I SA/Wa 442/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. S. na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 czerwca 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 480/16 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 8000 (osiem tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz A. S. sumę pieniężną w kwocie 5.000 (pięć tysięcy) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz A.S. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. A. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę o ukaranie grzywną Prezydenta m.st. Warszawy za niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 czerwca 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 480/16 zobowiązującego Prezydenta m.st. Warszawy do rozpoznania wniosku A. S. z 6 listopada 2015 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. nr hip. nr [...], w terminie 2 miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Skarżąca wniosła o: 1) wymierzenie organowi grzywny w wysokości nie mniejszej niż 20000 zł; 2) przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej nie mniejszej niż 15000 zł; 3) stwierdzenie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4) przeprowadzenie postępowania o ukaranie organu grzywną w trybie uproszczonym; 5) zasądzenie na rzecz skarżącej od organu zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W uzasadnieniu podniosła, że niewykonany wyrok po uprawomocnieniu został zwrócony organowi wraz z aktami sprawy 31 sierpnia 2016 r. Termin na wykonanie wyroku upłynął 31 października 2016 r. Pomimo siedmiokrotnego wzywania organu do wykonania wyroku wniosek o odszkodowanie nie został załatwiony. Prezydent m.st. Warszawy nie podejmuje żadnych czynności zmierzających do załatwienia sprawy. Organ już czterokrotnie został ukarany grzywną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na łączną kwotę 15000 zł. W trzech ostatnich wyrokach Sąd stwierdził rażącą bezczynność organu. Skarżąca podała, że dotychczas wymierzane sankcje finansowe były zbyt niskie i nie skłaniają organu do wykonania wyroku wydanego w sprawie ze skargi na bezczynność organu. Grzywną motywująca organ do wykonania wyroku byłaby grzywna w wysokości co najmniej 20000 zł. W niniejszej sprawie nie zachodzą żadne okoliczności usprawiedliwiające bezczynność organu. A. S. podniosła, że dla niniejszej sprawy nie ma znaczenia okres zawieszenia przez Prezydenta m.st. Warszawy postępowania odszkodowawczego. Bezzasadność tego zawieszenia potwierdził Wojewoda Mazowiecki postanowieniem z 20 lipca 2020 r. uchylającym postanowienie organu I instancji. Dotychczasowe postępowanie organu świadczy o chęci przewlekania terminu ostatecznego załatwienia sprawy. Przykładem takiego postępowania są pisma organu z 20 kwietnia 2016 r. i 10 lutego 2017 r. informujące, że do zakończenia postępowania niezbędne jest wykonanie operatu szacunkowego. Po upływie blisko 5 lat nie zlecono wykonania wyceny nieruchomości. Skarżąca uważa, że usprawiedliwieniem dla trwającej bezczynności organu nie może być duża ilość wpływającej do organu korespondencji. Organ już kilkadziesiąt lat rozpatruje sprawy o odszkodowania za grunty warszawskie zatem miał dość czasu na zorganizowanie pracy i wypracowanie odpowiednich procedur umożliwiających terminowe rozpatrywanie spraw. Fakt przesłania Sądowi akt sprawy nie stanowi przeszkody do procedowania. Organ nie może też usprawiedliwiać bezczynności aktywnością procesową strony postępowania. A. S. uważa, że jest lekceważona przez organ. Organ nie wykonuje obowiązków z art. 36 § 1 kpa. Taka postawa świadczy o złej woli organu i lekceważeniu jasnych przepisów prawa. Skarżąca czuje się głęboko skrzywdzona przez organ. Jej poprzednikom prawnym bezprawnie odebrano nieruchomość zabudowaną domem jednorodzinnym. Nieruchomość została sprzedana, a organ uchyla się od przyznania odszkodowania. Podkreśliła, że niniejsza sprawa dotyczy następców prawnych zasłużonego obywatela W. – inż. W. M., który w latach 1919-1920 pełnił funkcję [...]. Skarżąca uważa, że rażące postępowanie organu winno skutkować przyznaniem sumy pieniężnej. Wymierzana grzywna nie jest żadną dolegliwością dla organu. Są to środki budżetowe przesuwane w ramach jednostek sektora publicznego. Charakter bezprawia organu, wielokrotne, uporczywe, nagminne i świadome łamanie przepisów prawa stawia Prezydenta m.st. Warszawy ponad prawem i poza kontrolą obywateli, czy sądów. Wobec tego konieczne jest znaczne podwyższenie kwoty grzywny i przyznanie odpowiedniej sumy pieniężnej w kwocie 15000 zł. Ta kwota stanowiłaby zadośćuczynienie za oczekiwanie przez skarżącą na rozpoznanie jej sprawy. Suma pieniężna nie ma charakteru odszkodowawczego zatem nie ma wymogu wykazanie przez skarżącego poniesionej szkody. Orzekając wysokość grzywny Sąd winien wziąć pod uwagę ponad 6-letni okres rozpatrywania sprawy odszkodowawczej, wielokrotne przekroczenie terminu załatwienia sprawy, siedmiokrotne wzywanie organu do wykonania wyroku, czterokrotne nałożenie grzywny w wysokości 15000 zł i trzykrotne stwierdzenie przez Sąd rażącej bezczynności organu, brak realizacji obowiązków z art. 36 § 1 kpa. W odpowiedzi na skargę Prezydent m. st. Warszawy wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że pismem z 21 lutego 2022 r. strony postępowania, zgodnie z art. 10 kpa, zostały poinformowane, że został zebrany materiał dowodowy niezbędny do zakończenia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. W ocenie Prezydenta m.st. Warszawy przekroczenie terminów wyznaczanych przez sądy administracyjne jest zasadniczo wynikiem konieczności jednoczesnego zadośćuczynienia ustawowemu obowiązkowi należytego wyjaśnienia wszystkich okoliczności rozpoznawanych spraw. Działania te - jak podkreśla w swoim orzeczeniu Naczelny Sąd Administracyjny - powinny stanowić gwarancję realizacji praw i uprawnień procesowych stron postępowania, jednocześnie uwzględniając interes społeczny i słuszny interes obywateli. Bowiem - jak wskazuje NSA, a co należy w kontekście złożonej skargi podkreślić - "Związanie terminem nie może być rozumiane w ten sposób, że organ nie dysponując materiałem dowodowym wystarczającym do wydania końcowego rozstrzygnięcia, wydaje jednak decyzję, ponieważ bez względu na wszystko musi się zmieścić w terminie wyznaczonym przez organ wyższego stopnia" - wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 czerwca 2021 r. sygn. akt l OSK 2892/20. Z kolei w wyroku z 10 lipca 2018 r. sygn. akt II OSK 630/18 Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazano, że "Zasada szybkości postępowania wyrażona w art. 12 kpa nie może prowadzić do naruszenia przepisów prawa i w konsekwencji naruszać uprawnień procesowych stron w imię <> postępowania. Każda sprawa administracyjna musi być rozpoznana wnikliwie, z poszanowaniem zasady prawdy obiektywnej (art. 7 kpa), zgodnie z którą w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Poza sporem jest to, że prawomocnym wyrokiem z 16 czerwca 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 480/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta m.st. Warszawy do rozpoznania wniosku A. S. z 6 listopada 2015 r. 2015 r. o odszkodowanie za nieruchomość, położoną w W. przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], w terminie 2 miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W wyroku tym Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Faktem jest również to, że termin wyznaczony przez Sąd upłynął 31 października 2016 r., skoro – jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy o sygn. akt I SAB/Wa 480/16 zwrotnego potwierdzenia odbioru - Prezydent m.st. Warszawy otrzymał odpis prawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem oraz aktami sprawy 31 sierpnia 2016 r. Poza sporem jest, że w zakreślonym przez Sąd terminie organ nie rozpoznał powyższego wniosku o przyznanie odszkodowania za przejęcie przedmiotowej nieruchomości, a zatem nie wykonał powołanego wyżej wyroku Sądu. Ponadto prawomocnym wyrokiem z 22 maja 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 277/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości 1000 zł w związku z niewykonaniem wyroku tego Sądu z 16 czerwca 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 480/16. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Wyrok prawomocny wraz z aktami sprawy organ otrzymał 23 sierpnia 2017 r. Z akt sprawy wynika też, że prawomocnym wyrokiem z 19 kwietnia 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1784/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi m.st. Warszawy kolejną grzywnę w wysokości 3000 zł w związku z niewykonaniem powyższego wyroku Sądu. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wyrok prawomocny wraz z aktami sprawy organ otrzymał 11 lipca 2018 r. Następnie prawomocnym wyrokiem z 26 lutego 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1868/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi m.st. Warszawy kolejną grzywnę w wysokości 5000 zł w związku z niewykonaniem powyższego wyroku Sądu. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd przyznał na rzecz A. S. od Prezydenta m.st. Warszawy sumę pieniężną w kwocie 1000 zł. Wyrok prawomocny wraz z aktami sprawy organ otrzymał 22 maja 2019 r. Z kolei prawomocnym wyrokiem z 1 marca 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 2338/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi m.st. Warszawy kolejną grzywnę w wysokości 6000 zł w związku z niewykonaniem powyższego wyroku Sądu. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd przyznał na rzecz A. S. od Prezydenta m.st. Warszawy sumę pieniężną w kwocie 2000 zł. Wyrok prawomocny wraz z aktami sprawy organ otrzymał 30 czerwca 2021 r. Do dnia orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie Prezydent m. st. Warszawy nie załatwił w całości żądania wniosku A. S. z 6 listopada 2015 r. o odszkodowanie. Skarga o wymierzenie grzywny jest zatem zasadna. Uznaniu Sądu pozostawiono natomiast ustalenie wysokości grzywny, ponieważ zgodnie z art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. po 329 ze zm.) – dalej zwanej "ppsa" grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów, tj. art. 5 ust. 7 ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych w zw. z art. 110 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Ustalenie wysokości grzywny zależy od okoliczności konkretnej sprawy. Analizując przebieg postępowania administracyjnego od chwili otrzymania przez Prezydenta m.st. Warszawy prawomocnego wyroku Sądu z 16 czerwca 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 480/16 wraz z aktami sprawy Sąd uznał, że zasadnym było wymierzenie organowi kolejnej grzywny w wysokości 8000 zł. Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, że na organ już 4-krotnie została nałożona sankcja finansowa w postaci grzywien, 3-krotnie Sąd stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 2-krotnie Sąd przyznał na rzecz A. S. od Prezydenta m.st. Warszawy sumy pieniężne. Mimo to wyrok Sądu z 16 czerwca 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 480/16 zobowiązujący do rozpoznania wniosku o odszkodowanie nie został wykonany w całości, mimo upływu ponad 5 lat, licząc od upływu terminu dwóch miesięcy wyznaczonego przez Sąd (z uwzględnieniem w okresie od 14 marca 2020 r. do 23 maja 2020 r. wstrzymania biegu terminów procesowych w postępowaniu administracyjnym wynikającego z ustawodawstwa dotyczącego COVID-19), do dnia orzekania w niniejszej sprawie. Przy wymiarze wysokości grzywny Sąd wziął pod uwagę podnoszone w skardze okoliczności, jak również to, że: 1) wniosek o odszkodowanie został stosunkowo niedawno złożony (listopad 2015 r.), biorąc pod uwagę inne tego typu sprawy rozpoznawane przez Sąd często z lat 90-tych XX w., 2) organ znajduje się w końcowej fazie rozpatrywania sprawy, skoro skierował do stron zawiadomienie z 21 lutego 2022 r., w trybie art. 10 § 1 kpa, o prawie wypowiedzenia się w terminie 7 dni od otrzymania zawiadomienia, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji; 3) przyczyny niezałatwienia sprawy są natury obiektywnej, skoro zasadniczo wynikają z zalegającej w organie bardzo dużej ilości spraw tego typu, co znane jest Sądowi z urzędu i co sygnalizował organ choćby w piśmie z 5 października 2018 r. Wobec takiego stanu rzeczy Sąd stwierdził, że utrzymująca się bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w wykonaniu powyższego wyroku Sądu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem Sądu okoliczności niniejszej sprawy nie dają podstaw do wymierzenia grzywny we wnioskowanej przez skarżącą wysokości 20000 zł. W ostatnim z wyroków Sąd wymierzył organowi grzywnę w wysokości 6000 zł podwyższając ją o 1000 zł w relacji do poprzedniego wyroku wymierzającego grzywnę w wysokości 5000 zł, przy przerwie czasowej pomiędzy tymi wyrokami wynoszącej ponad półtora roku. Skoro więc pomiędzy ostatnim wyrokiem, a obecnie rozpoznawaną skargą na niewykonanie wyroku minął niespełna 1 rok, to Sąd podwyższył grzywnę o 2000 zł, mając na uwadze opisane wyżej okoliczności sprawy. Sąd uznał za zasadną skargę w zakresie żądania przyznania od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 ppsa. Zdaniem Sądu, tego rodzaju dodatkowa sankcja finansowa winna być wymierzona obok grzywny, skoro dotychczasowe grzywny nie odniosły zamierzonego skutku. Sąd uznał, że adekwatną do okoliczności sprawy będzie suma pieniężna w wysokości 5000 zł, ponad dwukrotnie wyższa, niż poprzednia suma pieniężna (2000 zł). Zdaniem Sądu okoliczności niniejszej sprawy nie dają podstaw do wymierzenia grzywny we wnioskowanej przez skarżącą wysokości 15000 zł. W ostatnim z wyroków Sąd przyznał na rzecz skarżącej sumę pieniężną w wysokości 2000 zł w relacji do poprzedniego wyroku przyznającego skarżącej sumę pieniężną w kwocie 1000 zł, przy przerwie czasowej pomiędzy tymi wyrokami wynoszącej ponad półtora roku. Skoro więc pomiędzy ostatnim wyrokiem, a obecnie rozpoznawaną skargą na niewykonanie wyroku minął niespełna 1 rok, to Sąd podwyższył sumę pieniężną o 3000 zł, mając na uwadze opisane wyżej okoliczności sprawy. Poza tym analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że zwłoka organu nie wynika z podejmowanych względem strony celowych działań utrudniających procedowanie (np. wzywania strony o przedłożenie dowodów nieadekwatnych do przedmiotu sprawy, czy zagubienia akt sprawy), ale prawdopodobnie ma swe podłoże w sytuacji kadrowo-organizacyjnej komórki organizacyjnej obsługującej tego typu sprawy, spotęgowanej utrzymującą się od lat sytuacją zalegania w organie bardzo dużej ilości spraw odszkodowawczych. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 154 § 1, 2, 6 i 7 oraz art. 119 pkt 2 i art. 120 ppsa orzekł, jak w sentencji wyroku. O zwrocie skarżącej kosztów postępowania sądowego – wpisu sądowego i kosztów działania pełnomocnika orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265).