I SA/Wa 46/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska Sędziowie WSA Jolanta Zdanowicz asesor WSA Jerzy Siegień (spr.) Protokolant Anna Milicka-Stojek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2005 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2004 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości oddala skargę. Starosta [...] decyzją z dnia [...] października 2004 r., po rozpatrzeniu wniosku K. G. o ustalenie i wypłatę odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości położonej w P., przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...], o powierzchni [...] ha, umorzył postępowanie administracyjne. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że w 1963 r. było prowadzone przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. - Urząd [...] postępowanie dotyczące wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości. W dniu [...] lipca 1963 r. organ ten wydał orzeczenie o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w P., przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...], i o ustaleniu odszkodowania w wysokości [...] zł. Starosta [...] podkreślił, że w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym brak jest jednak dowodu doręczenia tego orzeczenia W. i S. małżonkom J., ówczesnym współwłaścicielom wywłaszczanej nieruchomości, pomimo że miejsce ich pobytu było znane organowi administracji publicznej. Zgodnie natomiast z art. 28 ust. 1 obowiązującej wówczas ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94, z późn. zm.) organ administracji publicznej wydający orzeczenie miał obowiązek doręczenia tego orzeczenia podmiotowi, który wystąpił z wnioskiem o wywłaszczenie oraz dotychczasowemu właścicielowi nieruchomości. Starosta [...] uznając, że Skarb Państwa jest od 1963 r. samoistnym posiadaczem przedmiotowej nieruchomości, wnioskiem z dnia [...] listopada 2002 r. wystąpił do Sądu Rejonowego w P. o stwierdzenia nabycia przez Skarb Państwa własności przedmiotowej nieruchomości w drodze zasiedzenia. Na nieruchomości tej w 1963 r. wybudowany został [...], który istnieje do chwili obecnej. [...] oraz [...], jako państwowe jednostki organizacyjne władały w imieniu Skarbu Państwa tą nieruchomością, ponosząc wszelkie korzyści i ciężary z nią związane. Sąd Rejonowy w P. prawomocnym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2003 r. sygn. akt [...] stwierdził nabycie przez Skarb Państwa w drodze zasiedzenia własności przedmiotowej nieruchomości. Organ pierwszej instancji stwierdził, że nabycie własności nieruchomości w drodze zasiedzenia jest nabyciem pierwotnym i żaden przepis prawa nie przewiduje możliwości przyznania w postępowaniu administracyjnym odszkodowania na rzecz byłego właściciela lub jego następcy prawnego z tytułu utraty własności tej nieruchomości. Ze względu na fakt, iż Skarb Państwa stał się właścicielem powyższej nieruchomości w wyniku zasiedzenia, brak jest podstaw prawnych do ustalenia i wypłaty na rzecz K. G. odszkodowania z tytułu utraty własności tej nieruchomości, a prowadzone postępowanie administracyjne, zdaniem organu pierwszej instancji, jest bezprzedmiotowe. Stosownie do art. 105 § 1 k.p.a., organ ten wydał więc decyzję o umorzeniu postępowania. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r., po rozpatrzeniu odwołania K. G. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] października 2004 r. umarzającej postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość nr ewid. [...], położoną w P. przy ul. [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ drugiej instancji wskazał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że Skarb Państwa nabył prawo własności nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] przez zasiedzenie z dniem [...] stycznia 1985 r. Zdaniem Wojewody [...] organ pierwszej instancji słusznie ustalił, że taki tryb utraty prawa własności wyklucza możliwość ustalenia i wypłaty odszkodowania. Zasiedzenie polega bowiem na nabyciu prawa własności nieruchomości przez nieuprawnionego posiadacza, wskutek faktycznego wykonywania tego prawa w ciągu oznaczonego w ustawie czasu. Ponieważ zasiedzenie jest skutkiem wymienionych przesłanek, bez potrzeby podejmowania przez samoistnego posiadacza jakichkolwiek innych czynności i bez współudziału dotychczas uprawnionego, stanowi ono pierwotny sposób nabycia prawa. W ten sposób dochodzi do utraty prawa przez dotychczasowego uprawnionego, bez świadczenia ze strony nabywającego prawo samoistnego posiadacza. Organ drugiej instancji wskazał, że skoro nabycie przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości nastąpiło przez zasiedzenie, a nie wskutek wydania aktu administracyjnego, zasadne jest stanowisko organu pierwszej instancji, iż postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania należało umorzyć jako bezprzedmiotowe. Skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. złożyła K. G., wnosząc o jej uchylenie. Skarżąca podniosła, że Skarb Państwa uzyskał tytuł prawny do nieruchomości nr ewid. [...], położonej w P. przy ul. [...], działając bezprawnie i takie postępowanie nie może korzystać z ochrony prawnej. Skarżącej jako jedynej spadkobierczyni poprzednich właścicieli należy się więc odszkodowanie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Kontrola sądowo-administracyjna aktów lub czynności organów administracji publicznej w zakresie ich zgodności z prawem sprowadza się do wyjaśnienia w toku rozpoznawania sprawy, czy organy administracji nie naruszyły prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonej decyzji. Skarga wniesiona w rozpoznawanej sprawie nie może zostać uwzględniona, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Skarżąca wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2002 r. zwróciła się o ustalenie i wypłatę odszkodowania należnego jej z tytułu wywłaszczenia nieruchomości położonej w P., przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...], o powierzchni [...] ha. Wywłaszczenie własności nieruchomości następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej. Warunkiem ustalenia odszkodowania jest jednak nabycie przez Skarb Państwa nieruchomości w drodze wywłaszczenia. W rozpatrywanej sprawie bezsporne jest, że Sąd Rejonowy w P. prawomocnym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2003 r. sygn. akt [...] stwierdził nabycie przez Skarb Państwa w drodze zasiedzenia własności przedmiotowej nieruchomości (odpis postanowienia z dnia [...] kwietnia 2003 r. sygn. akt [...] załączono do akt sprawy). Utrata własności nieruchomości na skutek stwierdzenia jej zasiedzenia nie daje podstaw do ubiegania się o ustalenie odszkodowania z tytułu utraty prawa własności na podstawie przepisów dotyczących wywłaszczenia nieruchomości. Nabycie przez Skarb Państwa w drodze zasiedzenia z dniem [...] stycznia 1985 r. prawa własności przedmiotowej nieruchomości wyklucza możliwość przyjęcia, że nieruchomość ta została wywłaszczona na podstawie orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. - Urząd [...] z dnia [...] lipca 1963 r. Nawet gdyby przyjąć, że orzeczenie powyższe wywołało skutki prawne, należy mieć na uwadze, że orzeczeniem tym ustalono również odszkodowanie w wysokości [...] zł z tytułu wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w P., przy ul. [...]. Decyzja administracyjna rozstrzygająca ponownie sprawę wcześniej rozstrzygniętą inną decyzją ostateczną, przed uprzednim wzruszeniem tej pierwotnej decyzji na podstawie odpowiednich przepisów k.p.a., byłaby dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. (res iudicata). Przepis art. 105 § 1 k.p.a. stanowi podstawą do obligatoryjnego umorzenia postępowania administracyjnego, jeżeli stanie się ono bezprzedmiotowe. Organ prowadzący postępowanie ma obowiązek z urzędu badać, czy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, gdy sprawa, która miała być załatwiona w drodze decyzji nie ma charakteru sprawy administracyjnej. Z takim przypadkiem mamy niewątpliwie do czynienia w rozpatrywanej sprawie, brak jest bowiem podstawy prawnej do ustalenia w postępowaniu administracyjnym odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości w związku z utratą własności nieruchomości w wyniku stwierdzenia jej zasiedzenia. Organy orzekające w sprawie wszczętej wnioskiem K. G. prawidłowo ustaliły więc, że postępowanie to jako bezprzedmiotowe należało umorzyć. Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie przepisów art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.