I SA/Wa 469/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie NSA Anna Łukaszewska-Macioch (spr.) WSA Gabriela Nowak Protokolant Emilia Kokoryk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi [...] Przedsiębiorstwa [...] w K. na decyzję Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o uwłaszczeniu przedsiębiorstwa oddala skargę. Minister Transportu i Budownictwa decyzją z [...] stycznia 2006 r. nr [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek [...] Przedsiębiorstwa [...] w K., utrzymał w mocy decyzję Ministra Infrastruktury z [...] sierpnia 2005 r. nr [...], którą organ ten stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z [...] maja 1995 r. nr [...] o uwłaszczeniu K. w K. działkami położonymi w obrębie [...], w części odnoszącej się do nabycia prawa własności [...], położonej na działce nr [...] i odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji Wojewody [...] w części dotyczącej nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu oznaczonego jako działka nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił następujący stan faktyczny sprawy: Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 1995 r. nr [...], na podstawie art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.) oraz § 4-8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 marca 1993 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 97 ze zm.), stwierdził nabycie z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r. przez K. w K. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w obrębie [...], składającego się z [...] działek o łącznej powierzchni [...] m2 oraz prawa własności budynków i urządzeń znajdujących się na tym gruncie. Wnioskiem z dnia 26 stycznia 2005 r. [...] Przedsiębiorstwo [...] w K. wystąpiło do Ministra infrastruktury o stwierdzenie nieważności powołanej decyzji w części dotyczącej działki nr [...], w tym prawa własności [...]. Minister Infrastruktury rozpoznając sprawę wziął pod uwagę, że zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z 29 września 1990 r. uwłaszczenie państwowych osób prawnych następowało z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r., o ile osoby te posiadały w tym dniu w zarządzie grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub gminy, przy czym uwłaszczenie nie mogło naruszać praw osób trzecich. Organ ustalił, że działka nr [...] o pow. [...] m2 powstała z podziału pierwotnej działki nr [...] o pow. [...] m2, która w dniu 5 grudnia 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa i pozostawała w zarządzie jednostki uwłaszczonej, co wynikało z decyzji Geodety Miejskiego w K. z dnia [...] stycznia 1989 r. nr [...] zmienionej decyzją z dnia [...] kwietnia 1990 r. nr [...]. W związku z powyższym Minister Infrastruktury uznał, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] w części dotyczącej działki nr [...]. Odmiennie natomiast przedstawia się sytuacja co do [...]. W myśl art. 49 Kodeksu cywilnego urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania wody, pary, gazu, prądu elektrycznego oraz inne urządzenia podobne nie należą do części składowych gruntu lub budyniu, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa lub zakładu. Art. 49 kc stanowi zatem wyjątek od zasady przewidzianej w art. 47 § 2 kc, zgodnie z którym częścią składową rzeczy jest wszystko, co nie może być od niej odłączone bez uszkodzenia lub istotnej zmiany całości albo bez uszkodzenia lub istotnej zmiany przedmiotu odłączanego. Obiekt oznaczony w decyzji uwłaszczeniowej jako [...] był częścią składową urządzeń [...] i od 1971 r. znajdował się w ewidencji środków trwałych [...] Przedsiębiorstwa [...] w K. Oznacza to, że do obiektu tego miał zastosowanie przepis art. 49 kc, a tym samym nie stanowił on części składowej nieruchomości gruntowej lecz stanowił własność [...] Przedsiębiorstwa [...] w K. Należało zatem uznać, że decyzja uwłaszczeniowa, w części odnoszącej się do nabycia własności ww. [...] rażąco narusza art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. Powołaną decyzją z [...] sierpnia 2005 r. Minister Infrastruktury stwierdził zatem nieważność decyzji Wojewody [...] z [...] maja 1995 r. o uwłaszczeniu K. w K. w części odnoszącej się do nabycia prawa własności [...] położonej na działce nr [...] i odmówił stwierdzenia nieważności tej decyzji w części dotyczącej nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu oznaczonego jako działka nr [...]. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy [...] Przedsiębiorstwo [...] w K. podniosło, że zastrzeżenia budzi uwłaszczenie dokonane na rzecz K. przedmiotową działką. Na dzień 5 grudnia 1990 r. w księdze wieczystej nr [...] w dziale II wpisany był Skarb Państwa, natomiast w dziale III nie figurował wpis świadczący o posiadaniu w zarządzie czy też w użytkowaniu K. działki nr [...]. W związku z tym, w ocenie odwołującego się Przedsiębiorstwa, uwłaszczenie było niedopuszczalne, gdyż najpierw powinno nastąpić skomunalizowanie działki na rzecz Gminy K. Minister Transportu i Budownictwa decyzją z [...] stycznia 2006 r. utrzymał w mocy decyzję Ministra Infrastruktury z [...] sierpnia 2005 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że [...] Przedsiębiorstwo [...] w K. nie udokumentowało prawa zarządu do gruntu przedmiotowej działki. Samo zaś korzystanie z gruntu takiego prawa nie rodzi. Nie można więc uznać, że decyzja Wojewody [...] w części dotyczącej działki, na której położona jest [...], narusza prawo. Dla ustalenia prawa zarządu gruntem nie stał na przeszkodzie brak wpisu tego prawa w dziale III księgi wieczystej. Stwierdzenie prawa zarządu następowało na podstawie co najmniej jednego z dokumentów wymienionych w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 marca 1993 r., którym w tym przypadku były dwie decyzje o ustaleniu opłat za zarząd gruntem. Natomiast w zakresie dotyczącym uwłaszczenia K. [...] decyzja Wojewody [...] rażąco naruszała prawo, wobec faktu, iż obiekt ten stanowił część składową skarżącego Przedsiębiorstwa, a zatem nie podlegał uwłaszczeniu zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. Na decyzję Ministra Transportu i Budownictwa [...] Przedsiębiorstwo [...] w K. wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części odnoszącej się do odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 1995 r. w zakresie uwłaszczenia K. w K. działką nr [...]. Skarżący podniósł, iż organ nadzoru nie wziął pod uwagę, że w toku postępowania o uwłaszczenie K. w pierwszej kolejności należało stwierdzić, czy występują przewidziane w art. 5 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) przesłanki komunalizacji gruntu z mocy prawa na rzecz gminy. W konsekwencji należało zawiesić postępowanie uwłaszczeniowe do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy komunalizacji nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Minister Transportu i Budownictwa podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Odnosząc się do skargi organ wskazał, że z akt sprawy nie wynika, aby w trakcie postępowania uwłaszczeniowego toczyło się postępowanie w przedmiocie komunalizacji przedmiotowej działki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a zatem skarga nie mogła być uwzględniona. W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli w trybie nadzwyczajnym, przewidzianym w art. 156 § 1 kpa, była decyzja Wojewody [...] z dnia [...] maja 1995 r., którą stwierdzono nabycie przez K. w K. z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r., prawa użytkowania wieczystego do gruntów oznaczonych w decyzji oraz własności położonych na nich budynków i urządzeń. Organ nadzoru trafnie uznał, że z rażącym naruszeniem art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. decyzją uwłaszczeniową objęto mienie nie podlegające uwłaszczeniu na podstawie tego przepisu. Bezspornym bowiem jest, że obiekt oznaczony w decyzji uwłaszczeniowej jako [...] wchodził w skład [...] Przedsiębiorstwa [...] w K. Tym samym, stosownie do art. 49 kc, nie stanowił on części składowej nieruchomości gruntowej lecz był własnością [...] Przedsiębiorstwa [...] w K. Nie mógł mieć zatem do niego zastosowania art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. Sytuacja ta nie dotyczy natomiast gruntu stanowiącego działkę nr [...], na którym jest położony [...]. Jest poza sporem, że stanowił on własność Skarbu Państwa, zaś prawo zarządu na rzecz K. w K. Wojewoda [...] stwierdził na podstawie decyzji o opłatach za zarząd, a więc na podstawie dokumentów, o których mowa w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 marca 1993 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu. W postępowaniu nadzorczym zakończonym zaskarżoną decyzją nie mógł być uwzględniony zarzut nie zawieszenia przez Wojewodę [...], przed podjęciem decyzji uwłaszczeniowej, postępowania uwłaszczeniowego ze względu na możliwość skomunalizowana przedmiotowej działki. Zarzut taki byłby uzasadniony w świetle treści art. 97 § 1 pkt 4 kpa, gdyby toczyło się postępowanie w przedmiocie komunalizacji działki. Wówczas nie zawieszenie postępowania uwłaszczeniowego mogłoby doprowadzić do wydania decyzji o uwłaszczeniu przez organ niewłaściwy w tej sprawie. W sytuacji natomiast, gdy postępowanie komunalizacyjne nie zostało wszczęte, gdyż gmina nie przedstawiła inwentaryzacji mienia, które w jej ocenie miało by podlegać komunalizacji, nie było przesłanek do zawieszenia wszczętego postępowania uwłaszczeniowego. Należy wziąć pod uwagę, że Gmina K. była stroną postępowania uwłaszczeniowego i decyzja z dnia [...] maja 1995 r. została jej doręczona w dniu 5 czerwca 1995 r., a zatem mogła już w postępowaniu zwykłym podnosić kwestię komunalizacji działki. Tymczasem decyzja uwłaszczeniowa stała się ostateczna na skutek niewniesienia od niej odwołania. Należy podkreślić, że zarówno w doktrynie prawa administracyjnego procesowego, a także w orzecznictwie, utrwalony jest pogląd, że z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia wówczas, gdy treść decyzji jest jednoznacznie sprzeczna z treścią określonego przepisu prawa i gdy rodzaj tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być zaakceptowana jako rozstrzygnięcie wydane przez organ praworządnego państwa (por. np. wyroki NSA z dnia 4.11.1994 r. IV SA 1176/94 (ONSA-OZ 1997/2/9), z dnia 15.02.1999 r. II SA 1288/98 LEX nr 41908), z dnia 9.03.2000 r. I SA/Ka 1582/98 LEX nr 42914, z dnia 26.09.2000 r. V SA 2998/99 LEX nr 51249). Rażącym naruszeniem prawa nie jest więc każde naruszenie normy prawnej ale tylko takie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Istotne znaczenie ma też zawsze ocena skutków społeczno-ekonomicznych, jakie naruszenie prawa za sobą pociąga (B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa, 1998 s.813). Należy przy tym mieć na względzie, że stwierdzenie nieważności decyzji stanowi wyjątek od zasady stabilności decyzji ostatecznej (art. 16 kpa), zatem zastosowanie tej instytucji jest dopuszczalne tylko w przypadkach oczywistego, kwalifikowanego naruszenia normy prawa obowiązującego w dniu wydawania decyzji. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organ nadzoru w sposób niewadliwy dokonał oceny decyzji uwłaszczeniowej z dnia [...] maja 1995 r. uznając, iż w części dotyczącej nabycia własności [...] doszło do rażącego naruszenia art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r., nie znajdując natomiast przesłanek, o których mowa w art. 156 § 1 kpa, w odniesieniu do uwłaszczenia działki gruntu, na którym położona jest [...]. Skoro zatem zaskarżona decyzja nie narusza prawa, skarga podlegała oddaleniu. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.