I SA/Wa 450/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędzia WSA Bożena Marciniak Asesor WSA Mateusz Rogala (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz T. W. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], działając na podstawie art. 127 § 2, art. 59 § 2 oraz art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., powoływanej dalej jako k.p.a.), w pkt 1 odmówiło T. W. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o zwrot (przyznanie prawa użytkowania wieczystego) gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...] , w części stanowiącej część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] oraz część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] i w pkt 2 stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ stwierdził, że decyzja z dnia [...] września 2021 r. została w dniu [...] września 2021 r. przekazana do doręczenia pełnomocnikowi T. W.– r. pr. M. K., a następnie po dwukrotnym awizowaniu w dniu [...] października 2021 r. została zwrócona do nadawcy, z powodu niepodjęcia jej w terminie. Organ uznał, że termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu [...] października 2021 r., zaś odwołanie zostało wniesione w dniu [...] października 2021 r., a więc z uchybieniem terminu. W odwołaniu zawarty został wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, w którym pełnomocnik strony podniósł, że w dniu [...] września 2021 r. nadał listem poleconym pismo z zawiadomieniem o zmianie swojego adresu do doręczeń. Natomiast decyzja została nadana na adres poprzedniej siedziby pełnomocnika. Odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie stwierdziło, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. W dniu wydania zaskarżonej decyzji organ nie miał wiedzy o zmianie adresu pełnomocnika, a obowiązek należytego poinformowania Prezydenta [...] pozostawał po stronie pełnomocnika. Pełnomocnik poinformował organ o zmianie adresu już po wydaniu decyzji z dnia [...] września 2021 r. Tymczasem zgodnie z art. 41 § 1 i 2 k.p.a. w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swego adresu. W ocenie Kolegium, strona nie dochowała ponadto siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, liczonego od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. T. W. wniosła na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, stawiając zarzuty naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 134 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że w niniejszej sprawie przepis ten znajdował zastosowanie, poprzez stwierdzenie, że skarżąca uchybiła terminowi do złożenia odwołania, podczas gdy decyzja do dnia [...] października 2021 r. nie została doręczona skarżącej, a skarżąca złożyła odwołanie w terminie przewidzianym przepisami ustawy; 2. art. 58 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nieprzywrócenie terminu do wniesienia odwołania, podczas gdy skarżąca uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, złożyła prośbę o przywrócenie terminu w wymaganym prawem terminie oraz dopełniła czynności poprzez złożenie odwołania; 3. art. 109, art. 110 k.p.a. w zw. z art. 41, art. 42, art. 43 i art. 44 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że decyzja została skutecznie doręczona w trybie podwójnego awiza, pomimo że nie została wysłana na aktualny adres pełnomocnika skarżącej, a więc nie ziściły się przesłanki do uznania fikcji doręczenia z art. 44 k.p.a.; 4. art. 41 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że skarżąca nie zawiadomiła w sposób właściwy organu o aktualnym adresie, na który powinna być kierowana korespondencja i błędne uznanie, że wysłanie decyzji na jego nieaktualny adres było prawidłowe w sytuacji, w której przed dniem wysłania decyzji skarżąca zawiadomiła o zmianie adresu pełnomocnika; 5. art. 44 k.p.a. poprzez błędne ustalenie daty doręczenia decyzji na dzień [...] października 2021 r., podczas gdy pierwsze awizowanie miało miejsce w dniu [...] września 2021 r., a powtórne w dniu [...] października 2021 r. 6. art. 9 k.p.a. oraz art. 10 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy organ pomimo powzięcia informacji o zmianie adresu pełnomocnika skarżącej w wyniku prawidłowego poinformowania organu nie poczynił starań dotyczących poinformowania strony postępowania o swoim rozstrzygnięciu; 7. art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. poprzez uznanie, że odwołanie zostało wniesione [...] listopada 2021 r., podczas gdy zostało wniesione w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe w dniu [...] października 2021 r. 8. art. 129 § 2 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że 14-dniowy termin na wniesienie odwołania od decyzji upłynął w dniu [...] października 2021 r. 9. art. 15zzzzzn2 ust. 1-3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych poprzez jego niezastosowanie, brak wezwania strony do usunięcia uchybienia, uznanie obowiązującego 7-dniowego terminu na wniesienie wniosku o przywrócenie terminu, podczas gdy zgodnie ze wskazanym postanowieniem w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpatrzenia, a także o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że pełnomocnik poinformował o zmianie adresu przed pierwszą próbą doręczenia mu decyzji. Nie można zatem obciążyć strony odpowiedzialnością w sytuacji, gdy pełnomocnik dopełnił obowiązku przed dniem doręczenia decyzji. Pełnomocnik nie dopuścił się niedbalstwa lub innych przewinień, które mogłyby spowodować odmowę przywrócenia terminu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2021 r. odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji i stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Stosownie do treści art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Zgodnie zaś z art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 k.p.a.). Z kolei w myśl art. 59 § 2 k.p.a., o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w rozpoznawanej sprawie organ nieprawidłowo stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] września 2021 r. W konsekwencji brak było również podstaw do wydawania postanowienia o odmowie przywrócenia terminu. W przypadku, gdy decyzja organu administracji publicznej jest doręczana stronom, termin do wniesienia odwołania biegnie od daty doręczenia decyzji (art. 129 § 1 k.p.a.). Dla dokonania oceny, czy w sprawie doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania, konieczne jest zatem prawidłowe ustalenie daty doręczenia decyzji stronie wnoszącej odwołanie. Zgodnie z art. 44 § 1 pkt 1 k.p.a. w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 k.p.a. (bezpośrednio adresatowi albo innym wymienionym w tym przepisie osobom) operator przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej. W myśl art. 44 § 2 k.p.a. zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Jak stanowi art. 44 § 3 k.p.a., w przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie siedmiu dni, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia 14 dniowego okresu określonego art. 44 § 1 k.p.a., a pismo pozostawia się w aktach sprawy. W rozpoznawanej sprawie Prezydent [...] wysłał w dniu [...] września 2021 r. (koperta zawierająca przesyłkę: k. 362 akt administracyjnych) decyzję z dnia [...] września 2021 r. nr [...] na podawany uprzednio przez pełnomocnika skarżącej adres jego kancelarii. Jednak, co nie jest przedmiotem sporu, w dniu [...] września 2021 r. pełnomocnik nadał do organu zawiadomienie o zmianie adresu, na który winna być kierowana korespondencja. Pismo to wpłynęło do organu w dniu [...] września 2021 r., tj. 2 dni po wysłaniu decyzji. Innymi słowy, 2 dni po wysłaniu decyzji organ wiedział już, że adres, na który skierowana została korespondencja, jest nieaktualny. Nie podjął jednak żadnych czynności w celu skutecznego doręczenia decyzji pełnomocnikowi, a po zwrocie korespondencji przyjął fikcję doręczenia, pomimo że adres, pod którym pozostawiano obydwa awiza, nie był już wówczas adresem pełnomocnika skarżącej, o czym organ został poinformowany. Wbrew twierdzeniom organu, wobec skarżącej nie mogły mieć zastosowania skutki przewidziane w art. 41 § 2 k.p.a., zgodnie z którym, w razie zaniedbania obowiązku zawiadomienia organu o zmianie adresu, doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny. Pełnomocnik strony nie zaniedbał bowiem tego obowiązku, zawiadamiając o zmianie adresu, a informacja ta dotarła do organu zanim doszło do uznania przesyłki za doręczoną w trybie art. 44 k.p.a. Jeżeli organ powziął informację, że adres, na który wysłana została decyzja nie jest już aktualny (a niewątpliwie taką wiedzę uzyskał w dniu [...] września 2021 r.), nie miał podstaw do zastosowania przepisów o fikcji doręczenia w trybie art. 44 k.p.a. Zdaniem Sądu, przepisy kodeksu postępowania administracyjnego regulujące doręczanie przesyłek, winny być interpretowane w sposób zgodny z zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego, tj. z art. 7, 8 i 9 k.p.a., które stanowią, że organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują działania mając na uwadze, m.in. słuszny interes obywateli. Prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków. Czuwają, aby strony i inni uczestnicy nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień. Zarówno art. 41 § 2 k.p.a. stanowiący, że skutkiem zaniedbania obowiązku zawiadomienia organu o zmianie adresu jest doręczenie pisma na dotychczasowy adres ze skutkiem prawnym, jak i art. 44 k.p.a. umożliwiający przyjęcie fikcji doręczenia w przypadku niemożności doręczenia przesyłek w zwykłym trybie (art. 42 k.p.a.) lub poprzez doręczenie zastępcze (art. 43 k.p.a.), służą przede wszystkim zagwarantowaniu sprawności postępowania poprzez zapewnienie skuteczności doręczeń. Ich stosowanie powinno jednak ograniczać się wyłącznie do sytuacji, w których brak jest możliwości doręczenia pisma stronie w sposób przewidziany w art. 42 i 43 k.p.a. W niniejszej sprawie organ od dnia [...] września 2021 r. dysponował aktualnym adresem pełnomocnika skarżącej, mógł więc podjąć próbę doręczenia decyzji na tenże adres bez konieczności stosowania instytucji przewidzianych w art. 41 § 2 i art. 44 k.p.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych i doktrynie przyjmuje się, że w sytuacji zawiadomienia organu o zmianie adresu do korespondencji przed dniem, który mógł być uznany za dzień skutecznego doręczenia pisma, organ jest zobowiązany przesłać ponownie pismo na nowy adres. Nie ma przy tym znaczenia, czy zawiadomienie o zmianie adresu dotarło do organu już po wysłaniu pisma stronie, jeśli strona nadała je przed dniem skutecznego mu jego doręczenia. W takiej sytuacji organ jest obowiązany powtórnie wysłać pismo pod zmieniony adres (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 16 października 2013 r., sygn. akt I SA/Go 290/13; wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 marca 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1094/18, dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych, a także Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Wyd. C.H.Beck, Warszawa 2018, s. 484). W konsekwencji nie można przyjąć, że w niniejszej sprawie decyzja została skutecznie doręczona pełnomocnikowi skarżącej, w trybie art. 44 k.p.a., w dniu [...] października 2021 r. (jak słusznie wytknięto w skardze, organ uznał decyzję za doręczoną z dniem [...] października 2021 r., co w żaden sposób nie koresponduje z treścią art. 44 k.p.a.). Tym samym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] niezasadnie stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania, jak również nie miało podstaw do rozstrzygania w przedmiocie przywrócenia terminu na podstawie art. 59 § 2 k.p.a. w związku z art. 58 k.p.a., skoro nie doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W świetle powyższego brak było podstaw do odnoszenia się przez Sąd do zarzutów skargi dotyczących oceny spełnienia przesłanek do przywrócenia terminu określonych w art. 58 k.p.a. Wobec tego stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego mających wpływ na jego treść, tj. art. 41 § 2 k.p.a., art. 44 k.p.a., art. 58 k.p.a., art. 134 k.p.a. oraz art. 7, 8, 9 k.p.a. i z tych przyczyn podlegało uchyleniu. W związku z uznaniem, że odwołanie skarżącej zostało wniesione w terminie, nie ma potrzeby ponownego doręczania jej decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy powinien zaś rozpoznać merytorycznie wniesione w sprawie odwołanie. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.) orzekł jak w pkt 1. sentencji. O kosztach postępowania w punkcie 2. sentencji orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 p.p.s.a. Na zasądzoną od organu na rzecz skarżącej kwotę składa się uiszczony przez nią wpis od skargi (100 zł) i wynagrodzenie jej pełnomocnika procesowego (480 zł), zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 p.p.s.a.