I SA/Wa 435/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Sędziowie: WSA Magdalena Durzyńska WSA Anna Falkiewicz-Kluj Protokolant referent stażysta Magdalena Koseła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2019 r. sprawy ze skargi K. K. i P. K. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 października 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 526/15 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1000 (jeden tysiąc) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz K. K. i P. K. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. K. K. i P.K. pismem z 27 lutego 2019 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku tego Sądu z 1 października 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 526/15, zobowiązującego Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. Jako "[...] " dz.[...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Skarga ta poprzedzona został wezwaniem organu do wykonania prawomocnego wyroku. Wniesiona przy tym została w sytuacji, gdy w związku z rozpoznaniem skargi innej strony postępowania administracyjnego na niewykonanie powyższego orzeczenia (tj. E. K.), wydany został 12 lutego 2019 r. wyrok tut Sądu I SA/Wa 1867/18, wymierzający Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 5000 złotych i stwierdzający, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wyrok ów na dzień wnoszenia skargi pozostawał nieprawomocny. W sprawie - w związku z niewykonywaniem wyroku i wnoszonymi w tym przedmiocie skargami - wydane nadto zostały dwa wyroki (z 17 maja 2016 r. I SA/Wa 468/16 oraz 15 lutego 2018 r. I SA/Wa 1785/17), którymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wobec stwierdzonej zwłoki, wymierzył Prezydentowi [...] grzywny w wysokości odpowiednio 500 i 2000 złotych. W motywach skargi zwracali uwagę na bezskuteczność uprzednio wymierzonych sankcji (przywołując w tym kontekście wyroki z 2016 i 2018 r.), choć już w marcu 2016 r. w odpowiedzi na pierwszą skargę, organ podnosił, że jedyną przeszkodą w zakończeniu postępowania jest konieczność zlecenia i wykonania operatu szacunkowego, który będzie stanowić podstawę do określenia wysokości odszkodowania. W tym stanie rzeczy żądali: wymierzenia Prezydentowi [...] grzywny w wysokości co najmniej 30.000 złotych; przyznania na ich rzecz sumy pieniężnej w wysokości po 10.000 złotych; stwierdzenia, że dopuścił się on bezczynności z rażącym naruszeniem prawa; a także przyznania na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Uzasadniając i żądanie przyznania od organu sumy pieniężnej odwoływali się do poglądów wyrażonych w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 maja 2018 r. I OSK 2230/17, gdzie wskazywano na niską efektywność grzywny jako środka przymuszającego do wykonania wyroku, w odróżnieniu od sumy pieniężnej, która ma zawsze wymiar dolegliwości finansowej. W krańcowej części skargi zwracali nadto uwagę, że akta sprawy znajdują się w Wojewódzki Sądzie Administracyjnym w Warszawie, gdzie rozpatrywana jest skargą złożona przez E. K.(w istocie już wówczas rozpoznana wyrokiem z 12 lutego 2019 r.). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując jako przyczynę zwłoki, wynikający z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, a także dużą ilość spraw dotyczących nieruchomości objętych działanie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowani gruntów na obszarze m.st. warszawy (Dz.U nr 50, poz. 279). Waga zaś tych spraw, stopień skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które winny być ustalone w toku tych postępowań, nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie. Dodatkowo Prezydent [...] odwoływał się do wskazywanego w wybranych orzeczeniach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpływu aktywności procesowej stron na powstanie opóźnienia w realizacji wniosków odszkodowawczych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga, w zakresie w jakim zarzuca Prezydentowi [...] bezczynność w wykonaniu prawomocnego wyroku tut. Sądu jest zasadna, co skutkować musi wymierzeniem organowi określonej w sentencji grzywny, jak też oceny charakteru zaistniałej zwłoki. Wniesiona ona została w trybie art. 154 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) powoływanej dalej jako: "p.p.s.a." Przepis ten w § 1 stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa w tym przepisie, stosownie do § 6 art. 154 p.p.s.a., wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie odrębnych przepisów. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 2 art. 154). Uwzględniając skargę sąd, w myśl § 7 art. 154 p.p.s.a., może ponadto przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 1 października 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 526/15 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość [...] położoną przy ul. [...], oznaczoną dawniej jako "[...]" dz. [...]- w terminie dwóch miesięcy od zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Te natomiast – jak wynika z akt sprawy- wpłynęły do organu 2 grudnia 2015 r. Od tej daty, zgodnie z art. 286 § 2 p.p.s.a., rozpoczął zatem swój bieg wyznaczony wyrokiem termin w jakim sprawa, w której organ pozostawał bezczyny, winna być rozpoznana. W konsekwencji upłynął on 2 lutego 2016 r. Niekwestionowaną okolicznością jest przy tym, że do dnia podjęcia niniejszego orzeczenia, mimo uprzedniego wezwania przez strony do wykonania wyroku, jak też wymierzenia Prezydentowi [...] z tytułu zaistniałej zwłoki grzywien, organ ów zawisłej przed nim sprawy administracyjnej nie rozstrzygnął. Oznacza to, że od trzech lat pozostaje przy wykonywaniu powyższego wyroku w stanie bezczynności, która w tych okolicznościach przybiera postać kwalifikowaną, a więc rażąco narusza prawo, tj. art. 286 § 2 p.p.s.a. jak też art. 153 p.p.s.a. i art. 12 k.p.a. Taką jej ocenę uzasadnia z jednej strony to, że w uprzednio wydanym orzeczeniu zaistniałą zwłokę wykonaniu wyroku tak oceniono. Z drugiej zaś strony brak podejmowania do dnia wniesienia niniejszej skargi, po wyroku z 1 października 2015 r. jakichkolwiek czynności dowodowych ukierunkowanych na merytoryczne załatwienie sprawy odszkodowawczej. Stąd zasadne jest żądanie wymierzenia Prezydentowi [...] z tytułu zaistniałej zwłoki w wykonaniu prawomocnego wyroku kolejnej grzywny, aczkolwiek w innej niż oczekiwali tego skarżący wysokości. Miarkując wymiar tej sankcji, Sąd nie mógł bowiem abstrahować od okoliczności, w jakich wniesiona została skarga, związanych przede wszystkim z faktem wydania kilkanaście dni wcześniej (tj. 12 lutego 2019 r.) w tożsamym przedmiocie wyroku I SA/Wa 1867/18 wymierzającego Prezydentowi [...] grzywnę. Ta sytuacja powoduje bowiem, że stan zwłoki do daty wydania powyższego wyroku (mającego obecnie walor prawomocności), został już oceniony, czego konsekwencją było wymierzenie organowi adekwatnej do stwierdzonej wówczas opieszałości sankcji finansowej. Wyklucza to zatem – w myśl zasady ne bis in idem - możliwość ponownego jej wymierzania za ten sam okres. Zważywszy zaś na to, że od podjęcia powyższego wyroku do wydania niniejszego orzeczenia upłynęło zaledwie 3 miesiące, skład orzekający ocenił, że adekwatną w tych okolicznościach będzie grzywna w wysokości 1000 złotych. Mimo kwalifikowanego charakteru zaistniałej zwłoki i bezskuteczności uprzednio wymierzonych sankcji, Sąd nie znalazł także wystarczająco uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku skarżących o przyznanie im na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. sumy pieniężnej. Nie jest bowiem wystarczającym uzasadnieniem sam fakt długotrwałego prowadzenia postępowanie Zwłaszcza, że ze względu na kompensacyjną funkcję tego środka prawnego, żądanie jej przyznania musi nawiązywać do realnej krzywdy wywołanej wadliwą działalnością organu, a nie li tylko – jak ma to miejsce w niniejszej sprawie - do samej rażąco naruszającej prawo bezczynności, czy wyrażonego na tle odrębnej sprawy sądowej poglądu Naczelnego Sądu Administracyjnego o niewielkiej efektywności wymierzanych grzywien, w odróżnieniu od zasądzanych na rzecz skarżących sum pieniężnych. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 2 zd. drugie p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1 i 2 wyroku, a na podstawie art. 151 powołanej ustawy jak w punkcie 3 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono natomiast na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców pranych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).