I SA/Wa 441/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędziowie NSA Ewa Dzbeńska (spr.) WSA Monika Nowicka Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta O. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...] w przedmiocie nabycia przez gminę prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2004r. znak [...] Minister Infrastruktury utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2003r. znak [...] stwierdzającą nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999r. prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną (droga gminna - ul. [...]), oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 31 grudnia 1998r. stanowiła własność J. i W. K. zgodnie z odpisem z księgi wieczystej KW Nr [...]. Ulica [...] otrzymała nazwę na podstawie Uchwały Nr [...] Miejskiej Rady Narodowej w O. z dnia [...] lutego 1990r. w sprawie zmiany nazw ulic. Do czasu dokonania zmiany nazwy funkcjonowała jako ulica [...], która to ulica stanowiła drogę publiczną, zaliczoną do kategorii dróg gminnych na podstawie Uchwały Nr [...] Rady Narodowej Miasta W. z dnia [...] maja 1988r. w sprawie zaliczenia dróg publicznych na terenie W. i województwa [...] do kategorii dróg lokalnych miejskich oraz dróg gminnych, opublikowaną w Dzienniku Urzędowym Województwa Stołecznego Warszawskiego Nr 17 z dnia 01.08.1998r. Stosownie do art. 103 ust.2 ustawy z dnia 13 października 1998r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną - dotychczasowe drogi gminne oraz lokalne miejskie stają się z dniem 1 stycznia 1999r. drogami gminnymi. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł Prezydent Miasta O., który stwierdził, że ulica [...] wbrew temu co napisano w uzasadnieniu decyzji, była w dniu 31 grudnia 1998r. lokalną drogą miejską nie zaś drogą gminną. Do takiej kategorii dróg została zaliczona na podstawie Uchwały Nr [...] Rady Narodowej Miasta W. z dnia [...] maja 1988r. w sprawie zaliczenia dróg publicznych na terenie W. i Województwa [...] do kategorii dróg lokalnych miejskich oraz dróg gminnych,/ Dz. Urz. Województwa Stołecznego Warszawskiego Nr 17 z dnia 01.08.1998r./ Zakwalifikowanie przedmiotowej drogi do kategorii dróg lokalnych miejskich ma zasadnicze znaczenie dla Gminy O., bowiem w tej sytuacji gminy nie obciąży obowiązek wypłaty odszkodowania. W świetle obowiązujących przepisów gmina nie płaci odszkodowanie za drogi, które w dniu 31 grudnia 1998r. były zaliczone do innej kategorii dróg niż drogi gminne. Konkludując wniósł o uchylenie decyzji obu instancji. Minister Infrastruktury wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumenty podniesione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga jest niezasadna co prowadzi do jej oddalenia. Przepis art. 73 ust.1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) wprowadza zasadę uwłaszczenia w odniesieniu do nieruchomości, nie stanowiących własności Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego, zajętych w dniu 31 grudnia 1998 r. pod drogi publiczne, bez wskazywania ich kategorii. Stosownie do treści tego przepisu nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Zgodnie z art. 103 ust. 2 tej ustawy dotychczasowe drogi gminne oraz lokalne miejskie stają się z dniem 1 stycznia 1999 r. drogami gminnymi. Celem przepisu art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. było uregulowanie spraw własności nieruchomości przejętych pod drogi publiczne, którymi władał Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego ( były nimi wyłącznie gminy od dnia 27 maja 1990r/. Inna interpretacja tego przepisu prowadziłaby do zróżnicowania sytuacji prawnej gmin: część z nich byłaby zobowiązana do wypłaty odszkodowań za grunty przejęte pod drogi, którymi władały (określone jako gminne), a część gmin (będących miastami), w których drogi publiczne, którymi władały, były określone jako lokalne miejskie, z obowiązku tego byłaby zwolniona. W wyroku z dnia 20 września 2002r. sygn. IISA/Łd 2226/01 publ. ONSA 2004/1 poz. 17 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził następujący pogląd " przepis art. 73 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. należy rozumieć jako nakładający na wszystkie gminy, władające w tym dniu nieruchomościami zajętymi pod drogi publiczne gminne (gminne i lokalne miejskie) obowiązek wypłaty odszkodowań. Przepis ten wiąże uwłaszczenie gmin i Skarbu Państwa z obowiązkiem wypłaty odszkodowania. Z kolei art. 73 ust. 2 pkt. 2 tej ustawy należy interpretować w nawiązaniu do art. 103 ust. 1 i 3 tej ustawy jako nakładający na uwłaszczony Skarb Państwa obowiązek wypłaty odszkodowania za drogi nie będące w dniu 31 grudnia 1998 r., drogami gminnymi (gminnymi i lokalnymi miejskimi), które dopiero w związku z reformą samorządu terytorialnego i podziału terytorialnego staną się odpowiednio drogami powiatowymi, wojewódzkimi i krajowymi. Potwierdza to także przepis art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r., w myśl którego odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 i 2, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r., a zatem w czasie, gdy w wyniku uporządkowania nomenklatury wszystkie drogi, jakimi władają gminy, są już oznaczone jako drogi gminne, a pozostałe drogi są przypisane Skarbowi Państwa i nowo powstałym z dniem 1 stycznia 1999 r. jednostkom samorządu terytorialnego, które z oczywistych przyczyn wcześniej drogami nie władały". Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela ten pogląd. Zarzuty skargi opierają się na pewnego rodzaju zaszłości historycznej. Należy zauważyć, że wcześniej kategorie dróg publicznych określał art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. Nr 14, poz. 60 ze zm.). wymieniono w nim: 1) drogi krajowe, 2) drogi wojewódzkie, 3) drogi gminne oraz lokalne, drogi zakładowe. Wymienione wyżej rodzaje dróg były konsekwencją obowiązującej struktury władz lokalnych, wynikającego z ustawy z dnia 20 lipca 1983 r. o systemie rad narodowych i samorządu terytorialnego (Dz. U. z 1988 r. Nr 26, poz. 183 ze zm.) , opartego na radach narodowych. Jednostkami podziału terytorialnego stopnia podstawowego według tej ustawy były: gminy, miasta i dzielnice. Kategoryzacja podstawowych jednostek podziału terytorialnego, w których działały odpowiednie (gminne, miejskie, dzielnicowe) terenowe organy władzy i administracji państwowej musiała prowadzić do wyróżnienia w ustawie o drogach publicznych obok dróg gminnych - dróg lokalnych miejskich, w miastach i dzielnicach miast. Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym (Dz. U. Nr 16, poz. 95 ze zm.) wprowadziła na szczeblu podstawowym podziału terytorialnego samorząd terytorialny w postaci jednolitych gmin. Zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) - ilekroć w odrębnych przepisach jest mowa o radzie narodowej gminnej, miejskiej, dzielnicowej lub wspólnej dla miasta i gminy bądź o terenowym organie administracji państwowej stopnia podstawowego - rozumie się przez to odpowiednie organy gminy, a w myśl art. 5 ust. 1 tej ustawy mienie należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Za tą zmianą ustrojową nie poszły zmiany w ustawie o drogach publicznych. Porządkuje tą sytuację przepis art. 103 ust. 2 wyżej powołanej ustawy z dnia 13 października 1998 r. zastępuje bowiem, kategorię obejmującą drogi gminne i lokalne miejskie, zbiorczą kategorią dróg gminnych. /podstawową jednostką podziału terytorialnego w dniu 31 grudnia 1998 r. była gmina/ Dopiero znowelizowany art. 2 ust. 1 ustawy o drogach publicznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 ze zm.) wyróżnia kategorie dróg, które przypisane są odpowiednim jednostkom właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) orzeczono jak w sentencji wyroku.