I SA/Wa 451/12
WyrokWSA w Warszawie2012-05-25
Skład orzekający: Elżbieta Lenart, Joanna Skiba, Maria Tarnowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja organu odwoławczego uchylająca decyzję organu pierwszej instancji i przekazująca sprawę do ponownego rozpoznania jest zasadna w przypadku niekompletności akt sprawy i braku merytorycznego rozpoznania zarzutów odwołania?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ odwoławczy może uchylić decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania tylko wtedy, gdy zachodzą przesłanki określone w art. 138 § 2 kpa, a w przypadku niekompletności akt i braku merytorycznego rozpoznania zarzutów odwołania uchylenie decyzji i przekazanie sprawy jest zasadne. W konsekwencji zaskarżona decyzja została uchylona, a jej wykonanie wstrzymane.Stan faktyczny
J. H. został zobowiązany do zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego na podstawie decyzji Prezydenta W. z sierpnia 2011 r., która opierała się na decyzji z listopada 2009 r. Organ odwoławczy uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z powodu niekompletności akt sprawy. Skarżący wskazał, że organ nie uwzględnił jego wyjaśnień dotyczących płatności alimentów i potrąceń komorniczych.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego i stwierdził, że decyzja ta nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie: WSA Joanna Skiba WSA Maria Tarnowska Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2012 r. sprawy ze skargi J. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu należności wypłaconych z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...] uchyliło decyzję Prezydenta w. z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...], orzekającą o obowiązku zwrotu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na podstawie decyzji z dnia [...]listopada 2009 r., nr [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Sąd Rejonowy dla W. wyrokiem z dnia [...] marca 2003 r., sygn. akt [...] orzekł o ustaleniu alimentów dla M.N. od J. H. w wysokości [...] zł miesięcznie.
Następnie Prezydent W. decyzją z dnia[...] 5 listopada 2009 r., nr [...] orzekł o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz M. N. w kwocie [...] zł miesięcznie na okres od dnia 1 października 2009 r. do dnia 30 września 2010 r.
Zaś decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...], organ orzekł o zwrocie świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego w oparciu o ww. decyzję z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...] w wysokości [...] zł miesięcznie oraz wskazał, że łącznie pozostało do spłaty [...] zł wraz z odsetkami. Ponadto Prezydent W. orzekł o terminie i sposobie spłaty należności przez dłużnika alimentacyjnego J. H.
W uzasadnieniu decyzji przytoczył treść art. 27 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.), zamieścił tabelę zawierającą rozliczenie należności, m.in. kwot zadłużenia z tytułu odsetek należnych na dzień wydania decyzji (z uwzględnieniem wpłat) oraz poinformował, że wskazane odsetki zostały naliczone na dzień 11 sierpnia 2011 r.
We wniesionym od powyższej decyzji odwołaniu Jerzy Hampel wyjaśnił, że regularnie płaci alimenty oraz wskazał, iż potrącenia, jakich dokonuje komornik w ramach egzekucji, zabierają mu większą część renty.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...] uchyliło decyzję Prezydenta W. z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji.
Organ drugiej instancji uzasadnił, że w przedmiotowej sprawie dokumenty, na których oparł się Prezydent W., nie mają bezpośredniego związku z wydaną decyzją. Jest ona bowiem oparta na wypłatach dokonanych na podstawie decyzji z dnia [...] listopada 2009 r., która nie znajduje się w aktach sprawy, gdyż organ pierwszej instancji przekazał akta sprawy związane z inną decyzją tj. decyzją Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...].
Dodał, że naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (...), może polegać na tym, że na podstawie stanu faktycznego, wynikającego z akt administracyjnych, nie można stwierdzić, czy rozstrzygnięcie sprawy przez organ administracyjny jest zgodne z normami prawa materialnego, (wyrok NSA z dnia 6 listopada 1984 r., sygn. akt I SA 508/84, publ. GAP 1988 nr 19 str. 44).
W związku z powyższym Kolegium doszło do wniosku, że organ pierwszej instancji nie wyjaśnił wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, czym naruszył podstawowe zasady postępowania administracyjnego wyrażone w art. 7, 8, 9 oraz art. 77 § 1 kpa - co w konsekwencji doprowadziło do wadliwości całej decyzji przez naruszenie przepisu art. 107 § 3 kpa, który wymaga szczegółowego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji. Dodało, że w ponownym postępowaniu organ I instancji winien właściwie ustalić, które należności stanowią podstawę do wydania których decyzji i po zgromadzeniu dokumentów potwierdzających stan faktyczny – wydać należycie uzasadnioną decyzję.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł J. H. wskazując, że argumenty poniesione przez niego w odwołaniu nie zostały wzięte pod uwagę. W jego opinii organ administracji państwowej jest obowiązany z urzędu podejmować wszystkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia sprawy (art. 7 kpa), w tym celu jest on zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 kpa). Brak ustalenia stanu faktycznego nie pozwala na prawidłowe stosowanie normy prawa materialnego.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o "rozpatrzenie skargi według uznania Wysokiego Sądu" dodając, że kierowało się dowodami przekazanymi przez organ I instancji wraz z odwołaniem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo - administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z innych przyczyn niż w niej wskazane.
W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. uchyliło decyzję Prezydenta W. z dnia [...] sierpnia 2011 r., orzekającą o obowiązku zwrotu należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego na podstawie decyzji Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2009 r. za okres od 1 października 2009 r. do 30 września 2010 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji.
Uchylając powyższe orzeczenie organ odwoławczy wskazał, że akta sprawy przesłane przez organ pierwszej instancji nie mają bezpośredniego związku z wydaną decyzją, jest ona bowiem oparta na wypłatach dokonanych na podstawie decyzji z dnia [...] listopada 2009 r., której nie ma w aktach sprawy.
W tym miejscu podnieść należy, że w nadesłanych do Sądu - przy odpowiedzi na skargę - aktach administracyjnych sprawy, znajduje się orzeczenie Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...], którym przyznane zostało świadczenie z funduszu alimentacyjnego na M. N., w kwocie [...] zł miesięcznie, na okres od 1 października 2009 r. do 30 września 2010 r. oraz są inne dokumenty, na podstawie których została wydana decyzja organu w pierwszej instancji. W związku z powyższym należało uznać, że przedstawione w zaskarżonej decyzji stanowisko organu za błędne.
Uchylając zaskarżoną decyzję Sąd stanął na stanowisku, iż istotą postępowania odwoławczego jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej, w której wniesione zostało odwołanie. Jedynie w sytuacji określonej w art. 138 § 2 kpa organ odwoławczy może uchylić decyzję organu pierwszej instancji, przekazując jednocześnie sprawę do ponownego rozpoznania temu organowi. W przypadku gdy taka sytuacja nie ma miejsca, organ odwoławczy jest obowiązany sprawę rozpoznać merytorycznie, chyba że zaistnieją podstawy do umorzenia postępowania (art. 138 § 1 pkt 2 in fine kpa).
W niniejszej sprawie organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję Prezydenta W. uznając, że przekazane akta sprawy nie są kompletne. W związku z powyższym nie odniósł się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, nie rozpoznał także merytorycznie sprawy w ramach kontroli instancyjnej.
Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy wyda decyzję uwzględniającą całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym także rozpozna zarzuty podniesione w odwołaniu.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c oraz art. 152 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło