I SA/Wa 461/08

Referendarz Sądowy Aneta Wirkowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku U.C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi U.C. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji ustalającej odszkodowanie postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. U.C. wnioskiem z dnia 6 marca 2008 r., uzupełnionym w dniu 11 kwietnia 2008 r., wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi U.C. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji ustalającej odszkodowanie. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem R.. Źródłem utrzymania rodziny jest dochód uzyskiwany przez męża skarżącej na podstawie umowy o dzieło w wysokości około [...] zł miesięcznie. Skarżąca jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Jedyny posiadany majątek to dom, w budowie, bez tynków, posadzek wewnętrznych i okien o powierzchni [...] m², działka o powierzchni [...] ha oraz wyposażenie do działalności artystyczno – muzycznej męża wnioskodawczyni. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że korzysta z pomocy Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D., ponieważ zarobki jej męża nie zawsze wystarczają na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych, zwłaszcza, że R.C. wymaga stałego leczenia. Wnioskodawczyni podniosła, że od lipca 2007 r. mieszka na działce w prowizorycznie stworzonym mieszkaniu w niewykończonym domu. Oświadczyła ponadto, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym. W tym stanie sprawy zważono, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2). Podkreślić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym. Udzielenie prawa pomocy powinno sprowadzać się do przypadków, gdy sytuacja majątkowa strony jest wyjątkowo ciężka. Instytucja powyższa ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom najuboższym. Każdy wnoszący sprawę do Sądu powinien zaś liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania zgodnie z przepisami obowiązującego prawa. Występując natomiast z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku ponoszenia tych kosztów musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku. W niniejszej sprawie U.C. nie wykazała należycie, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadnicze znaczenie ma fakt, że decyzją Wojewody Kujawsko - Pomorskiego z dnia [...] grudnia 2003 r., nr [...] ustalone zostało na rzecz U.C. odszkodowania za dokonane wywłaszczenie w wysokości [...] zł. Ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego wynika, że przedmiotowe odszkodowanie zostało wypłacone wnioskodawczyni w dniu 5 maja 2004 r. W tej sytuacji nie można uznać, że skarżąca, która niespełna 4 lata temu pozyskała kwotę tak znacznej wysokości, znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznanie prawa pomocy. Przeciwnie, okoliczność powyższa przemawia za stwierdzeniem, że wnioskodawczyni jest w stanie - bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – ponieść koszty postępowania w sprawie. Zwłaszcza, że - jak wyżej wskazano - instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć zastosowanie wobec osób, które z przyczyn od siebie niezależnych nie są w stanie zdobyć środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym. Każdy decydując się na wstąpienie na drogę sądową powinien zaś liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów postępowania i odpowiednio wcześniej podjąć starania zmierzające do zgromadzenia odpowiednich środków pieniężnych na ten cel. W świetle powyższego stwierdzić należy, że w sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające uwzględnienie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.