I SA/Wa 429/14
WyrokWSA w Warszawie2014-09-16
Skład orzekający: Wojciech Kowalczyk, Tomasz Szmydt, Tomasz Wykowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru (Minister) prawidłowo uchylił decyzję Wojewody stwierdzającą nieważność decyzji Prezydenta Miasta o ustaleniu odszkodowania za przejęcie nieruchomości pod drogę gminną, uznając, że kwestia własności nieruchomości nie została jednoznacznie rozstrzygnięta?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Ministra, uchylająca decyzję Wojewody stwierdzającą nieważność decyzji Prezydenta Miasta o ustaleniu odszkodowania, jest zgodna z prawem. Sąd podkreślił, że postępowanie o stwierdzenie nieważności ma charakter nadzwyczajny i wymaga bezspornego ustalenia wadliwości decyzji. W sytuacji, gdy istniały dwie decyzje administracyjne dotyczące przejścia własności tej samej nieruchomości na rzecz Gminy, kwestia ta nie mogła być rozstrzygnięta w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji ustalającej odszkodowanie, a wymagała wcześniejszego wyjaśnienia, potencjalnie w postępowaniu cywilnym.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, która uchyliła decyzję Wojewody stwierdzającą nieważność decyzji Prezydenta Miasta o ustaleniu odszkodowania za przejęcie nieruchomości pod drogę gminną. Gmina Miasto wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta o odszkodowaniu, argumentując, że własność działki nr [...] przeszła na Gminę z mocy prawa na podstawie decyzji podziałowej z 2006 r., a nie na podstawie decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi gminnej. Wojewoda stwierdził nieważność decyzji o odszkodowaniu, ale Minister uchylił tę decyzję, uznając, że kwestia własności nie została jednoznacznie rozstrzygnięta. Gmina Miasto wniosła skargę do WSA na decyzję Ministra.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt Sędziowie: WSA Włodzimierz Kowalczyk (spr.) WSA Tomasz Wykowski Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2014 r. sprawy ze skargi Gminy Miasta [...] na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.
Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r., poz. 267), po rozpatrzeniu odwołania Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] znak: [...], orzekającej o stwierdzeniu nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] znak: [...], orzekającej o ustaleniu odszkodowania za przejęcie na własność Gminy Miasta [...] prawa własności nieruchomości położonej w obr. [...][...], na podstawie decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] l.dz.[...] o ustaleniu lokalizacji publicznej drogi gminnej, w części dotyczącej ustalenia odszkodowania za działkę nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta [...], działając na podstawie art. 93, 96 ust. 1 i 98 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) orzekł m.in. o podziale nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] na nowe działki oznaczone nr [...] o pow. [...] i nr [...] o pow. [...]. W pouczeniu tej decyzji wskazano, że m.in. działka nr [...], wydzielona pod publiczną drogę osiedlową o funkcji lokalnej oraz niezbędne urządzenia infrastruktury technicznej (oznaczona na rysunku planu symbolem [...]), przechodzi na własność Gminy Miasto [...] z dniem, w którym decyzja podziałowa stanie się ostateczna (art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r.). Ostateczna decyzja stanowi podstawę do ujawnienia w księgach wieczystych podziału nieruchomości i prawa własności Gminy Miasto [...] do działek m.in. nr [...] o pow. [...] (art. 98 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r.). Decyzja ta stała się ostateczna w dniu 6 kwietnia 2006r.
Następnie nieruchomość położona w [...], obręb [...], oznaczona jako działka nr [...] o pow. [...] została objęta decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] znak: [...], o ustaleniu lokalizacji drogi gminnej wraz z niezbędnymi budowlami na inwestycję pn.: Droga [...] łącząca ul. [...] z ul. [...] (ul.[...]) w [...] wraz z niezbędnymi obiektami budowlanymi".
Decyzją z dnia [...] znak: [...] Prezydent Miasta [...] orzekł o ustaleniu odszkodowania na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w [...] w łącznej kwocie [...] zł, za przejęcie na własność Gminy Miasta [...] prawa własności nieruchomości zajętej pod publiczną drogę gminną położonej w obrębie [...], oznaczonej jako działki ewidencyjne nr [...] o pow. [...] w wysokości [...] zł, nr [...] o pow. [...] w wysokości [...] zł, nr [...] o pow. [...] m2 w wysokości [...] zł i nr [...] o pow. [...] m2 w wysokości [...] zł. Decyzja ta stała się ostateczna w dniu 9 marca 2009r.
Wnioskiem z dnia [...] Gmina Miasta [...] wystąpiła do Wojewody [...] o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] w części ustalenia odszkodowania za działkę ew. nr [...]. Zdaniem wnioskodawcy decyzja Prezydenta Miasta [...] wydana została z rażącym naruszeniem prawa poprzez pominięcie decyzji z dnia [...] znak: [...], Prezydenta Miasta [...] wydanej na podstawie art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zdaniem wnioskodawcy rażącym naruszeniem prawa było ustalenie odszkodowania w oparciu o ustawę o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, podczas gdy właściwym przepisem powinien być art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Pomyłka wzięła się stąd, że po wydaniu decyzji opartej o art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia [...] nie uwidoczniono w ewidencji gruntów nowego właściciela powstałej działki
Decyzją z dnia [...] znak : [...], Wojewoda [...] stwierdził nieważność decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] znak: [...] w sprawie ustalenia odszkodowania za przejęcie na własność Gminy Miasta [...] prawa własności nieruchomości gruntowej położonej w obrębie [...], na podstawie decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] l.dz. [...] o ustaleniu lokalizacji publicznej drogi gminnej, w części dotyczącej ustalenia odszkodowania za działkę nr [...].
Odwołanie od ww. decyzji Wojewody [...] z dnia [...] wniosła Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" w [...]. W odwołaniu wskazano, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] została wydana z rażącym naruszeniem prawa, tj. z pominięciem zrealizowania ustaleń decyzji podziałowej z dnia [...] wydanej przez Prezydenta Miasta [...], ponieważ działka nr [...] powstała w wyniku podziału nie została przejęta na rzecz Gminy Miasto [...] i nie zostało wypłacone z tego tytułu odszkodowanie, a także Gmina Miasto [...] nie została wpisana do księgi wieczystej jako jej właściciel.
Rozpoznając to odwołanie Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wskazał, że postępowanie o stwierdzenie nieważności uregulowane w art. 156-159 Kpa jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi formę nadzoru. Przedmiotem tego postępowania jest ustalenie, czy ostateczna decyzja administracyjna poddana nadzorowi w nadzwyczajnym trybie obarczona jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 Kpa. Stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji wynikającej z art. 16 Kpa i bezwzględnie wymaga bezspornego ustalenia, że decyzja ta dotknięta jest jedną z wad wynikających z art. 156 § 1 Kpa. Zgodnie z przyjętym orzecznictwem z rażącym naruszeniem prawa nie można utożsamiać każdego naruszenia prawa. Naruszenie prawa ma cechę rażącego, gdy decyzja nim dotknięta wywołuje skutki prawa nie dające się pogodzić z wymaganiami praworządności, którą należy chronić nawet kosztem obalenia ostatecznej decyzji. Nie chodzi więc o spór o wykładnię prawa, lecz o działanie wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w prawie. Innymi słowy, o rażącym naruszeniu prawa można mówić wyłącznie w sytuacji, gdy proste zestawienie treści decyzji z treścią przepisu prowadzi do wniosku, że pozostają one ze sobą w jawnej sprzeczności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 maja 1994 r" III SA 1705/93, Wspólnota 1994, nr 42, s. 16). W postępowaniu o stwierdzenie nieważności bierze się pod uwagę stan faktyczny i prawny z dnia wydania badanej decyzji, a zatem żadna z przyczyn nieważności nie może powstać po wydaniu decyzji przez organ administracyjny.
W przedmiotowym postępowaniu nadzorczym badaniu pod względem występowania wad wymienionych w art. 156 § 1 Kpa podlega decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] nr [...], której nieważność stwierdził Wojewoda [...] decyzją z dnia [...].
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że organ I instancji niesłusznie dokonał ustalenia odszkodowania w wysokości [...] zł za nieruchomość położoną w obrębie [...], oznaczoną jako działka nr [...] na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]". Z załączonych do wniosku dokumentów wynikało, że od dnia [...] właścicielem działki na podstawie decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] znak: [...] była Gmina Miasto [...]. Wojewoda [...] uznał, iż skoro Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" nie była właścicielem przedmiotowej nieruchomości w dniu kiedy decyzja o ustaleniu lokalizacji publicznej drogi gminnej stała się ostateczna, to nie przysługuje jej roszczenie odszkodowawcze z tytułu nabycia z mocy prawa nieruchomości przez Gminę Miasto [...] w trybie art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.), ponieważ jak wynika z przepisu art. 12 ust. 4f odszkodowanie przysługuje dotychczasowym właścicielom.
Organ odwoławczy stwierdził, że rozstrzygnięcie Wojewody [...] z dnia [...] jest przedwczesne.
Zgodnie z art. 98 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, obowiązującym w dniu wydania decyzji podziałowej, działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis ten stosuje się także do nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek użytkownika wieczystego, z tym że prawo użytkowania wieczystego działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne wygasa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis stosuje się odpowiednio przy wydzielaniu działek gruntu pod poszerzenie istniejących dróg publicznych. Właściwy organ składa wniosek o ujawnienie w księdze wieczystej praw gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa do działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne lub pod poszerzenie istniejących dróg publicznych. Podstawą wpisu tych praw do księgi wieczystej jest ostateczna decyzja zatwierdzająca podział.
Skutkiem praktycznym decyzji zatwierdzającej na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości podział nieruchomości obejmujący wydzielenie działek pod drogę publiczną lub pod poszerzenie takiej drogi jest to, że przejście działek pod drogi publiczne z mocy prawa na podstawie art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest rozstrzygane przez sąd powszechny w sprawie o wpis prawa własności w księdze wieczystej, względnie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Dopiero ujawnienie w księdze wieczystej własności podmiotu publicznoprawnego daje podstawy do powoływania się w obrocie prawnym na zdarzenie przejścia działek z mocy prawa na rzecz gmin (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu A w Warszawie z dnia 15 stycznia 2010 r., I SA/Wa 1676/09, LEX nr 554064).
Analiza akt sprawy, jak również księgi wieczystej nr [...] w Centralnej Bazie Danych Ksiąg Wieczystych, wykazała, iż działka nr [...] przeszła na własność Gminy Miasta [...] na podstawie decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] o ustaleniu lokalizacji publicznej drogi gminnej, nie zaś na podstawie decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] o podziale nieruchomości, co oznacza, że w obecnym stanie faktycznym brak jest podstaw do twierdzenia, że w dacie uostatecznienia się decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] znak: [...], o ustaleniu lokalizacji drogi gminnej ww. działka stanowiła własność Gminy Miasta [...], zaś stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] uznać należy za przedwczesne.
Jeżeli Prezydent Miasta [...] w dalszym ciągu podtrzymywał będzie wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...], to powinien udowodnić, iż przejście prawa własności nastąpiło na podstawie decyzji z dnia [...]. Dowód taki powinien być przeprowadzony w trybie postępowania cywilnego. W tym celu organ wojewódzki winien rozważyć zawieszenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kpa i zobowiązać Prezydenta Miasta [...] do wytoczenia stosownego powództwa przed sądem powszechnym.
Skargę na tę decyzję złożyła Gmina Miasto [...].
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 138 § 2 kpa, art. 156 § 1 pkt 2 kpa, art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W uzasadnieniu skargi wskazano, że Skarżąca Gmina nie zgadza się z poglądem, iż dopiero ujawnienie w księdze wieczystej własności podmiotu cywilnoprawnego na podstawie decyzji o podziale nieruchomości można się powoływać na zaistnienie skutku, o którym mowa w art. 98 ust. 1 ugn. Oznaczałoby to bowiem, iż wpis ma w tym przypadku charakter konstytutywny a czego z art. 98 ust. 1 ugn nie można wywieść. Charakter konstytutywny wpisu w księdze wieczystej jest w prawie polskim wyjątkiem i zawsze musi być wprost przewidziany przez przepis (np. art. 27 ugn, art. 7 ust. 2 ustawy o własności lokali). Skutek opisany w art. 98 ust. 1 ugn tj. przejście własności działki wydzielonej pod drogę publiczną następuje z mocy prawa z momentem ostateczności decyzji. Wpis w księdze wieczystej nie przesądza o tym, czy w danej sprawie spełniona została dyspozycja art. 98 ust. 1 u.g.n. (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 23.11.2012 r. II SA/Po 531/12). Orzekanie w przedmiocie odszkodowania przysługującego za działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne, na zasadzie art. 98 ust. 3 u.g.n., nie jest uwarunkowane ujawnieniem prawa własności jednostki samorządu terytorialnego do tych działek (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22.03.2012 r. IV SA/Po 1216/11).
Decyzja o podziale nieruchomości wywołująca skutek określony w art. 98 ust. 1 ugn oraz tzw. zrid wykazują dalekie podobieństwo. W obydwu przypadkach skutek przejęcia własności następuje z mocy prawa a materialnoprawną podstawą jest przeznaczenie nieruchomości pod drogę publiczną. Tak więc organ nadzorczy w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o ustaleniu odszkodowania dysponując w materiale dowodowym dwoma takimi decyzjami odnośnie jednej i tej samej działki władny jest w oparciu o datę ostateczności tych decyzji samodzielnie ustalić kiedy nastąpił skutek w postaci przejścia własności działki. W sytuacji gdy w obydwu przypadkach podmiot publicznoprawny nabywający własność jest ten sam, nie można uzgadniać stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym albowiem sprzeczności między tymi stanami nie ma (ten sam uprawniony). Nie można przecież pozwać samego siebie. Ustalenie zaś z chwilą jakiego zdarzenia nastąpiło przejęcie ex lege własności uprawnia (i zobowiązuje) organ nadzorczy do ustalenia czy wydana decyzja o ustaleniu odszkodowania została wydana w oparciu o właściwe przepisy. Oczywistym naruszeniem prawa będzie więc ustalenie odszkodowania w oparciu o art. 18 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (dalej specustawa) podczas gdy własność na rzecz podmiotu publicznego przeszła nie na podstawie zrid ale wcześniej na podstawie decyzji o podziale nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.
Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270).
Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle wskazanych wyżej kryteriów, Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zaskarżona decyzja Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wydana została w postępowaniu nadzwyczajnym, zainicjowanym wnioskiem skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] w części dotyczącej ustalenia odszkodowania za działkę nr ew. [...].
Należy w tym miejscu przypomnieć, że instytucja stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej należy do wyjątków od ustanowionej w art. 16 § 1 k.p.a. ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnych.
Należy również wskazać, że stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja ta dotknięta jest - w sposób niewątpliwy - przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Istota nadzwyczajnego trybu wzruszania decyzji, o którym mowa w art. 156 k.p.a. wyraża się bowiem w tym, iż celem tego postępowania nie może być ponowne rozpoznawanie sprawy tak jak w postępowaniu zwykłym. Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji ma na celu wyjaśnienie kwalifikowanej niezgodności z prawem obowiązującym w dacie jej wydania, a nie ponowne rozpoznanie sprawy co do istoty (v. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 1996 r., sygn. akt III ARN 570/95, publ.: OSNP 1996/18/258). Zatem zakres tego postępowania jest ograniczony do badania przesłanek nieważnościowych, a więc do weryfikacji samej decyzji z wyłączeniem możliwości rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, której ta decyzja dotyczy. W kontekście wyrażonej w art. 16 k.p.a. zasady trwałości decyzji administracyjnej podkreślić należy, że stwierdzenie nieważności decyzji, jakkolwiek jest aktem dopuszczalnym przez ustawodawcę, to jednak o charakterze wyjątkowym, co uzasadnia ścisłą interpretację przesłanek (podstaw) stwierdzenia nieważności decyzji wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.
Skład orzekający w sprawie niniejszej podziela poglądy wyrażone w wyrokach NSA z dnia 4 grudnia 1986 r. (sygn. akt IV SA 716/86), że: "Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wówczas gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu a rozstrzygnięciem objętym decyzją", z (...) czerwca 1987 r. (sygn. akt II SA 2145/86), że "cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą. Nie chodzi tu bowiem o wykładnię prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny", a także w wyroku z 21 października 1992 r. (sygn. akt V SA.86/92,publ. NSA 1993 r., Nr 1, poz. 23), w którym Sąd wyraził pogląd iż: "rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156. § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywiste sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa".
W konsekwencji stwierdzić trzeba, że jeżeli przepis prawa dopuszcza rozbieżną interpretację, mniej lub bardziej uzasadnioną, to wybór jednej z takich interpretacji, nie może być oceniany jako rażące naruszenie prawa. Zarzut rażącego naruszenia prawa musi wynikać z przesłanek nie budzących wątpliwości. Tam natomiast, gdzie zastosowanie przepisu prawa wymaga jego interpretacji i subsumcji do konkretnego stanu faktycznego, nie może być mowy rażącym naruszeniu prawa
W orzecznictwie sądowym reprezentowany jest pogląd, akceptowany przez Sąd orzekający w niniejszej sprawie, iż o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (vide: wyrok SN z dnia 8 kwietnia 1994 r., III ARN 13/94, OSN 1994, Nr 3, poz. 36; wyrok NSA z dnia 18 lipca 1994 r., V SA 535/94, ONSA 1995, Nr 2, poz. 910).
Przytoczone powyżej uwagi o charakterze ogólnym wskazują na trzy grupy podstawowych zagadnień istotnych w postępowaniu o stwierdzenie nieważności.
Odnosząc te zagadnienia do niniejszej sprawy w pierwszej kolejności należy wskazać, że rozstrzygnięcie organu I instancji w sposób bezpośredni nie wskazuje na rażące naruszenie konkretnego przepisu prawa. Dalej organ w najmniejszym stopniu nie odniósł się do wskazanych na wstępie niniejszego uzasadnienia trzech przesłanek naruszenia prawa, które muszą być spełnione aby wadliwą decyzję wyeliminować.
Już tylko z tego powodu decyzja organu I instancji podlegała wyeliminowaniu.
Przechodząc do kolejnych zagadnień przypomnieć należy o ograniczonym charakterze postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. W aspekcie tych zasad nie można podzielić poglądu wskazującego na konieczność prowadzenia w tym postępowaniu procesu dowodowego ustalającego chwilę, w której przedmiotowa działka stała się własnością Gminy Miasta [...].
Odnosząc się do oczywistości naruszenia prawa przez organ, jednej z podstawowych przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, wskazać należy na poglądy orzecznictwa co do znaczenia ujawnienia treści decyzji w księdze wieczystej w zakresie możliwości powoływania się na zdarzenie przejścia własności nieruchomości z mocy prawa na rzecz gminy, podważają zarzut stawiany decyzji Prezydenta Miasta [...].
Na koniec należy odnieść się do samej istoty problemu. W ocenie Sądu nie można czynić organowi zarzutu rażącego naruszenia prawa w zakresie ustalenia adresata (właściciela nieruchomości) ustalonego odszkodowania w sytuacji, gdy organ oparł swoje rozstrzygnięcie na treści ewidencji gruntów i zapisach księgi wieczystej. Trudno przyjąć, że winien w tym zakresie prowadzić dalej idące poszukiwania.
Konkludując należy stwierdzić, że wskazane wyżej uchybienia organu I instancji skutkowały koniecznością uchylenia decyzji Wojewody [...].
Jednocześnie Sąd podziela pogląd organu odwoławczego wskazujący na konieczność uprzedniego rozwiązania problemu funkcjonujących w obrocie prawnym dwóch decyzji skutkujących przejściem własności spornej nieruchomości na rzecz Gminy Miasta [...]. Zagadnienie to nie może być rozstrzygane w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji ustalającej odszkodowanie.
Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżona odpowiada prawu.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło