I SA/Wa 47/08

WyrokWSA w Warszawie2008-04-16

Skład orzekający: Gabriela Nowak, Marek Wroczyński, Mirosław Gdesz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość stanowiąca ogród działkowy, będąca w faktycznym posiadaniu przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe (P.K.P.) bez tytułu prawnego w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, podlegała komunalizacji z mocy prawa na rzecz gminy?
Ratio decidendi
Nieruchomość stanowiąca ogród działkowy, która w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. znajdowała się w faktycznym posiadaniu przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe (P.K.P.) bez udokumentowanego tytułu prawnego, podlegała komunalizacji z mocy prawa na rzecz gminy. Samo faktyczne posiadanie nie stanowiło tytułu prawnego do nieruchomości, a P.K.P. nie wykazało posiadania tytułu prawnego, który wyłączałby tę nieruchomość spod komunalizacji.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, która uchyliła decyzję Wojewody Dolnośląskiego i stwierdziła nabycie z mocy prawa przez gminę miejską W. prawa własności nieruchomości stanowiącej ogród działkowy. Nieruchomość ta znajdowała się w faktycznym posiadaniu P. S.A. (dawniej P.K.P.) bez udokumentowanego tytułu prawnego w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej. P. S.A. wniosło skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących mienia przedsiębiorstw państwowych i brak podstaw do komunalizacji.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę P. S.A.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie WSA Marek Wroczyński Asesor WSA Mirosław Gdesz Protokolant Małgorzata Kulińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi P. S.A. w W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie nabycia mienia państwowego z mocy prawa przez gminę oddala skargę. I SA/WA 47/08 UZASADNIENIE Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] września 2007 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania P. SA z dnia 16 lipca 2007 r. od decyzji Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] o stwierdzeniu nabycia z mocy prawa przez gminę miejską W. mienia stanowiącego ogród działkowy [...] położonego w W. przy ul. [...], oznaczonego w ewidencji gruntów w obrębie [...] jako działka nr [...] - uchyliła zaskarżoną decyzję w całości oraz stwierdziła nabycie z mocy prawa przez gminę miejską W., prawa własności składnika gruntowego nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie [...] jako działka nr [...]. W toku postępowania administracyjnego ustalono następujący stan faktyczny: Prezydent W. we wniosku z dnia 14 czerwca 2004 r. wnosił o stwierdzenie nabycia nieodpłatnie z mocy prawa przez Gminę W. własności nieruchomości oznaczonej w operacie ewidencji gruntów obrębu [...] jako działka nr [...], powierzchni [...], położonej przy ulicy [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...]. Wojewoda Dolnośląski wskazał, że Prezydent W. przy piśmie z dnia 14 czerwca 2004 r. przedłożył między innymi kartę inwentaryzacyjną nieruchomości nr [...] oraz spis inwentaryzacyjny. Sporządzony spis inwentaryzacyjny mienia państwowego obejmujący nieruchomość opisaną w karcie inwentaryzacyjnej nieruchomości nr [...] był wyłożony do publicznego wglądu w siedzibie Urzędu Miejskiego W. od dnia 17 marca 2004r. do dnia 15 kwietnia 2004 r. Organ I instancji podniósł, ze o wyłożeniu dokumentów inwentaryzacyjnych do wglądu i możliwości zgłoszenia zastrzeżeń do Komisji Inwentaryzacyjnej, zainteresowane jednostki i osoby zostały poinformowane poprzez wywieszenie ogłoszenia na tablicy ogłoszeń Urzędu Miejskiego W. oraz w siedzibie Spółki z o.o. A. i że w okresie wyłożenia dokumentów nie wpłynęły zastrzeżenia ze strony osób prawnych bądź fizycznych. Wojewoda Dolnośląski wskazał, że w dniu 27 maja 1990 r., to jest w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zmianami), działka nr [...] zgodnie z zapisem w operacie ewidencji gruntów obrębu [...] stanowiła własność Skarbu Państwa władający: P. Dyrekcja [...] w W. Organ I instancji ustalił, że przedsiębiorstwo to, nie legitymowało się tytułem prawnym w formie prawem przewidzianej do tej nieruchomości, co potwierdza pismo P. z dnia 14 czerwca 2007 r. Wojewoda Dolnośląski podniósł, że sam fakt posiadania nieruchomości przez państwowe jednostki organizacyjne bez decyzji administracyjnej nie skutkuje powstaniem prawa zarządu. Wskazał, że państwowe jednostki organizacyjne w tym czasie otrzymywały grunty w zarząd w trybie określonym w art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99 ze zmianami), a wcześniej w użytkowanie na podstawie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 32, poz. 159 ze zmianami). Organ I instancji podniósł, że w tej sytuacji prawnym dysponentem działki nr [...] w obrębie [...], według ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, obowiązującej w dniu 27 maja 1990 r., był terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego, a zatem w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, przedmiotowa nieruchomość należała do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego i podlegała komunalizacji z mocy prawa na rzecz Gminy Miejskiej W. Wojewoda Dolnośląski zbadał również możliwość stwierdzenia nabycia tego mienia na rzecz P. w trybie art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948 ze zmianami). Przy czym doszedł do przekonania, że nie jest wykluczona komunalizacja z mocy prawa gruntów Skarbu Państwa, pozostających w posiadaniu P. bez tytułu prawnego, o których mowa w art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. Organ I instancji zaznaczył, że przedmiotowa działka wchodzi w skład ogrodu działkowego pod nazwą [...], który użytkowany jest w formie pracowniczego ogrodu działkowego od 1946 r. Odwołanie od decyzji Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] czerwca 2007 r. wniosły P. S.A.. Odwołujący zarzucał Wojewodzie Dolnośląskiemu naruszenie art. 16 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 26 poz. 138) przez jego pominięcie, a także naruszenie przepisu art. 5 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 10 maja 1990 r. przez jego nieuzasadnione zastosowanie, gdyż przedmiotowe mienie w stosunku, do którego P wykonywała wszelkie uprawnienia nie mogło podlegać skomunalizowaniu z mocy prawa, bowiem nie należało wtedy do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, lecz do przedsiębiorstwa państwowego P. Ponadto zarzucił pominięcie art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej z dnia 10 maja 1990 r., bowiem P wykonywały wówczas zadania publiczne należące do właściwości organów administracji rządowej (m.in. z zakresu obronności i bezpieczeństwa państwa). Podsumowując odwołująca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz umorzenie postępowania. Po rozpatrzeniu odwołania Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] września 2007 r. nr [...] uchyliła zaskarżoną decyzję w całości oraz stwierdziła nabycie z mocy prawa przez gminę miejską W., prawa własności składnika gruntowego nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie [...] jako działka nr [...]. Organ odwoławczy w uzasadnieniu wskazał, że zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu i merytorycznemu rozstrzygnięciu w drugiej instancji jednakże z innych względów aniżeli podanych w odwołaniu. Podniósł, iż skomunalizowanie na rzecz Gminy ogrodu pracowniczego jako całości (wszystkich jego składników łącznie z jego nazwą) było niedopuszczalne w trybie powołanego w decyzji Wojewody Dolnośląskiego art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Organ odwoławczy wskazał, że w dniu wejścia w życie powołanej ustawy komunalizacyjnej z dnia 10 maja 1990 r. problematykę ogrodów pracowniczych regulowała ustawa z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych (Dz.U. z 1981 r. Nr 12, poz. 58). Jej art. 4 stanowił że "pracownicze ogrody działkowe zakłada i prowadzi na zasadzie wyłączności Polski Związek Działkowców" , a więc nie można go było skomunalizować jako ogrodu na rzecz gminy. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podniosła, że do zadań gmin w omawianym zakresie należało przede wszystkim zapewnienie gruntów na potrzeby ogrodów działkowych (art. 1 pkt 17 ustawy kompetencyjnej z dnia 17 maja 1990 r. - Dz. U. z 1990 r. Nr 34 poz. 198.) i dlatego tylko składniki gruntowe nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, które bezpośrednio przed wejściem w życie ustawy komunalizacyjnej z dnia 10 maja 1990 r. były w użytkowaniu [...] Związku [...] z przeznaczeniem na prowadzenie na ich powierzchni pracowniczych ogrodów działkowych i należały w rozumieniu art. 5 ust. 1 tej ustawy do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, mogły się stać z mocy prawa własnością właściwych gmin. Organ odwoławczy wskazał, że z treści znajdującego się w aktach sprawy wypisu z rejestru gruntów według stanu na dzień 27 maja 1990 r. działka nr [...] stanowiła własność ogólnonarodową (państwową), oraz że znajdowała się we władaniu Dyrekcji [...] w W. Odnosząc się do zarzutów dowołania Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podniosła, że w treści art. 16 powołanej ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym Polskie Koleje Państwowe ustawodawca ustalił, że " PKP gospodarując wydzielonym mu i nabytym mieniem, zapewnia jego ochronę." Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wskazała, że zarówno wydzielanie jak i obejmowanie przez państwowe osoby prawne (w tym przedsiębiorstwa państwowe takie jak m.in. P), przekazywanych im przez właściwy organ państwa, państwowych nieruchomości gruntowych w zarząd przed 27 maja 1990 r. następowało w trybie określonym art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1985 r. Nr 22 poz. 99), a wcześniej w użytkowanie, na podstawie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. z 1961 r. Nr 32 poz. 159), które przeszło potem w zarząd, bądź jeszcze wcześniej decyzjami władz państwowych wydawanymi na podstawie art. 2 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. Nr 47 poz. 354), oraz Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 sierpnia 1949 r. w sprawie nabywania i przekazywania nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1949 r. Nr 47 poz. 354), a także rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 października 1958 r. w sprawie przekazywania w ramach administracji państwowej przedsiębiorstw, instytucji oraz zakładów, nieruchomości i innych obiektów majątkowych (Dz.U. z 1958 r. Nr 67 poz. 332 ze zm.) Reasumując organ odwoławczy wskazał, że w rezultacie prawo zarządu konkretną nieruchomością nie podlegało domniemaniu gdyż było regulowane ustawą która określała sposób powstania oraz przeniesienia tego prawa. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że z przepisów art. 38 ust. 2 powołanej ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości wyraźnie wynika, że zarząd nieruchomości był ustanawiany w drodze decyzji terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego albo za zezwoleniem tego organu na podstawie umowy o przekazanie nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowy o nabycie nieruchomości, - i wszystkie państwowe jednostki miały wynikający z powyższego art. 38 i następnych obowiązek uregulowania stanu prawnego gruntów faktycznie przez nie wówczas użytkowanych. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podniosła, że mieniem należącym w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy z dnia 10 maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego były te prawa majątkowe Skarbu Państwa, które nie znajdowały się wówczas pod zarządem innych niż państwo, państwowych osób prawnych. Organ odwoławczy wskazał, ze P. nie wykazały tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości, a ustanowienia prawa zarządu P. spornym mieniem nie potwierdzają żadne dokumenty znajdujące się w aktach sprawy. Organ odwoławczy podniósł, że tytuł prawny P. do działki nr [...] nie wynika z ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym Polskie Koleje Państwowe. Wskazał, że przekazywanie prawno rzeczowego tytułu do składników mienia ogólnonarodowego (państwowego) stanowiących nieruchomości zawsze było sformalizowane z uwagi na charakter tego rodzaju mienia. Zwrócił uwagę, że uprawnień takich nie nadawały również przedsiębiorstwom patronackie umowy w sprawie świadczeń na rzecz danego ogrodu działkowego zawierane w trybie art. 18 powołanej ustawy z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych. Organ odwoławczy wskazał, że brak jest podstaw do zastosowania art. 11 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy z dnia 10 maja 1990 r. wyłączającego spod komunalizacji mienie służące organowi administracji rządowej do wykonywania jego zadań publicznych, przede wszystkim dlatego że przedsiębiorstwo państwowe P. nigdy takim organem nie było, nie mogło więc wykonywać jego zadań. Podniósł, że nie ma również podstaw do zastosowania przepisu art. 11 ust 1 pkt 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r wyłączającego z komunalizacji składniki należące do przedsiębiorstw państwowych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym, gdyż określenie "należące" do przedsiębiorstw państwowych, oznaczało należenie mienia do tych podmiotów w sensie prawnym a nie tylko faktycznym, to jest posiadanie określonego tytułu prawnego, a także przedsiębiorstwo takie winno być umieszczone w wykazie ustalonym przez Radę Ministrów zgodnie z art. 11 ust. 2 powołanej ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] września 2007 r. nr [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły P. S.A. Skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody Dolnośląskiego z dnia z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...]. Skarżący zarzucał zaskarżonej decyzji naruszenie : - art. 16 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. z 1989 r. Nr 26, poz. 138) poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że nieruchomość położona w W., oznaczona w ewidencji gruntów obręb [...] jako działka nr [...], stanowi mienie Gminy Miejskiej W., w sytuacji gdy nie miał on zastosowania, albowiem nieruchomość stanowiła mienie P. S.A. w stosunku do którego wykonywała ona wszelkie uprawnienia, - art. 11 ustawy ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. z zw. z art. 1 ustawy z 27 kwietnia 1989 o przedsiębiorstwie państwowym .. Polskie Koleje Państwowe", w brzmieniu obowiązującym w dniu 27 maja 1990 r. poprzez jego pominięcie w wyniku przyjęcia, że skarżąca nie posiada tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości w postaci prawa użytkowania lub zarządu, - art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990r – przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie i ustawę o pracownikach samorządowych ( Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) poprzez jego zastosowanie i przyjęcie, iż sporna nieruchomość stanowi mienie Gminy Miejskiej W., w sytuacji gdy przedmiotowa nieruchomość stanowi mienie P. S.A., oraz naruszenie przepisów postępowania - art. 7 i 77 kpa polegające na niewyjaśnieni wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia, tj od kiedy P. dysponuje przedmiotową nieruchomością oraz sposobu w jaki skarżąca weszła w jej posiadanie. Strona skarżąca podkreśliła w skardze, że organ administracyjny pominął w całości uregulowania wynikające z przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe". W szczególności pominął uregulowania objęte w art. 16 tej ustawy, zgodnie, z którym mienie PKP stanowi wydzieloną część mienia ogólnonarodowego. Przepis ust. 2 tego artykułu stanowił, że mienie PKP stanowią środki będące w jego dyspozycji w dniu wejścia w życie ustawy (tj. 9 maja 1989 r.) oraz środki nabyte przez PKP w toku jego działalności. Kolejny ustęp stanowił, że PKP, gospodarując wydzielonym mu i nabytym mieniem zapewnia jego ochronę oraz racjonalne wykorzystanie. Natomiast w ustępie 4 wskazano, że PKP wykonuje wszelkie uprawnienia w stosunku do mienia będącego w jego dyspozycji, z wyjątkiem uprawnień wyłączonych w przepisach ustawowych. Ponieważ w sprawie bezspornym jest, że strona skarżąca dysponowała przedmiotową nieruchomością w dniu wejścia w życie powołanej ustawy, to nieruchomość ta stała się jej mieniem, co do którego odwołująca się wykonywała wszelkie uprawnienia. W związku z powyższym nieruchomość ta nie mogła należeć do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, jak błędnie przyjmuje to organ pierwszej instancji. Nie została, więc spełniona przesłanka przewidywana w normie art. 5 ust. 1 powołanej ustawy. Skarżąca podniosła, że godnie z art. 7 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 4 września 1926 r. o utworzeniu Przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe", w brzmieniu na dzień 5 grudnia 1930 r. nadanym rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z 29 listopada 1930 r. w sprawie zmian i uzupełnień rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 24 września 1926 r. o utworzeniu Przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. Nr 82, poz. 641), wszelkie nieruchomości przeznaczone do użytku kolei, stają się z chwilą nabycia ich przez przedsiębiorstwo "Polskie Koleje Państwowe" własnością Skarbu Państwa, przedsiębiorstwo zaś zatrzymuje je w swoim użytkowaniu i powierniczym zarządzie. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Skarga wniesiona w rozpatrywanej sprawie jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wskazuje jednoznacznie, że P. nie legitymowało się tytułem prawnym do przedmiotowej nieruchomości na dzień 27 maja 1990r., z którym ustawa z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191, z późn. zm.), wiąże przejście na właściwe gminy prawa do mienia ogólnonarodowego spełniającego przesłanki określone w art. 5 ust. 1 i 2 tej ustawy. Nieruchomość ta w dniu 27 maja 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa, nabytą na podstawie art. 2 ust.1 dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U Nr 13, poz. 87, z późn. zm.) Na tle przepisów art. 5 ust. 1 powołanej ustawy z 10 maja 1990 r. należy odróżnić władztwo administracyjno-prawne (imperium), które przysługiwało wyłącznie organom terenowym administracji państwowej, od władztwa cywilnoprawnego (dominium), które mogło przysługiwać m. in. przedsiębiorstwom państwowym. W orzecznictwie administracyjnym (por. wyrok NSA z dnia 14 września 2006 r. I OSK 1259/05) utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym zarówno obecny trwały zarząd, który jest sprawowany przez państwowe lub samorządowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jak też dawny zarząd (użytkowanie), który mógł być sprawowany m. in. również przez przedsiębiorstwa państwowe, powstaje i powstawał na podstawie decyzji administracyjnej właściwego organu, w wyniku przekazania oraz z mocy prawa w wyniku nabycia nieruchomości przez jednostkę organizacyjną. Posiadanie jako stan faktyczny nie dawało natomiast tytułu prawnego do nabycia prawa zarządu, jak również nie stanowiło przeszkody w nabyciu tego prawa przez gminy w drodze komunalizacji. Brak po stronie P. tytułu prawnego do spornego gruntu powoduje, że odpowiada on przesłance określonej w art. 5 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy i tym samym podlega komunalizacji z mocy prawa. Określenie "należące" do przedsiębiorstw państwowych oznaczało należenie mienia państwowego do tych podmiotów w sensie prawnym, a nie tylko faktycznym, to jest posiadanie określonego tytułu prawnego, którego P. do przedmiotowej nieruchomości nie posiadało. Również w wykazie objętym rozporządzeniem Rady Ministrów z 9 lipca 1990 r. w sprawie ustalania wykazu przedsiębiorstw państwowych i jednostek organizacyjnych, których mienie nie podlega komunalizacji (Dz. U. Nr 15, poz. 301) przedsiębiorstwo państwowe P. nie zostało ujęte. Zgodzić się należy ze stanowiskiem wyrażonym przez organy orzekające w sprawie, że dla P. prawo zarządu do przedmiotowej nieruchomości nie wynika także z mających charakter ogólny aktów normatywnych dotyczących przedsiębiorstwa państwowego P. Strona skarżąca powołała się w skardze na art. 16 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym Polskie Koleje Państwowe (Dz. U. Nr 26, poz. 138), zgodnie, z którym mienie PKP stanowi wydzieloną część mienia ogólnonarodowego. Stanowią je środki będące w jego dyspozycji w dniu wejścia w życie ustawy oraz środki nabyte przez PKP w toku jego dalszej działalności. PKP gospodarując wydzielonym mu i nabytym mieniem zapewnia jego ochronę oraz racjonalne wykorzystanie oraz wykonuje wszelkie uprawnienia w stosunku do mienia będącego w jego dyspozycji, z wyjątkiem uprawnień wyłączonych w przepisach ustawowych. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa zasadnie przyjęła, że z przepisu tego w żadnym wypadku nie wynikało, aby miał on samodzielnie kreować bądź choćby potwierdzać prawo zarządu P. w stosunku do konkretnych nieruchomości. Nie można zgodzić się z twierdzeniem strony skarżącej, iż rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu Przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe (Dz. z 1948r., Nr 43, poz. 312) stanowiło podstawę prawną do objęcia w zarząd poniemieckiej infrastruktury kolejowej. Przedsiębiorstwo P. prowadziło bowiem eksploatację wszystkich linii kolejowych, zarządzanych dotychczas przez Ministerstwo Komunikacji, obejmując je w zarząd i użytkowanie (co do nieruchomości), ale dotyczyło to jedynie majątku znajdującego się na obszarze, który w dacie wejścia w życie rozporządzenia należał do wymienionego Ministerstwa. Z oczywistych więc względów nie mogły być objęte prawem zarządu i użytkowania tereny linii kolejowych, które we wskazanej dacie znajdowały się poza granicami kraju i poza jurysdykcją prawa polskiego. Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie przepisów art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późno zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło