prawa pomocy nie stanowi okoliczność, iż skarżąca dokonuje spłaty zaciągniętej pożyczki. Zobowiązania cywilnoprawne nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego. Instytucja prawa pomocy ma zaś na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom żyjącym w ubóstwie, które z przyczyn od siebie niezależnych nie są w stanie zdobyć środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym. W świetle powyższego stwierdzić należy, że w sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające uwzględnienie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.