I SA/Wa 471/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Protokolant referent Marcin Sieradzki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi M. J., M. J., W. J., B. J., K. J.-R., A. J.-W., M. S., M. G., M. J. i M. J. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 stycznia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 580/13 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 4000 (cztery tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz M. J., M. J., W. J., B. J., K. J.-R., A. J.-W., M. S., M. G., M, J, i M, J, sumę pieniężną w wysokości po 200 (dwieście) złotych dla każdego z nich; 4. zasądza od Prezydenta [...] solidarnie na rzecz M, J., M. J., W. J., B. J., K. J.-R., A. J.-W., M. S., M. G., M. J. i M. J. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...] lutego 2018 r. M. J., M. J. (s. P.), W. J., B. J., K. J., A. J., M. S., M. G., M. J. i M. J. (s. T.), reprezentowani przez adwokata, wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 stycznia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 580/13. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem wniosku z dnia 9 sierpnia 2012 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy [...], ozn. hip. jako "Nieruchomość [...][...] w [...] na [...]". Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność Prezydenta [...] w prowadzeniu postępowania nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W skardze skarżący wnieśli o wymierzenia Prezydentowi [...] grzywny z tytułu niewykonania ww. wyroku, przyznanie na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a., tj. po [...] zł, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Z akt sprawy wynika, że akta sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku z dnia 28 stycznia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 580/13, wpłynęły do Prezydenta [...] w dniu [...] kwietnia 2014 r. Termin wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny upłynął w dniu [...] czerwca 2014 r. Z akt sprawy wynika również, że w sprawie zostały już wydane dwa wyroki w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] przytoczonego wyżej wyroku. Wyrokiem z dnia 10 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 3584/14 Sąd wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości [...] zł. Kolejnym wyrokiem z dnia 23 maja 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 312/17, Sąd wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości [...] zł i stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Pismami z dnia [...] listopada i z dnia [...] grudnia 2017 r. skarżący ponownie wezwali Prezydenta [...] do wykonania wyroku z dnia 28 stycznia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 580/13. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując, że obecnie trwa gromadzenie materiałów niezbędnych do merytorycznego rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania. Ze względu na dużą ilość postępowań prowadzonych w Biurze Spraw [...] nie było możliwe zakończenia postępowania w terminie wyznaczony przez Sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z kolei w myśl art. 154 § 2 P.p.s.a sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z powołanego art. 154 § 1 P.p.s.a. wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 P.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. Jak wskazano wyżej, przed wniesieniem skargi na niewykonanie wyroku z dnia 28 stycznia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 580/13, po wyroku wydanym w dniu 23 maja 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 312/17, w przedmiocie niewykonania wyroku skarżący po raz kolejny pismami z dnia [...] listopada 2017 r. i dnia [...] grudnia 2017 r. wezwali Prezydenta [...] do jego wykonania. Tym samym procesowy warunek wniesienia skargi został spełniony. Zgodnie z art. 286 § 2 P.p.s.a. termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Odpis prawomocnego wyroku z dnia 28 stycznia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 580/13, zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania w terminie dwóch miesięcy wraz z uzasadnieniem oraz aktami administracyjnymi sprawy doręczony został organowi w dniu [...] kwietnia 2014 r. Termin załatwienia sprawy upłynął bezskutecznie w dniu [...] czerwca 2014 r. Z powodu niewykonania powyższego wyroku wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 marca 2015 r. i z dnia 23 maja 2017 r. wymierzano już Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości odpowiednio [...] zł, [...] zł. Pomimo wydania wyroków wymierzających grzywnę do dnia wydania niniejszego orzeczenia Prezydent [...] nie rozstrzygnął wniosku skarżących o przyznania odszkodowania. Zatem, skoro Prezydent [...] w terminie wyznaczonym wyrokiem z dnia 28 stycznia 2014 r. nie załatwił sprawy to wniosek o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny jest uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych, czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej i to mimo, że z tego tytułu organ był już – jak w rozpoznawanej sprawie - karany przez Sąd grzywnami. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Mając na względzie zasadność skargi, jak również okres niewykonania przez organ prawomocnego wyroku z dnia 28 stycznia 2014 r. (blisko cztery lat), Sąd uznał, że dla realizacji represyjno-dyscyplinującej funkcji, jak i w celu zmobilizowania organu do niezwłocznego załatwienia sprawy, adekwatna będzie grzywna w wysokości [...] zł, która mieści się w granicach określonych w art. 154 § 6 P.p.s.a. Zgodnie z art. 154 § 2 zd. 2 P.p.s.a. Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można bowiem mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (zob. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13, dostępny na http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 stycznia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 580/13, ma charakter rażącego naruszenia prawa. Zastrzeżenia Sądu budzi sytuacja, w której organ nie podejmuje skutecznych kroków zmierzających do załatwienia wniosku odszkodowawczego. Wskazać należy, że okoliczności podane przez organ w odpowiedzi na skargę, w szczególności duża ilości prowadzonym postępowań, nie mogą tłumaczyć niewykonania przez blisko cztery lata prawomocnego wyroku sądu administracyjnego. Nie sposób nie zauważyć również, że organu nie zmobilizowało do działania ani pisemne wezwania skarżących do wykonania prawomocnego wyroku z dnia 28 stycznia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 580/13, ani nakładane na niego grzywny dwoma kolejnymi wyrokami tut. Sądu. Zdaniem Sądu, postępowanie organu stoi w rażącej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania nakazującej organom administracji działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 kpa), jak i przepisami procedury administracyjnej określającymi terminy załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym (art. 35 § 1-3 kpa). Mając na względzie okoliczności niniejszej sprawy Sąd uznał, że zasadny jest wniosek skarżących o przyznanie od organu na ich rzecz sumy pieniężnej, co skutkowało przyznaniem sumy pieniężnej w wysokości po [...] zł na rzecz każdego ze skarżących. Kwota ta stanowi formę rekompensaty dla skarżących za oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie ich sprawy. Z powyższych względów w pkt 1, 2 i 3 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6, art. 154 § 2 i art. 154 § 7 P.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 i art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.) (200 zł tytułem wpisu od skargi, 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego).