I SA/Wa 464/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędziowie WSA Monika Nowicka (spr.) WSA Maria Tarnowska Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2008 r. sprawy ze skargi ze skargi M. S. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Prezydenta miasta W. z dnia [...] grudnia 2007 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta miasta W. z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] o zawieszeniu postępowania w sprawie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], oznaczoną jako działka o nr [...] z dawnego obrębu [...], o powierzchni [...] m kw., wywłaszczoną decyzją Naczelnika Wydziału Terenów Urzędu Dzielnicowego W. z dnia [...] czerwca 1976 r. nr [...]. Powyższe rozstrzygnięcie zostało oparte na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych: Aktualnie w Wydziale Nieruchomości Skarbu Państwa Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu miasta W. prowadzone są postępowania w sprawie zwrotu opisanej na wstępie nieruchomości oraz w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nią. Nieruchomość ta, oznaczona dawniej jako działka nr [...], obecnie stanowi działki nr nr [...] z obrębu [...] i przed wywłaszczeniem stanowiła własność P. S. Pismem z dnia 15 listopada 1997 r. i z dnia 3 kwietnia 2000 r. następcy prawni byłej właścicielki tj.: B. U., A. R., M. S., T. S., A. S., H. O. i W. S., wystąpili z wnioskami o zwrot w/w wywłaszczonej nieruchomości. Niezależnie od powyższego Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] rozstrzygnął wniosek T. S. o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] czerwca 1976 r. orzekającej o wywłaszczeniu za odszkodowaniem przedmiotowej nieruchomości o powierzchni [...] m2 . W decyzji tej stwierdzono, że wydanie decyzji Naczelnika Dzielnicy W. o wywłaszczeniu nastąpiło z naruszeniem prawa - w części orzekającej o wywłaszczeniu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...] m2,, stwierdzono nieważność tej decyzji - w części dotyczącej przyznania odszkodowania za całą wywłaszczoną nieruchomość oraz odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej w pozostałej części. Z uwagi na powyższe T. S. pismem z dnia 9 stycznia 2006 r. oraz pismem z dnia 29 maja 2006 r. wraz ze spadkobiercami P. S., wystąpił z wnioskiem o ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. W dniu 6 grudnia 2007 r. Prezydent miasta W. postanowieniem nr [...] zawiesił postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania uzasadniając swe stanowisko tym, że zapadle w tym postępowaniu rozstrzygnięcie zależy od uprzedniego rozpatrzenia wniosku o zwrot w/w nieruchomości. Rozpatrując sprawę w trybie instancji odwoławczej, na skutek zażalenia T. S., Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] lutego 2008 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Organ odwoławczy zakwestionował pogląd żalącego się, iż oba w/w postępowania mogą toczyć się równolegle. Postępowanie bowiem o ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość zależy od uprzedniego rozpatrzenia wniosku o zwrot w/w nieruchomości. Zaznaczono przy tym, że postępowanie zwrotowe odnośnie działek nr [...] (stanowiących własność miasta W.) prowadzone jest przed Starostą W., który został wyznaczony przez Wojewodę [...] o do rozpoznania tej sprawy. Natomiast sprawa rozpatrzenia zwrotu pozostałych działek tj. działek nr [...] z obrębu [...]( stanowiących własność Skarbu Państwa ) pozostaje w gestii Prezydenta miasta W. Wojewoda podkreślił, że - stosownie do art. 97 § l pkt. 4 k.p.a. - organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zagadnienie wstępne stanowi przy tym pewną kwestię materialno - prawną, pojawiającą się w toku załatwiania sprawy administracyjnej, bez rozstrzygnięcia której nie można załatwić danej sprawy, a rozstrzygnięcie tej kwestii należy do właściwości innego organu administracyjnego niż ten, przed którym toczy się właśnie postępowanie administracyjne lub sądu. W praktyce jednak stosowania przepisów dotyczących zagadnienia wstępnego "innym organem" może być także ten sam organ administracji publicznej w sytuacji, gdy prowadzi lub jest właściwy do prowadzenia innego, odrębnego przedmiotowo postępowania administracyjnego lub innego postępowania, w którym podejmowane jest rozstrzygnięcia. W zaistniałej zatem sytuacji – zdaniem Wojewody - znajdował zastosowanie przepis art. 97 § l pkt. 4 kpa, zarówno w sprawie zwrotu przedmiotowej nieruchomości w części stanowiącej własność Skarbu Państwa, jak i w sprawie zwrotu tej części nieruchomości, która stanowi mienie gminne. Organ odwoławczy zaakcentował, że ponieważ w stosunku do tej samej nieruchomości złożone zostały dwa różne wnioski, które wymagają odrębnego postępowania i rozstrzygnięcia a charakter obu postępowań wyklucza ich jednoczesny tok, konieczne było zawieszenie postępowania o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, do czasu zakończenia postępowania o jej zwrot. W przypadku bowiem ewentualnego orzeczenia o zwrocie, sprawa o odszkodowanie stanie się bezprzedmiotowa. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którą wniosła M. S. Skarżąca, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji podniosła, że konieczność wszczęcia i prowadzenia postępowania odszkodowawczego wyniknęła z faktu unieważnienia decyzji wywłaszczeniowej w tym zakresie. Jest ono zatem niezbędne, aby w obrocie prawnym nie istniała decyzja wywłaszczeniowa niepełna, bo pozbawiona rozstrzygnięcia o odszkodowaniu. Postępowanie odszkodowawcze – zdaniem skarżącej – nie jest natomiast konkurencyjne wobec postępowania o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości w tym sensie, że kwestia zwrotu bądź jego odmowy nie stanowi prejudykatu dla postępowania odszkodowawczego. Obowiązek bowiem ustalenia w każdym przypadku wywłaszczenia wynika wyłącznie z przepisów prawa, a nie z tego, czy właściciel złoży wniosek o zwrot nieruchomości. Skarżąca podkreśliła, że ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość zawsze wyprzedza ewentualny wniosek o jej zwrot. Do wywłaszczonego ponadto należy wybór, czy przyznane mu tytułem rekompensaty za utracone mienie odszkodowanie jest dla niego na tyle satysfakcjonujące, iż zrezygnuje on z dochodzenia roszczenia o zwrot nieruchomości. W niniejszym przypadku, poprzez zawieszenie postępowania o ustalenie odszkodowania, organ – wg skarżącej – pozbawił ją tego uprawnienia. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją poprzednio przedstawiona argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skargę należy uznać za w pełni uzasadnioną. Podstawą dla zawieszenia postępowania o ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość stanowił w niniejszej sprawie – w ocenie organów – art. 97 § 4 k.p.a., który pozwala na zawieszenie postępowania administracyjnego, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Należy zgodzić się w tym przypadku z organem, że przepis ten może stanowić podstawę do zawieszenia postępowania, jeśli jego wynik zależy od rozstrzygnięcia, które ma zapaść w innym postępowaniu, prowadzonym przez ten sam organ. Dotyczy to jednak przypadków, w których istotnie występuje zagadnienie wstępne – w rozumieniu art. 97 § 4 k.p.a. Taka sytuacja nie zachodziła jednak w przedmiotowej sprawie. Wprawdzie zawieszenie postępowania, w którym miałoby nastąpić ustalenie odszkodowania, do czasu zakończenia postępowania zwrotowego, uprościłoby z całą pewnością to pierwsze postępowanie poprzez możliwość od razu odpowiedniego rozliczenia stron, ale nie można twierdzić, że wynik postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości ma znaczenie prejudycjalne, w stosunku do postępowania o ustalenie odszkodowania. Już z samej istoty postępowania o ustalenie odszkodowania wynika, że poprzedza ono (a przynajmniej tak być powinno) postępowanie o zwrot nieruchomości. Postępowanie bowiem o ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość jest częścią postępowania o wywłaszczenie. W związku z tym, skoro postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości może toczyć się dopiero po jej wcześniejszym wywłaszczeniu, to tym samym, nie można twierdzić, że postępowanie zwrotowe jest prejudykatem dla postępowania, które winno być przeprowadzone w ramach postępowania wywłaszczeniowego. Brak rozstrzygnięcia w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w żaden sposób nie uniemożliwia organowi ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Takie rozstrzygnięcie – jak wyżej wspomniano – może jedynie to postępowanie uprościć, ale taka przesłanka nie może być uznana za zagadnienie wstępne. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd – z mocy przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) - orzekł jak w sentencji.