I SA/Wa 463/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Przemysław Żmich sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S. K. i K. K. na postanowienie Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...]; 2. zasądza od Ministra Inwestycji i Rozwoju na rzecz S. K. i K. K. solidarnie kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2019r. nr [...] Minister Inwestycji i Rozwoju utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2012r. nr [...] odmawiające wznowienia postępowania. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny: Wojewoda [...], działając na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, decyzją z dnia [...] września 2004r. stwierdził nabycie z dniem 1 stycznia 1999r. z mocy prawa przez Gminę Miasto B. własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną (drogę gminną ul. A.), oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki: nr [...] o pow. [...] m2 w obrębie nr [...], nr [...] o pow. [...] m2 w obrębie nr [...], nr [...] o pow. [...] m2 w obrębie nr [...], nr [...] o pow. [...] m2 w obrębie nr [...], dla której nie ma urządzonej księgi wieczystej ani zbioru dokumentów. Wnioskiem z dnia [...] maja 2012r. K. K. i S. K. wystąpili o wznowienie postępowania zakończonego ww decyzją na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2012r. nr [...] Wojewoda [...] odmówił wznowienia postępowania. Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli K. K. i S. K. Minister Inwestycji i Rozwoju rozpatrując sprawę podniósł, że postanowienie organu I instancji jest słuszne, jednak z innych przyczyn niż to zostało wskazane w jego uzasadnieniu. Organ II instancji stwierdził, że wnioskodawcy składając wniosek o wznowienie postępowania wskazali, że dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe, nie załączając do wniosku żadnego dokumentu wskazującego sfałszowanie dowodu, na podstawie którego ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne. Na gruncie niniejszej sprawy w ocenie Ministra nie znajduje zastosowania art. 146 § 2 k.p.a., bowiem nie wystąpiła żadna z przesłanek w nim określonych tj. oczywistość fałszu oraz niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Reasumując, Minister stwierdził, że wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. został złożony pomimo braku wskazania sfałszowanego dowodu, na podstawie którego ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne. Skargę na postanowienie Ministra Inwestycji i Rozwoju do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli K. K. i S. K. zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 149 § 2 k.p.a. poprzez wydanie rozstrzygnięcia o wystąpieniu podstaw wznowienia postępowania w postanowieniu o odmowie wznowienia postępowania, które to rozstrzygnięcie może nastąpić wyłącznie w fazie postępowania rozpoznawczego, jak również poprzez badanie podstaw wznowienia w stadium wszczęcia postępowania. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia go poprzedzającego i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi rozwinięto zarzuty w niej podniesione. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r. poz. 1369 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ww ustawy. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za zasadną. Zaskarżone postanowienie Ministra, jak również postanowienie organu I instancji narusza bowiem przepisy postępowania, to jest art. 149 § 3 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd wskazuje, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w której ją wydano, dotknięte było kwalifikowaną wadą określoną w art. 145 § 1 k.p.a. albo też zachodzi przesłanka z art. 145a § 1 lub art. 145b § 1 k.p.a. Wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na wniosek strony, a jego podstawę stanowi stosownie do art. 149 § 2 k.p.a. postanowienie o wznowieniu postępowania. Postanowienie to rozpoczyna postępowanie, w którym właściwy organ rozpatruje ponownie sprawę zakończoną decyzją ostateczną, badając, czy przyczyny wznowienia, określone w art. 145 § 1, art. 145a, art. 145b k.p.a., nie wpłynęły na treść decyzji. Wszelkie czynności i rozważania merytoryczne na etapie postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania są niedopuszczalne. Podanie o wznowienie postępowania wszczyna postępowanie wstępne, które powinno się zakończyć załatwieniem sprawy w sposób przewidziany w art. 149 k.p.a., a więc wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania lub o odmowie jego wznowienia. Na tym etapie organ bada m.in. czy wniosek o wznowienie postępowania jest oparty na ustawowych przesłankach wznowienia oraz czy został wniesiony z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 k.p.a. Wydanie postanowienia odmawiającego wznowienia postępowania następuje, gdy wznowienie postępowania jest niedopuszczalne z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych oraz gdy strona złożyła żądanie wznowienia postępowania z uchybieniem ustawowego terminu, określonego w art. 148 § 1-2 k.p.a. Oznacza to, że organ I instancji mógł wydać postanowienie o odmowie wznowienia postępowania, jeżeli uznałby, iż wniosek złożony został przez podmiot nie będący stroną, ewentualnie, że wniosek nie jest oparty na ustawowych przesłankach wznowienia. Wydanie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania byłoby możliwe również w razie stwierdzenia, że wniosek nie został złożony z zachowaniem terminów wynikających z k.p.a. Sąd podkreśla w tym miejscu, że czym innym jest złożenie wniosku nie opartego na ustawowych przesłankach a czym innym uznanie przez organ, że owe ustawowe przesłanki nie zaistniały. Innymi słowy mówiąc, wniosek nie oparty na ustawowych przesłankach wznowienia to wniosek, w którym strona powołuje się na inne podstawy niż wymienione w art. 145 § 1, art. 145a § 1 i 145b§ 1 k.p.a. W niniejszej sprawie skarżący we wniosku powołali się na podstawę wznowieniową z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., czyli na przesłankę ustawową. Organ zobowiązany był więc do ustalenia, czy wniosek o wznowienia postępowania złożony został w terminie wskazanym w art. 148 § 1 k.p.a. W przypadku ustalenia, że wniosek złożony został w terminie, organ zobowiązany był do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania. Dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania organ mógł przeprowadzić postępowanie co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania, organ może badać, czy powołane przez stronę we wniosku przyczyny wznowienia rzeczywiście istnieją oraz czy mają wpływ na treść decyzji objętej wnioskiem o wznowienie postępowania. We wstępnej fazie postępowania, to jest w fazie zakończonej wydaniem postanowienia o wznowieniu lub o odmowie wznowienia postępowania nie jest dopuszczalna ocena podanych przez stronę przyczyn wznowienia. W niniejszej sprawie Minister Inwestycji i Rozwoju utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] o odmowie wznowienia postępowania uznając, że skarżący nie przedstawili żadnego dokumentu wskazującego na sfałszowanie dowodu, na podstawie którego ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, nie wskazując jednocześnie sfałszowanego dowodu. Innymi słowy Minister dokonał oceny przyczyn wznowienia we wstępnej fazie postępowania, w której mógł badać jedynie, czy wniosek jest oparty o ustawową przesłankę wznowienia oraz czy został wniesiony przez stronę w terminie wynikającym z przepisów k.p.a. Oznacza to, że Minister naruszył przepisy postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Analiza, czy powołane przez stronę przyczyny uzasadniające wznowienie postępowania rzeczywiście istnieją może bowiem być dokonana dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu i przeprowadzeniu postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Jeśli chodzi zaś o postanowienie organu I instancji, Sąd stwierdza, że również przy wydawaniu tego postanowienia doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Wprawdzie organ nie wyszedł poza wstępną fazę badania dopuszczalności wznowienia postępowania uznając, że wniosek o wznowienie postępowania został wniesiony z uchybieniem ustawowego terminu, jednak z uzasadnienia nie wynika w jaki sposób organ ustalił uchybienie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, nie ustalając uprzednio o sfałszowanie jakiego dowodu skarżącym chodzi i kiedy dowiedzieli się o sfałszowaniu dowodu istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy. Z wniosku o wznowienie postępowania powyższe nie wynika. W tej sytuacji obowiązkiem organu I instancji było wezwanie skarżących do dokładnego wskazania o jakie konkretnie dowody chodzi, kiedy powzięli informację o ich sfałszowaniu i czy dysponują dokumentami potwierdzającymi ich twierdzenia. Organ zaś doszedł do przekonania, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony z uchybieniem terminu wyłącznie na podstawie ustaleń, że pomiędzy skarżącymi a Gminą Miastem B. spór o działkę nr [...] toczy się od co najmniej [...] czerwca 2005r. i od tej daty skarżący wiedzieli, że jej właścicielem jest Gmina. Przy wskazaniu podstawy wznowienia z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. takie ustalenia skutkujące stwierdzeniem uchybienia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania są niewystarczające. Podsumowując Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie jak i postanowienie je poprzedzające naruszają przepisy postępowania, to jest art. 149 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę powyższe rozważania i zbada, czy wniosek o wznowienie postępowania wniesiony został w terminie. W przypadku ustalenia, że wniosek złożony został w terminie, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. organ wyda postanowienie o wznowieniu postępowania. A następnie dokona badania wystąpienia wskazanej przesłanki wznowienia, przede wszystkim ustalając czy skarżącym przysługuje przymiot strony w przedmiotowym postępowaniu i czy ich wniosek o wznowienie postępowania dotyczy wszystkich działek objętych kwestionowaną decyzją, czy tylko działki nr [...]. Oczywiście w przypadku ustalenia, że wniosek został złożony z uchybieniem ustawowego terminu organ wyda postanowienie o odmowie wznowienia, uzasadniając je zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji, o kosztach postępowania rozstrzygając na podstawie art. 200 tej ustawy.