I SA/Wa 453/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie WSA Bożena Marciniak (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant specjalista Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2019 r. sprawy ze skargi M. K. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt I SAB/Wa 447/14 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości [...] ([...] tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz M. K. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrokiem z 21 października 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 447/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], w terminie jednego miesiąca od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Ponadto stwierdził, że bezczynność Prezydenta [...] w prowadzeniu postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W dniu 11 marca 2015 r. akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu. Zatem termin załatwienia sprawy upływał z dniem 13 kwietnia 2015 r., co wynika z akt sądowych sprawy o sygn. akt I SAB/Wa 447/14. Następnie wyrokiem z 17 sierpnia 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 733/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości [...] zł, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Pismem z [...] lipca 2018 r. M. K. ponownie wezwał organ do wykonania wskazanego wyroku sądu o sygn. akt I SAB/Wa 447/14. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, opatrzonej datą [...] lutego 2019 r., M. K. zarzucił Prezydentowi [...] niewykonanie wyroku z 21 października 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 447/14 i wniósł o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w wysokości [...] zł, stwierdzenie, że zaistniała bezczynność organu po wydaniu wyroku ma rażący charakter, przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniósł, że organ pomimo przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu oraz nałożenia grzywy nie wydał decyzji merytorycznej w sprawie. W niniejszej sprawie kwestie formalne zostały już ustalone, a przede wszystkim zostali ustaleni następcy prawni byłych właścicieli przedmiotowej nieruchomości. Skarżący poniósł uszczerbek w postaci długotrwałego rozpoznania przez organ jego sprawy, co uzasadnia przyznanie na jego rzecz sumy pieniężnej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że w przedmiotowej sprawie należało bezspornie ustalić kręgów następców prawnych dawnych właścicieli. Postępowanie w tym przedmiocie tyczyło się przed Sądem Rejonowym dla [...] , gdzie 8 września 2016 r. przesłano akta przedmiotowej nieruchomości. Akta zostały zwrócone 2 listopada 2018 r. Ponadto opóźnienia w rozpatrzeniu sprawy są spowodowane między innymi bardzo dużą ilością korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości objęte działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Waga tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań oraz czynności konieczne do rozpatrzenia sprawy, wymagają zgromadzenia rozległej dokumentacji i jej skrupulatnego badania. Powyższe okoliczności nie pozwalają na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny ocenia zatem wydany akt zarówno pod względem jego zgodności z prawem materialnym, jak i zgodności z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W przypadku skargi o wymierzenie organowi grzywny z powodu jego bezczynności Sąd dokonuje oceny jej zasadności według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania orzeczenia sądowego. Stosownie do art. 154 § 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm.), dalej powoływanej jako "p.p.s.a.", w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa powyżej, sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Z treści powyższego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ nie wykonuje wyroku sądu uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. Jak wynika z akt sprawy, wyrokiem z 21 października 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 447/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] , w terminie jednego miesiąca od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został organowi doręczony w dniu 11 marca 2015 r., co oznacza, że termin załatwienia niniejszej sprawy upływał z dniem 13 kwietnia 2015 r. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 17 sierpnia 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 733/17, ukarał organ grzywną w wysokości [...] zł z tytułu niewykonania ww. wyroku w przedmiocie bezczynności organu, a skarżący ponownie wezwał Prezydenta do wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o sygn. akt I SAB/Wa 447/14. Wezwanie pozostało bezskuteczne, a organ do dnia dzisiejszego nie wykonał wyroku Sądu i nie rozpoznał wniosku o ustalenie odszkodowania. Wobec powyższego, Sąd uznał, że obie ustawowe przesłanki, o których mowa powyżej, w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione, a skarga na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku sądu jest zasadna. W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem sądu z 21 października 2014 r. oraz okoliczność, że organ do dnia wyrokowania nie rozpoznał wniosku skarżącego Sąd uznał, że grzywna w wysokości [...] zł będzie adekwatną sankcją za ignorowanie rozstrzygnięć sądu. Przy czym w wymiarze nałożonej grzywny Sąd uwzględnił możliwość jej wielokrotnego stosowania oraz fakt jej uprzedniego nałożenia. W ocenie Sądu, okoliczności podane przez organ w odpowiedzi na skargę nie stanowią usprawiedliwienia niedotrzymania ustawowych terminów załatwienia sprawy administracyjnej. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że wymierzona grzywna ma przede wszystkim na celu zdyscyplinowanie organu, aby ten rozstrzygnął wniosek. Jednocześnie Sąd uznał, że bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 października 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 447/14, przybrała w okolicznościach rozpoznawanej sprawy charakter rażącego naruszenia prawa. Podkreślić należy, że niewykonywanie wyroków sądów i to niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Biorąc pod uwagę czas przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu do załatwienia sprawy, zapadły uprzednio w sprawie wyrok w przedmiocie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność organu, jak też charakter spraw dekretowych, a w rezultacie nierespektowanie kilku orzeczeń sądu, bezczynność organu w wykonaniu wyroku należało uznać za mającą charakter kwalifikowany. Sąd uznał jednocześnie, iż brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o przyznanie mu sumy pieniężnej i w tej części skargę oddalił. Wyjaśnić trzeba, że suma pieniężna określona w art. 154 § 7 p.p.s.a. ma charakter kompensacyjny i prewencyjny. Z treści omawianego przepisu wyraźnie wynika, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie jego sprawy. Przyznanie takiej sumy uzasadniać mogą szczególne okoliczności danej sprawy administracyjnej, tj. wyjątkowo rażący charakter zwłoki w jej rozpoznaniu, jak też obawa, że bez przyznania tej kwoty na rzecz strony skarżącej wyrok sądu nadal nie zostanie wykonany. W ocenie Sądu, taka sytuacja nie wystąpiła w niniejszej sprawie. Z akt administracyjnych spray wynika, że równolegle z toczącym się postępowaniem administracyjnym o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] ", toczyło się przed Sądem Rejonowym dla [...] postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po dawnych właścicielach tej nieruchomości tj. K. S. i Z. S.. Postępowanie spadkowe zakończyło się prawomocnie na skutek postanowienia Sądu Okręgowego w [...] z [...] stycznia 2018 r. sygn. akt [...]. Wypożyczone do sądu powszechnego akta przedmiotowej nieruchomości zostały zwrócone organowi [...] listopada 2018 r. W przedmiotowej sprawie organ co prawda od ponad czterech lat nie wykonał ciążącego na nim obowiązku rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, stwierdzonego prawomocnym wyrokiem z 21 października 2014 r. sygn. akt I SAB/Wa 447/14, jednakże istniały obiektywne przeszkody do zakończenia postępowania odszkodowawczego tj. konieczność ustalenia następców prawnych po dawnych właścicielach nieruchomości. Przeszkody te ustały w momencie uprawomocnienia się orzeczenia w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po tych osobach, co nastąpiło w 2018 r. W związku z powyższym nie można więc uznać, że okoliczności sprawy wskazują na wyjątkowo rażący charakter zwłoki w jej rozpoznaniu, uzasadniający przyznanie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej. W ocenie Sądu nałożona grzywna jest wystarczającym środkiem dyscyplinującym organ do wykonania wyroku i rozpoznania sprawy. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 i 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 3 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów sądowych (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).