I SA/Wa 459/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska – Jaroszewicz Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska (spr.) WSA Marta Kołtun - Kulik Protokolant starszy referent Justyna Kobylarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi T. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania specjalnego zasiłku celowego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją dnia [...] stycznia 2017 r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej jako organ/SKO) działając na podstawie art. 127 § 2 w zw. z art. 17 pkt 1 kpa, art. 138 § 1 pkt. 1 kpa oraz art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych; po rozpatrzeniu odwołania T. G., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie wniosku z dnia 31 marca 2014r. o przyznanie specjalnego zasiłku celowego na refundację leków. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt sprawy wynika, że T. G. (dalej jako skarżąca) wnioskiem z dnia 28 marca 2014 r. zwróciła się o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej, wskazując w nim określone formy pomocy. Wniosek ten zawierał m.in. żądanie refundacji leków. Niemalże tożsamy wniosek, również zawierający żądanie refundacji leków skarżąca sformułowała w kolejnym piśmie z dnia 31 marca 2014r. Prezydent [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., po rozpatrzeniu wniosku T. G. z dnia 28 marca 2014 r., odmówił przyznania jej świadczenia w formie specjalnego zasiłku celowego na refundację leków. Następnie ten sam organ decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., po rozpatrzeniu wniosku z dnia 31 marca 2014 r. umorzył postępowanie w sprawie przyznania skarżącej świadczenia w formie specjalnego zasiłku celowego na refundację leków zainicjowane tym wnioskiem. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że żądanie przyznania zasiłku celowego na refundację leków zawarte we wniosku z dnia 31 marca 2014 r. jest tożsame przedmiotowo i podmiotowo z żądaniem zawartym we wniosku z dnia 28 marca 2014 r., gdyż dotyczy tej samej formy pomocy w tym samym okresie. Utrzymującą w mocy przez SKO decyzję z dnia [...] kwietnia 2014 r. o umorzeniu postępowania uchylił do ponownego rozpoznania Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem zapadłym w sprawie I SA/Wa 1276/15 zalecając analizę ww wniosków i załączonych do nich załączników. Uwzględniając powyższe po ponownym rozpoznaniu sprawy SKO konsekwentnie uznało, że wniosek z 31 marca 2014r. powiela złożony 3 dni wcześniej wniosek z 28 marca 2014r. o refundację leków w miesiącu maju 2014r. i jako jedyne zasadne rozstrzygniecie w tym zakresie uznały umorzenie postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowego. Podstawę prawną ww orzeczeń stanowił art. 105 § 1 kpa. Organ zwrócił przy tym uwagę, iż wnioski z 28 marca i z 31 marca 2014r. nie zawierały żadnych załączników. Z akt sprawy wynika, że skarżąca nie dołączyła do ww wniosków ani recept, ani dowodu zakupu jakichkolwiek leków, powyższego braku nie uzupełniła także w późniejszym terminie. W skardze skierowanej do tut. Sądu skarżąca ponownie zarzuciła organowi naruszenie art. 41 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, polegającym na jego niewłaściwej interpretacji. Podnosząc powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o wydanie pozytywnych dla niej decyzji i podniosła że nie może we własnym zakresie zaspokoić swoich potrzeb w zakresie wykupu leków ratujących jej zdrowie i życie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Sąd zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W doktrynie procesu administracyjnego przyjmuje się powszechnie, że w sytuacji gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej winien wydać decyzję o umorzeniu postępowania. Z bezprzedmiotowością postępowania w rozumieniu przepisu art. 105 § 1 kpa mamy do czynienia m.in. wówczas, gdy sprawa administracyjna została już rozstrzygnięta ostatecznym orzeczeniem (res iudicata). Dopóki orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe. Istotne jest przy tym, że ostateczna decyzja wydana w sprawie stanowi przesłankę umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego jedynie wówczas, gdy strona składa wniosek tożsamy z wnioskiem rozpoznanym merytorycznie ową decyzją uprzednią. Ponieważ wniosek skarżącej z 31 marca 2014r. o refundację leków w maju 2014r. pochodzi sprzed ponad 3 lat, jest tożsamy z rozpoznanym osobną decyzją administracyjną wnioskiem dnia 28 marca 2014r. a ponadto do dzisiaj (pomimo orzekania już raz przez tut. Sąd w ww sprawie I SA/Wa 1276/15) ani akta sprawy administracyjnej ani choćby skarga - nie zawierają sprecyzowania o jakie leki chodzi, wynikające z jakiej recepty czy też kiedy zakupione (tu należy wskazać na brak jakiegokolwiek rachunku) – to jednocześnie, obok prawidłowego w ocenie Sądu zastosowania przez organy art. 105 § 1 kpa, działaniu skarżącej należy dodatkowo przypisać nadużycie prawa w domaganiu się w takim przypadku ochrony prawnej. Podkreślenia wymaga, że ocena działań strony postępowania pod kątem nadużycia prawa wymaga każdorazowo wnikliwej analizy tak, aby mieć pewność, że rzeczywiste prawo do sądu nie doznało uszczerbku. Tak zaś należy oceniać działania skarżącej w niniejszej sprawie. Powszechnie wiadomo bowiem, że skarżąca inicjuje dziesiątki postępowań administracyjnych i sądowoadministracyjnych. Częściowo wnioski skarżącej są gołosłowne (a w każdym razie tak należy postrzegać wniosek będący przedmiotem oceny w kontrolowanej sprawie); ponadto są to wnioski wielokrotnie powielane, formułowane chaotycznie wg tego samego klucza. Nie zawierają też jednoznacznego przekazu ani treści, co znacznie utrudnia ich interpretację czy udzielenie realnej pomocy. Wnioski skarżącej są nieczytelne, kumulują wiele roszczeń powodując znaczne trudności w ich rozpoznaniu, pozbawione są przy tym rzeczowej argumentacji. Jak wskazano wyżej, nie zawierają załączników czy dokumentów, w oparciu o które organy mogłyby podjąć próbę oceny zaistnienia przesłanek do udzielenia skarżącej pomocy. Nie bez znaczenia przy tym jest też znana Sądowi z urzędu okoliczność, że skarżąca notorycznie utrudnia skuteczne i rzeczowe przeprowadzenie wymaganego wywiadu środowiskowego a skupia się jedynie na formułowaniu pod adresem Państwa roszczeniowych żądań wypaczających istotę świadczonej przez to Państwo pomocy społecznej. Powyższe prowadzi do przekonania, iż skarżąca wnioski swoje formułuje nie w celu ochrony swoich praw, ale dla inicjowania następujących po sobie postępowań, które są celem same w sobie. Jak się przyjmuje w doktrynie i w orzecznictwie, nadużyciem prawa jest wykorzystywanie instytucji prawnej wbrew jej celowi i funkcji. Zakaz nadużycia prawa wiązać należy z zasadą państwa prawnego, wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP, w której znajduje swoją podstawę (por. K. Osajda, Nadużycie prawa w procesie cywilnym, "Przegląd Sądowy" 2005, nr 5 s. 69; M.G. Plebanek, Nadużycie praw procesowych, s. 57; P. Przybysz, Nadużycie prawa w prawie administracyjnym, w: H. Izdebski, A. Stępkowski (red.), Nadużycie prawa, Warszawa 2003, s. 204-205). W doktrynie przyjmuje się, że nadużycie praw procesowych należy uznać za samoistną instytucję prawa procesowego (A. Redelbach, S. Wronkowska, Z. Ziembiński, Zarys teorii państwa i prawa, Warszawa 1992, s. 153; P. Przybysz - głos w dyskusji na Konferencji Wydziału Prawa i Administracji UW dnia 1 marca 2002 r., w: red. H. Izdebski, A. Stępkowski, Nadużycie prawa, LIBER 2003, s. 189). Tak należy ocenić działania podmiotu, który inicjuje szereg postępowań administracyjnych lub sądowych niejako "dla zasady" tj. w celu innym, niż ochrona jego praw (H. Dolecki, Nadużycie prawa do sądu, w: Sądownictwo administracyjne gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980–2005, Warszawa 2005, s. 136) - a szczególności gdy poprzez swoje zachowanie pozbawia organy państwa możliwości zweryfikowania zasadności tak złożonych wniosków. Z oczywistych względów nie można też przypisać organowi zarzutu niezastosowania się do wyroku tut. Sądu w sprawie I SA/Wa 1276/15. Brak porównania roszczeń skarżącej datowanych na 28 i 31 marca 2014r. nie wynika z zaniechania organów lecz z nieprzedstawienia przez nią dokumentów, które miałby stanowić przedmiot tego porównania. Nie sposób też zarzucić skarżącej braku rozeznania czy nieporadności w formułowaniu wniosków. Skarżąca uczestniczy osobiście w wielu rozprawach administracyjnych prowadzonych przez tut. Sąd, a jej możliwości intelektualne w żadnej mierze nie uzasadniają przyjęcia nieporadności życiowej czy braku możliwości prowadzenia swoich spraw bez uszczerbku dla niej samej. Uwzględniając powyższe Sąd oddalił skargę w oparciu o art. 151 ppsa.