I SA/Wa 447/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędzia WSA Przemysław Żmich Asesor WSA Anna Fyda-Kawula (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. K. i T. M. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta Miasta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 czerwca 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 372/16 1. wymierza Prezydentowi Miasta [...] grzywnę w wysokości 4000 (cztery tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta Miasta [...] solidarnie na rzecz B. K. i T. M. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. B. K. i T. M. (dalej: skarżące) pismem z dnia [...] lutego 2021 r. wystąpiły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o: 1) wymierzenie Prezydentowi [...] W. grzywny w maksymalnej wysokości przewidzianej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.), 2) przyznanie skarżącym na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. sumy pieniężnej w wysokości pięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, 3) zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, - w związku z niewykonaniem przez Prezydenta [...] W. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 czerwca 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 372/16. Wyrokiem tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi B. K., T. M. i A. S. zobowiązał Prezydenta [...] W. do rozpoznania wniosku z dnia [...] października 2014 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...] w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa i zasądził na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania. Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został doręczony organowi w dniu [...] września 2016 r. Termin do rozpoznania wniosku o odszkodowanie, zakreślony przez Sąd w wyroku z dnia 21 czerwca 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 372/16, upłynął z dniem [...] grudnia 2016 r. Wobec niewykonania powyższego wyroku pismem z dnia [...] grudnia 2016 r. skarżące wezwały Prezydenta [...] W. do wykonania wyroku, wyznaczając mu 14 dniowy termin. W wyniku ich skargi z dnia [...] stycznia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 31 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 205/17 wymierzył Prezydentowi [...] W. grzywnę w wysokości 500 zł. Ponowne wezwanie organu do wykonania wyroku nastąpiło w dniu [...] października 2017 r. W dniu [...] listopada 2020 r. skarżące kolejny raz wezwały Prezydenta [...] W. do wykonania wyroku wyznaczając 7 dniowy termin. W uzasadnieniu skargi z dnia [...] lutego 2021 r. skarżące podniosły, że Prezydent [...] W. kolejny raz zignorował wezwanie i uporczywie nie wykonuje prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 czerwca 2016 r. Powołując się na poglądy wyrażane w orzecznictwie stwierdziły, że przyznanie sumy pieniężnej ma im uświadomić, że nie są one bezbronne, sąd administracyjny widzi wszelkie dolegliwości i niedostatki, jakich one doznają na skutek długotrwałego prowadzenia sprawy i że obejmuje skarżące swoją ochroną. Celem skargi na niewykonanie prawomocnego wyroku sądu stwierdzającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przymuszenie organu do działania w sytuacji, gdy ignoruje on orzeczenie sądu i nie podejmuje czynności, do których został przez sąd zobowiązany. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] W. wniósł o jej oddalenie podnosząc, że pismem z dnia [...] stycznia 2021 r. poinformował strony zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. o zebranym materiale dowodowym niezbędnym do zakończenia postępowania. Po upływie wyznaczonego terminu na zapoznanie i wypowiedzenie się przez strony z zebranym materiałem dowodowym Prezydent [...] W. decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2021 r. wydał rozstrzygnięcie w sprawie z wniosku z dnia [...] października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Rozpoznawana skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Zgodnie natomiast z § 2 tego artykułu sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Niewykonanie wyroku w rozumieniu tego przepisu ma miejsce zarówno wówczas, gdy organ ten w ogóle nie wykonał orzeczenia sądowego, jak również wówczas, gdy wprawdzie orzeczenie to wykonał, ale uczynił to z przekroczeniem wyznaczonego terminu i po wniesieniu skargi - jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie. Zgodnie bowiem z treścią art. 154 § 3 p.p.s.a. wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 czerwca 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 372/16 zobowiązał Prezydenta [...] W. do rozpoznania wniosku z dnia [...] października 2014 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...] w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia organowi akt. Bezspornie, akta tej sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu z dnia z dnia 21 czerwca 2016 r. wpłynęły do organu w dniu w dniu [...] września 2016 r., zatem trzymiesięczny termin do rozpoznania wniosku o odszkodowanie, zakreślony przez Sąd w powołanym wyroku, upłynął z dniem [...] grudnia 2016 r. Istotną w sprawie i niekwestionowaną okolicznością jest to, że do dnia wniesienia skargi z dnia [...] lutego 2021 r. – mimo uprzedniego trzykrotnego wezwania organu przez skarżące do wykonania prawomocnego wyroku i wymierzenia organowi grzywny w wysokości 500 zł wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 205/17 – Prezydent [...] W. nie rozstrzygnął tej sprawy, to jest nie rozpoznał wniosku z dnia [...] października 2014 r. do wniesienia rozpoznawanej skargi. Decyzję w tym przedmiocie podjął dopiero w dniu [...] lutego 2021 r. Skoro organ w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu z dnia 21 czerwca 2016 r. sprawy nie załatwił, a rozstrzygnięcie podjął dopiero po wniesieniu rozpoznawanej skargi, to oznacza, że wyroku tego nie wykonał w terminie. Wyrok ten zobowiązywał bowiem organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy (do czego doszło po wniesieniu rozpoznawanej skargi) ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie. Dlatego wniosek o wymierzenie organowi grzywny jest uzasadniony. W demokratycznym państwie prawnym nie może być bowiem tolerowane niewykonywanie wyroków sądów. Pogląd ten jest konsekwentnie wyrażany w orzecznictwie. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzi bowiem do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy też o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Zgodnie z treścią art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywnę za niewykonanie wyroku wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Ustalenie wysokości grzywny zależy od okoliczności konkretnej sprawy. Skład orzekający ocenił, że w realiach rozpoznawanej sprawy wystarczająco represyjną funkcję spełni grzywna w wysokości 4000 złotych, która to kwota mieści się w granicach wymiaru określonego w art. 154 § 6 p.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd. Określając wysokość grzywny Sąd miał na uwadze, że sprawy dotyczące odszkodowań za nieruchomości [...] przejęte dekretem z dnia [...] października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy cechują się znacznym stopniem skomplikowania, co w połączeniu z okolicznością, że Prezydent [...] W. prowadzi jednocześnie znaczną ilość takich spraw, może częściowo tłumaczyć niedochowanie terminów. Rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 p.p.s.a., Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 1792/16). Sąd uznał, że bezczynność Prezydenta [...] W. w wykonaniu wyroku z dnia 21 czerwca 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 372/16 miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Organ do wniesienia rozpoznawanej skargi nie zakończył bowiem sprawy z wniosku z dnia [...] października 2014 r., mimo że upłynęły ponad 4 lata od wyznaczonego terminu. Zgodnie z treścią art. 154 § 7 p.p.s.a. uwzględniając skargę na niewykonanie wyroku, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Sąd nie uwzględnił wniosku skarżących o przyznanie od Prezydenta [...] W. sumy pieniężnej, będącej swego rodzaju zadośćuczynieniem za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. Suma pieniężna, o której stanowi powołany przepis pełni funkcję represyjną i prewencyjną, ale też kompensacyjną, co oznacza, że ma ona na celu zadośćuczynienie za szkodę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Innymi słowy ma kompensować stronie nieuzasadnione oczekiwanie z powodu bezczynności i przewlekłości działania organu. Rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. Dlatego we wniosku o przyznanie sumy pieniężnej skarżący winien uzasadnić szkodę wywołaną bezczynnością organu (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 marca 2021 r., sygn. akt I SAB/Wa 327/20). W rozpoznawanej skardze skarżące stwierdziły jedynie, że przyznanie sumy pieniężnej ma im uświadomić, że nie są bezbronne. Dlatego wniosek złożony w tym zakresie należało uznać za nieuzasadniony, a skarga w tej części została oddalona. Sąd zasądził też na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 i 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. W pkt 3 sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a. O kosztach (na które składają się 200 zł wpisu od skargi oraz 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika) orzeczono w pkt 4 sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1842).