I SA/Wa 437/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Sędzia WSA Daniela Kozłowska Protokolant Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2008 r. sprawy ze skargi A. D. i A. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem dnia [...] lutego 2008 r. nr [...], po rozpatrzeniu zażaleń A. D., działającego w imieniu własnym i brata A. D., oraz J. D. i A. D. (w postanowieniu nieprawidłowo podano i A. D.), utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta W. z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...], którym zawieszono postępowanie administracyjne dotyczące rozpoznania wniosku W. D. z dnia 27 września 1948 r. o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu przy ul. [...] w W. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Prezydent Miasta W. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2006 r., na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, zawiesił postępowanie administracyjne dotyczące rozpoznania wniosku W. D. z dnia 27 września 1948 r. o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu położonego w W. przy ul. [...], oznaczonego numerem hipotecznym [...], oraz wezwał strony postępowania do przedłożenia prawomocnego postanowienia sądu orzekającego o podziale spadku po W. D. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem A. D., działający w imieniu własnym i brata A. D. oraz J. D. i A. D. złożyli zażalenia. Po ich rozpatrzeniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło, że nie mogą one zostać uwzględnione. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że podziela stanowisko organu I instancji, iż rozpoznanie wniosku z dnia 27 września 1948 r. złożonego przez W. D. o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu przy ul. [...] będzie możliwe dopiero po przedłożeniu postanowienia sądu dotyczącego działu spadku po W. D. Mając powyższe na uwadze, organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli A. D. oraz A. D. W uzasadnieniu podtrzymali zarzuty zawarte w złożonym zażaleniu i wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi. Zaskarżonymi postanowieniami Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta W. zawieszające postępowanie dotyczące przyznania prawa własności czasowej do gruntu położonego w W. przy ul. [...] uznając, że w sprawie występuje zagadnienie wstępne, o jakim mowa w art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z treścią tego przepisu organ zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W przedmiotowej sprawie istota problemu sprowadza się zatem do oceny, czy w rozpatrywanej sprawie dokonanie przez właściwy sąd cywilny sądowego działu spadku po W. D. stanowi zagadnienie wstępne, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 kpa, w postępowaniu administracyjnym dotyczącym rozpatrzenia wniosku W. D. z dnia 27 września 1948 r. o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu położonego w W. przy ul. [...]. W nauce prawa administracyjnego przez pojęcie "zagadnienia wstępnego" rozumie się zagadnienie materialnoprawne o charakterze otwartym i samodzielnym, które wyłoniło się w toku postępowania w określonej sprawie administracyjnej i do którego rozstrzygnięcia jest właściwy inny organ lub sąd, przy czym rozstrzygnięcie tego zagadnienia ma wpływ na etap rozpatrywania sprawy i zakończenie jej decyzją (por. B. Adamiak, J. Borkowski: Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, WP Lexis Nexis 2004). Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe. Musi więc istnieć związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym. W przypadku braku takiego związku zawieszenie postępowania na tej podstawie nie jest dopuszczalne. Zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie nie został wykazany taki związek przyczynowy pomiędzy postępowaniem prowadzonym w trybie przepisów dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. W. a sądowym postępowaniem o dział spadku. Organy orzekające błędnie uznały, że w tym postępowaniu występuje zagadnienie wstępne, o jakim mowa w art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Od wyniku postępowania w sprawie ustanowienia prawa (obecnie) użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...] zależny jest zakres przedmiotowy postępowania cywilnoprawnego a nie odwrotnie. Dlatego też, jak wynika m.in. ze znajdującego się w aktach sprawy zaświadczenia Sądu Rejonowego W. z dnia 20 lipca 2000 r. oraz pisma A. D. z dnia 9 sierpnia 2000 r. sprawa o dział spadku sygn. akt [...] została w dniu 1 grudnia 1999 r. zawieszona do czasu zakończenia niniejszego postępowania administracyjnego. W aktach sprawy znajdują się sądowe stwierdzenia nabycia spadku niezbędne dla określenia kręgu spadkobierców hipotecznej właścicielki przedmiotowej nieruchomości W. D., a zatem także do ustalenia kręgu osób uprawnionych do udziału w postępowaniu administracyjnym. Z ich treści wynika, że spadkobiercami tymi są obecnie: A. D., A. D., J. D. oraz A. D. Zgodnie zaś z treścią art. 680-681 kpc we wniosku o dział spadku należy powołać postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku oraz spis inwentarza, jak również podać, jakie spadkodawca sporządził testamenty, gdzie zostały złożone i gdzie się znajdują. Jeżeli spis inwentarza nie został sporządzony, należy we wniosku wskazać majątek, który ma być przedmiotem działu. W wypadku, gdy w skład spadku wchodzi nieruchomość, należy przedstawić dowody stwierdzające, że nieruchomość stanowiła własność spadkodawcy. Jeżeli stwierdzenie nabycia spadku jeszcze nie nastąpiło, dokonuje go sąd w toku postępowania działowego, stosując przepisy dotyczące sądowego stwierdzenia nabycia spadku. Oznacza to, że kwestia ewentualnego sądowego działu spadku jest pochodną sądowego stwierdzenia nabycia spadku. W tej sytuacji dla sprawy ewentualnego ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...] na rzecz ustalonych przez sąd spadkobierców i następców prawnych W. D. dział spadku nie stanowi zagadnienia wstępnego, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 kpa, ponieważ rozpatrzenie wniosku o ustanowienie tego prawa nie jest zależne od zakończenia postępowania w sprawie działu spadku po wnioskodawczyni. Oznacza to, że w rozpatrywanej sprawie nie występuje zagadnienie wstępne, którego rozstrzygnięcie warunkowałoby rozpoznanie sprawy o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu. W tej sytuacji Sąd uznał, że kwestionowane rozstrzygnięcia wydane zostały z naruszeniem przepisu art. 97 § 1 pkt 4 kpa oraz art. 12 § 1 kpa (dotyczącym szybkości postępowania organu administracji publicznej), mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Nadto z analizy akt administracyjnych wynika, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. rozpatrywało sprawę zawieszenia niniejszego postępowania administracyjnego już po raz kolejny. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2000 r. nr [...], jak również postanowieniem z dnia [...] stycznia 2002 r. nr [...] organ II instancji uchylił wcześniejsze postanowienia organu I instancji zawieszające z urzędu (art. 97 § 1 pkt 4 kpa) postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie do czasu zakończenia sądowego postępowania o dział spadku po W. D. W uzasadnieniu obu wydanych orzeczeń organ II instancji zawarł ocenę prawną i zalecenia co do dalszego sposobu postępowania w niniejszej sprawie. Jest dla Sądu całkiem niezrozumiałe dlaczego, przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym, ponownie rozpatrując sprawę organ II instancji tę samą kwestię ocenił całkowicie odmiennie niż dotychczas. Dokonując całkowitej zmiany stanowiska w tej samej kwestii organ nie zawarł w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia żadnego wyjaśnienia i uzasadnienie takiego postępowania, czym naruszył zdaniem Sądu, art. 107 § 3 kpa oraz art. 8 kpa zawierający zasadę pogłębiania przez organy administracji publicznej zaufania obywateli do organów Państwa. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.