I SA/Wa 432/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) WSA Maria Tarnowska Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosku M. M. o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez [...] Centrum Pomocy Rodzinie z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] o skierowaniu i umieszczeniu J. M. w domu pomocy społecznej przy ul. [...] – utrzymało w mocy powyższą decyzję. Organ przedstawił następująco stan faktyczny: W dniu [...] marca 2010 r. M. M. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z pismem, zatytułowanym "odwołanie", w którym powołał się na przepis art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 75, poz. 1362 z późn. zm.) – dalej jako "ustawa o pomocy (...)". W treści pisma wnioskodawca prosił Samorządowe Kolegium Odwoławcze o "wycofanie decyzji o umieszczeniu jego matki w DPS", w uzasadnieniu podając szereg okoliczności, które w ocenie strony świadczą o nieuprawnionym pobycie matki w domu pomocy społecznej. Pismem z dnia [...] maja 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. zwróciło się do M. M. z pismem, w którym wezwano zainteresowanego o sprecyzowanie swojego wystąpienia, poprzez wskazanie czy jest ono odwołaniem, wnioskiem o stwierdzenia nieważności, czy też wnioskiem o wznowienie postępowania, przy czym kolegium wezwało o wskazanie jakiej konkretnie decyzji dotyczy pismo zainteresowanego. W odpowiedzi M. M. stwierdził, iż przedmiotowe wystąpienie należy traktować jako wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] o umieszczeniu J. M. w domu pomocy społecznej. Decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. odmówiło stwierdzenia nieważności wskazanej wyżej decyzji. W uzasadnieniu kolegium podało, iż w świetle przepisu art. 54 ustawy o pomocy (...), M. M. nie może być traktowany jako strona postępowania w przedmiocie umieszczenia w domu pomocy społecznej J. M. Kolegium podniosło, iż przyczyna, dla której M. M. domagał się stwierdzenia nieważności decyzji o umieszczeniu jego matki w domu pomocy społecznej może uzasadniać ewentualne wznowienie postępowania, nie zaś stwierdzenie jej nieważności. Pismem z dnia [...] czerwca 2010 r. M. M. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją SKO w W. z dnia [...] czerwca 2010 r. podnosząc, iż został poinformowany pismem [...] Centrum Pomocy Rodzinie, że pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny, a obowiązek ten obciąża wstępnych osoby, która została tam umieszczona. Zdaniem M. M. z pisma tego wynika jednoznacznie, że organ ten uznał go za stronę postępowania. Zarzucił on też powyższej decyzji naruszenie art. 104 i art. 107 kpa oraz stwierdził, że organy miały obowiązek wznowić z urzędu postępowanie w sprawie umieszczenia J. M. w domu pomocy społecznej. Ponownie rozpatrując sprawę organ uznał, iż powyższy wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Organ przytoczył treść art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, z którego wynika, że osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. W świetle powyższego przepisu zdaniem organu, przesłanki umożliwiające umieszczenie osoby w domu pomocy społecznej dotyczą wyłącznie osoby zainteresowanej. W szczególności nie są one związane z dochodami osoby wnoszącej o umieszczenie w domu pomocy społecznej. Zdaniem organu treść powyższego przepisu wskazuje jednoznacznie, iż stroną postępowania w przedmiocie umieszczenia w domu pomocy społecznej jest wyłącznie zainteresowana tym osoba lub jej przedstawiciel ustawowy, jeżeli go posiada. W rozpatrywanej sprawie osoba zainteresowana nie miała ustanowionego przedstawiciela ustawowego. Natomiast z treści art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej wynika, iż organ umieszczający osobę w domu pomocy społecznej wydaje także odrębną decyzję w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt w takim domu. W tym postępowaniu zdaniem organu powinien brać udział podmiot, który ewentualnie będzie zobowiązany do pokrywania opłat z tytułu pobytu osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej. Zdaniem organu w przedmiotowej sprawie M. M. nie posiada przymiotu strony zgodnie z treścią art. 28 kpa, ponieważ nie spełnia przesłanek wynikających z jego treści. Ustawodawca rozstrzygnął powyższą kwestię w sposób jednoznaczny rozdzielając postępowanie w sprawie umieszczenia w DPS od ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, przy czym w tym drugim przypadku M. M. może brać udział w postępowaniu. Organ podniósł ponadto, że przyczyny uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej wskazane przez M. M. nie są objęte katalogiem z art. 156 kpa, a dotyczą przesłanek z art. 145 kpa. Jednakże z uwagi na treść art. 147 kpa, jak również ze względu na wyraźne wskazanie, iż pismo z dnia 1 marca 2010 r. należy traktować jako wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji, kolegium nie było uprawnione do podejmowania czynności zmierzających do wszczęcia takiego postępowania. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2011 r. M. M. złożył skargę o Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o wznowienie postępowania z urzędu na podstawie art. 145 kpa i art. 147 kpa. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że jego matka J. M. po sprzedaży własnego mieszkania w W. przy ul. [...], zameldowała się fikcyjnie w W. na ul. [...] (pomieszkując w tym czasie u syna B. M., zam. w W. przy ul. [...]). Z racji meldunku tymczasowego korzystała z ośrodka pomocy społecznej [...] ul. [...], robiąc z siebie osobę pokrzywdzoną przez los, bezdomną z przyczyn od niej niezależnych, wynikających ze zdarzeń losowych. Kierując się trudną sytuacją losową w jakiej się rzekomo znalazła i jej fałszywych oświadczeń starała się o DPS. Ośrodek [...] skierował sprawę do CPR, który wydał decyzję o szybszym umieszczeniu J. M. w Domu Pomocy Społecznej w W., nie przeprowadzając przy tym wywiadu rodzinnego przed umieszczeniem J. M. w DPS. Zdaniem skarżącego J.M. jest osobą samodzielną, dobrze funkcjonującą w codziennym życiu. Jest także sprawna intelektualnie, samodzielnie porusza się po W. i okolicach. Może to zaświadczyć na potrzeby Sądu, kierownictwo i lekarz DPS. J. M. nie ma nic wspólnego z art. 54 ustawy o pomocy społecznej. Mieszkając w W. przy ul. [...] była podopieczną OPS przy ul. [...]. Skarżący zapewniał jej pomoc w formie prac domowych. Dochód skarżącego jest niższy niż 250 procent kryterium dochodowego i z tego względu był zwolniony z opłat za pobyt matki J. M. w DPS. Zdaniem skarżącego J. M. świadomie pozbyła się dachu nad głową, spieniężyła swoje mieszkanie na rzecz syna B. M., któremu kupiła mieszkanie przy ul. [...], po sprzedaży mieszkania przy ul. [...], w którym razem zamieszkiwali. Takie postępowanie J. M. jest zdaniem skarżącego głęboko niemoralne i sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W przypadku, gdy postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji zostało zainicjowane wnioskiem, organ wyższego stopnia obowiązany jest w pierwszej kolejności zbadać, czy żądanie w tym przedmiocie zostało wniesione przez podmiot będący stroną danego postępowania, bowiem tylko wniosek strony może stanowić podstawę do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji i do wydania w sprawie merytorycznego rozstrzygnięcia, w oparciu o przesłanki z art. 156 kpa. Obowiązek ustalenia tej przesłanki dopuszczalności wszczęcia postępowania nadzorczego wynika jednoznacznie z treści art. 157 § 1 kpa. Z kolei zgodnie z art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Pojęcie strony może być więc wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego, czyli z konkretnej normy prawnej, która stanowi podstawę do ustalenia istnienia interesu lub obowiązku danego podmiotu. Decyzja, której stwierdzenia nieważności domaga się skarżący została wydana na podstawie art. 54 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593 ze zm.), z którego wynika wprost, że stroną postępowania w sprawie umieszczenia osoby fizycznej w domu pomocy społecznej jest tylko osoba bezpośrednio tym zainteresowana lub jej przedstawiciel ustawowy jeżeli został ustanowiony, w wyjątkowych sytuacjach jeśli wymaga tego zdrowie lub życie takiej osoby, a nie ma ustanowionego przedstawiciela ustawowego zawiadamia się o umieszczeniu takiej osoby w domu pomocy społecznej prokuratora. Dlatego też stanowisko organu, że skarżący nie posiada przymiotu strony w takim postępowaniu, Sąd uznał za prawidłowe. Natomiast nie budzi wątpliwości Sądu, że skarżący posiada przymiot strony w ewentualnym postępowaniu dotyczącym ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej jego matki J. M., ponieważ jako syn byłby w sytuacji określonej w art. 61 ustawy o pomocy społecznej zobowiązanym do partycypowania w kosztach jej pobytu w takim domu pomocy społecznej. Dlatego też stanowisko organu w tej kwestii Sąd uznał za prawidłowe. Wobec powyższego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. prawidłowo uznało, iż M. M. nie był legitymowany do wszczęcia postępowania nadzorczego o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej w dniu [...] sierpnia 2008 r. (nr [...]) przez [...] Centrum Pomocy Rodzinie o skierowaniu i umieszczeniu jego matki J. M. w domu pomocy społecznej w W. przy ul. [...], ponieważ skutki prawne tej decyzji nie wpływają na interes prawny skarżącego, a jedynie na jego interes faktyczny. W takiej sytuacji organ zasadnie uznał, że postępowanie nadzorcze, o którym mowa wyżej nie mogło być wszczęte na wniosek skarżącego, tym bardziej, że z materiału dokumentacyjnego zgromadzonego w sprawie wynika bezspornie, że skarżący żądał stwierdzenia nieważności decyzji [...] Centrum Pomocy Rodzinie z dnia [...] sierpnia 2008 r., a nie wznowienia postępowania w tej sprawie, które powinien wszcząć ten organ, który wydał decyzję w ostatniej instancji (w przedmiotowej sprawie był to Prezydent W.). Dlatego też zarzut skargi dotyczący wznowienia postępowania z urzędu przez organ nadzorczy, Sąd uznał za niezasadny. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.