I SA/Wa 467/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie WSA Bożena Marciniak (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant specjalista Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi K. C., K. C., K. S., R. C. i W. C. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 listopada 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 591/15 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 3000 (trzy tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz K. C., K. C., K. S., R. C. i W. C. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrokiem z 18 listopada 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 591/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając skargę K. C., zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] marca 2014 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], oznaczoną hip. jako "[...]" - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W dniu 17 lutego 2016 r. akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu. Zatem termin załatwienia sprawy upływał z dniem 17 kwietnia 2016 r. Następnie w dniu 20 kwietnia 2016 r. (data prezentaty organu) m. in. ww. skarżąca wystąpiła z wezwaniem do zaprzestania naruszenia prawa. Dnia 21 lutego 2017 r. organ poinformował strony o stanie sprawy oraz po podjętych w niej czynnościach oraz wskazał przewidywany termin załatwienia sprawy. Z kolei wyrokiem z dnia 12 maja 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 322/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1.500 złotych z tytułu niewykonania uprzednio wskazanego orzeczenia z 18 listopada 2015 r. i stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Następnie w dniu 13 grudnia 2017 r. z kolejnym wezwaniem do wykonania wyroku sądu z 18 listopada 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 591/15, wystąpili K. C., R. C., K. C., W. C., K. S. i inni. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, opatrzonej datą [...] lutego 2018 r., K. C., R. C. K. C. W. C. i K. S. zarzucili Prezydentowi. [...] niewykonanie wyroku z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 591/15, i wnieśli o wymierzenie organowi grzywny w wysokości 5.000 zł płatnej w terminie 1 miesiąca od daty uprawomocnienia się wyroku, stwierdzenie, że zaistniała bezczynność organu po wydaniu ww. orzeczenia ma rażący charakter oraz o przyznanie skarżącym od Prezydenta [...] sumy pieniężnej określonej w art. 154 § 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu skarżący wskazali, że organ nie dotrzymał wyznaczonego przez Sąd terminu, pomimo wezwania go do usunięcia naruszenia prawa. Ponadto, organ został już ukarany grzywną w wysokości 1.500 zł za niewykonanie wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność organu, a w dalszym ciągu nie doszło do wydania decyzji. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] podniósł, iż w sprawie konieczne jest ustalenie kiedy przedmiotowa nieruchomość została zajęta pod inwestycję i czy spełnia ona przesłanki wynikające z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami z 21 sierpnia 1997 r. Organ wskazał, iż po zgromadzeniu całości wymaganej dokumentacji i sprawdzeniu, czy w sprawie nie występują okoliczności uniemożliwiające wydanie decyzji, podejmie czynności ustalające czy istnieją środki na pokrycie odszkodowań. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny ocenia zatem wydany akt zarówno pod względem jego zgodności z prawem materialnym, jak i zgodności z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W przypadku skargi w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny z powodu jego bezczynności Sąd dokonuje oceny jej zasadności według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania orzeczenia sądowego. Stosownie do art. 154 § 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa, sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Z treści przywołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ nie wykonuje wyroku sądu uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. Jak wynika z akt sprawy, wyrokiem z 18 listopada 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 591/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] marca 2014 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], oznaczoną hip. jako "[...]", w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został organowi doręczony w dniu 17 lutego 2016 r. Zatem termin załatwienia sprawy upływał z dniem 17 kwietnia 2016 r. Następnie, orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 maja 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 322/17, na organ została nałożona grzywna z tytułu niewykonania przedmiotowego wyroku, po czym skarżący pismem z 13 grudnia 2017 r. ponownie wezwali organ do wykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność. Wezwanie to pozostało bezskuteczne, a organ do dnia dzisiejszego nie wykonał wyroku Sądu i nie rozpoznał wniosku o ustalenie odszkodowania. Wobec powyższego, Sąd uznał, że w rozpatrywanej sprawie obie ustawowe przesłanki, o których mowa powyżej zostały spełnione, a skarga na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku sądu jest zasadna. Podkreślić należy, że niewykonywanie wyroków sądów i to niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem z 18 listopada 2015 r. oraz okoliczność, że organ do dnia wyrokowania nie wydał decyzji Sąd uznał, że grzywna w wysokości 3.000 zł będzie adekwatną sankcją za niewykonanie przedmiotowego wyroku. Przy czym, w wymiarze nałożonej grzywny Sąd uwzględnił możliwość jej wielokrotnego stosowania oraz fakt uprzedniego nałożenia grzywny na skutek niewykonania wyroku sądu. Jednocześnie Sąd uznał, że bezczynność organu po wyroku z 18 listopada 2015 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zastrzeżenia Sądu budzi w szczególności sytuacja, gdy organ nie podejmuje w sprawie czynności zmierzających do zakończenia postępowania, bądź podejmuje je opieszale. Jak wynika natomiast z akt administracyjnych po otrzymaniu w dniu 17 lutego 2016 r. prawomocnego rozstrzygnięcia podjętego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi na bezczynność, organ nie podjął żadnych czynności. Dopiero w dniu 21 lutego 2017 r., przed przekazaniem sądowi skargi w przedmiocie wymierzenia grzywny, pismami z 21 lutego 2017 r. organ wystąpił do Archiwum Państwowego [...] oraz Biura Geodezji i Katastru Urzędu [...] o nadesłanie stosownych dokumentów i informacji. Jednocześnie poinformowano strony o stanie sprawy oraz po podjętych w niej czynnościach oraz wskazano przewidywany termin załatwienia sprawy. Organ nie zareagował również na wydany przez Sąd wyrok z 12 maja 2017 r. wymierzający mu grzywnę w związku z niewykonaniem tego orzeczenia. W tej sytuacji, nie budzi wątpliwości Sądu, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku ma charakter rażący. Za niezasadny Sąd uznał natomiast wniosek o przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej stosownie do art. 154 § 7 P.p.s.a. i w tej części skargę oddalił. Powołany przepis nie precyzuje charakteru przyznawanej kwoty pieniężnej stanowiąc jedynie o "sumie pieniężnej". Kwota ta, poza funkcją represyjną i prewencyjną, ma też znaczenie kompensacyjne. Oznacza to, że ma ona na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Użycie przez ustawodawcę czasownika "może" w treści art. 154 § 7 P.p.s.a. oznacza, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania grzywny bądź sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. Podkreślić też trzeba, że o ile wymierzenie organowi grzywny ma na celu przede wszystkim oddziaływać na organ mobilizująco i prewencyjnie, o tyle przyznanie stronie od organu określonej sumy pieniężnej ma, jak już wskazano powyżej, charakter głównie kompensacyjny. Ma ono niejako zrekompensować skarżącemu stratę, jaką poniósł na skutek bezczynności organu. W związku z powyższym, wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym skarżący powinien nawiązać do krzywdy wywołanej bezczynnością lub przewlekłością postępowania, a aktywność sądu w tym zakresie jest w takiej sytuacji uwarunkowana wskazaną argumentacją. W skardze nie wykazano, że skarżący ponieśli szkodę w związku z bezczynnością organu w wykonaniu wyroku, którą należałoby zrekompensować i która to okoliczność mogłaby podlegać ocenie sądu orzekającego w sprawie. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 i 2 w związku z art. 154 § 6 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. W pozostałej części Sąd skargę oddalił w oparciu o art. 151 wskazanej ustawy (pkt 3 sentencji). W przedmiocie kosztów sądowych (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 powołanej ustawy oraz w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800).