I SA/Wa 431/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej postanawia: 1. umorzyć postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżący M. S. wnioskiem z dnia 27 lipca 2015 r. wystąpił o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. Wniosek powyższy rozpoznany został odmownie postanowieniem referendarza sądowego z dnia 3 sierpnia 2015 r. sygn.. akt I SA/Wa 431/15. W dniu 27 sierpnia 2015r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęło pismo stanowiące sprzeciw M. S. od przedmiotowego postanowienia z dnia 3 sierpnia 2015 r. wobec czego straciło ono moc, a sprawa z wniosku o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu na nowo. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jedyny posiadany przez wnioskodawcę majątek to mieszkanie o powierzchni [...] m². W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że jest bezrobotny oraz, że nie przysługuje mu ani renta ani jakikolwiek zasiłek. Nie posiada również żadnych oszczędności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm.) – w brzmieniu obowiązującym przed dniem 15 sierpnia 2015 r., mającym zastosowanie w niniejszej sprawie na podstawie art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658), wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego skutkuje tym, iż traci ono moc, a wniosek skarżącego podlega rozpoznaniu na nowo. W myśl art. 243 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Stosownie zaś do art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Jak wyżej wskazano instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce wyjątkowo. W rozpoznawanej sprawie, zdaniem Sądu, nie zaistniały przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Występując z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca wskazał co prawda, że jest osobą bezrobotną i nie pobiera renty, emerytury, ani żadnego zasiłku oraz że nie posiada oszczędności. Zauważyć jednak należy, że z akt administracyjnych sprawy (pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 lipca 2014 r.) jednoznacznie wynika, że wnioskodawca jest uprawniony do pobierania świadczenia rentowego, jednak go nie pobiera. Natomiast łączna kwota zgromadzonego (niepobranego) świadczenia od 1998 r. do lipca 2014 r. wynosi [...]zł netto. Okoliczność, że skarżący nie pobiera należnego mu świadczenia jest wyborem osoby uprawnionej. Nie zmienia to jednak faktu, że uprawnienie takie posiada. W ocenie Sądu nie można zatem uznać, że M. S. jest osobą pozbawioną środków do życia oraz że nie jest w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego, ponieść kosztów ustanowienia adwokata. Jak wyżej wskazano udzielenie prawa pomocy powinno mieć zaś zastosowanie wobec osób, które z przyczyn od siebie niezależnych nie są w stanie zdobyć środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym. Jak wskazano natomiast powyżej M. S. uprawniony jest do odebrania przysługującego mu świadczenia rentowego. Jego sytuacji nie można zatem utożsamiać z sytuacją majątkową osób, które mimo podejmowanych starań nie są w stanie zgromadzić odpowiednich środków finansowych na poniesienie kosztów udziału w postępowaniu sądowym. Instytucja prawa pomocy nie może mieć bowiem zastosowania wobec osób, które świadomie i celowo nie przyjmują przysługujących im świadczeń pieniężnych. Przyznanie prawa pomocy w takiej sytuacji stanowiłoby w istocie niczym nieuzasadnione przeniesienie na budżet państwa negatywnych skutków decyzji skarżącego o niepodejmowaniu przysługującego mu świadczenia pieniężnego. W świetle powyższego stwierdzić należy, że w sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające uwzględnienie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Jednocześnie wskazać trzeba, że z uwagi na okoliczność, że wnioskodawca zwolniony jest w niniejszej sprawie z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych z mocy ustawy, rozpoznanie wniosku w tym zakresie pozostawało zbędne, a postępowanie w sprawie przyznania pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlegało umorzeniu. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 246 § 1 pkt 2 i art. 249a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm.) oraz art. 260 ustawy (w brzmieniu obowiązującym przed dniem 15 sierpnia 2015 r.) postanowił jak w sentencji.