I SA/Wa 473/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędziowie WSA Agnieszka Miernik WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi H. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę Decyzją z [...] stycznia 2017 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania H. P. od decyzji Burmistrza Gminy [...] z [...] października 2016 r. nr [...], orzekającej o odmowie przyznania ww. zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego na pokrycie wydatków związanych z ubezpieczeniem od nieszczęść i zdarzeń, strat materialnych, alarmów oraz urządzeń technicznych do powiadamiania o złodziejach – utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy. Wnioskiem z [...] września 2016 r. H. P. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o przyznani pomocy przeznaczonej na pokrycie kosztów i wydatków związanych z ubezpieczeniem od nieszczęść i zdarzeń, strat materialnych, alarmów oraz urządzeń technicznych do powiadamiania o złodziejach, motywując swą prośbę okradaniem go od przeszło 10 lat. W toku postępowania ustalono, że wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe oraz jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Jest właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha ([...] ha przeliczeniowych), aktualnie oddanego w dzierżawę. Uzyskuje rentę strukturalną w wysokości 734,54 złotych, emeryturę w wysokości 949,82 złote oraz zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 złotych. Uwzględniając zatem określone w art. 8 ust. 9 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. - o pomocy społecznej (Dz.U. z 2016 r. poz. 930 ze zm.; przywoływanej dalej jako: u.p.s.") zasady ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego, polegające na przyjęciu, iż z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się miesięczny dochód w wymiarze 288 złotych, obliczono, że łączy miesięczny dochód wnioskodawcy z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił 3212,29 złotych, a tym samym kryterium dochodowe przewidziane w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. - wynoszące 634 złote. W związku z powyższymi ustaleniami, Burmistrz Miasta [...] decyzja z [...] października 2016 r., utrzymaną w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] stycznia 2017 r. odmówił przyznania H. P. zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego przeznaczonego na sfinansowanie zgłaszanych przez wnioskodawcę potrzeb. W uzasadnieniu decyzji organy wskazywały na przekroczenie określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy kryterium dochodowego uprawniającego do uzyskania zasiłku celowego na zasadach określonych w art. 39 u.p.s. Przedstawiły przy tym sposób wyliczenia tego dochodu. Zwracały jednocześnie uwagę, że zgłaszana we wniosku potrzeba nie jest uwarunkowana szczególnie uzasadnionymi okolicznościami pozwalającymi przyznać stronie, na podstawie art. 41 u.p.s. specjalny zasiłek celowy, w sytuacji przekroczenia przez nią kryterium dochodowego. Podkreślały mianowicie, odwołując się w tym względzie do poglądów wyrażanych w orzecznictwie sądów administracyjnych, iż "szczególnie uzasadniony przypadek", o którym mowa w tym przepisie obejmuje sytuację wyjątkową, nadzwyczajną, nie zdarzająca się codziennie. Taka zaś w ich ocenie w przypadku wnioskodawcy nie zaistniała. Organ pierwszej instancji zauważał nadto, iż wskazywana we wniosku pomoc nie mieści się w katalogu rodzajów pomocy społecznej wymienionych w art. 36 ustawy. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] H. P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wprawdzie nie sformułował konkretnych zarzutów, niemniej jej treść wskazuje, iż nie akceptuje podjętego w sprawie rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji, stwierdzić należy, że decyzja ta jak też poprzedzająca ją decyzja Burmistrza Miasta [...] nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Materialnoprawną podstawą podjętych rozstrzygnięć o charakterze uznaniowym stanowiły przepisy ustawy o pomocy społecznej. Udzielana w ramach tej ustawy pomoc ma na celu jedynie na celu wsparcie osób i rodzin w przezwyciężeniu trudnych sytuacji życiowych, których nie są ona w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (por. art. 2 u.p.s.). Wsparcie to, jak wynika wprost z art. 3 ust. 1 tej ustawy, dotyczy zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Te z kolei obejmują przede wszystkim podstawowe potrzeby egzystencjonalne takie jak wyżywienie, odzież, środki czystości, zaopatrzenie w leki, schronienie itp. Nie jest natomiast rolą organów pomocy społecznej finansowanie zakupu środków i urządzeń, które zabezpieczeniu tego rodzaju potrzeb nie służą, ale maja li tylko poprawić standardy życiowe osób podlegających opiece. Omawiana pomoc realizowana jest zaś między innymi poprzez system pomocy finansowej w postaci zasiłków celowych i zasiłków specjalnych celowych. Pierwszy z nich, w myśl art. 39 ust. 1 i 2 powołanej ustawy, może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Abstrahując nawet od tego, że chęć wyposażenia mieszkania w urządzenia alarmowe chroniące przed kradzieżami, czy też objęcia ochroną ubezpieczeniową posiadanego majątku (a na taki cel skarżący oczekiwał wsparcia) trudno zakwalifikować jako "niezbędną potrzebę bytową" w rozumieniu ww. przepisu, to warunkiem koniecznym dla uzyskania owego zasiłku jest spełnienia przez wnioskodawcę kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 u.p.s., wynoszącego dla osoby samotnie gospodarującej (a taką jest skarżący) - 634,00 złote. Tymczasem łączny miesięczny dochód uzyskiwany przez skarżącego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku - którego źródłem była emerytura (949,82 złotych), renta strukturalna (734,52 złotych), zasiłek pielęgnacyjny (153 złote) oraz dochód z gospodarstwa rolnego (1374,91 złotych) - kryterium to przekracza pięciokrotnie, co w sposób oczywisty wykluczało możliwość skutecznego ubiegania się przezeń o zasiłek celowy. Wyjaśnić w tym miejscu należy – zważywszy na kwestionowanie w toku postępowania poprawności ustalonego przez organy dochodu - iż dane na podstawie, których go weryfikowano wynikają wprost ze znajdujących się w aktach dokumentów tj. zaświadczenia Burmistrza Gminy [...] (dokumentującego areał gospodarstwa rolnego), decyzji Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] lipca 2016 r. nr [...] (dotyczącej renty) oraz decyzji Prezesa KRUS z [...] czerwca 2016 r. nr [...] (dotyczącej emerytura), a także obwiązujących w tej materii przepisów ustawowych. W przypadku dochodu z gospodarstwa rolnego, był to art. 8 ust. 9 u.p.s., w którym przyjęto, iż z jednego hektara przeliczeniowego uzyskuje się miesięczny dochód w wysokości 288 złotych. Przy czym – jak podkreśla się w orzecznictwie sądów - dla jego wyliczenia nie ma znaczenia realny przychód jakie gospodarstwo przynosi, ani to czy nieruchomości rolne są przez ich właściciela bezpośrednio uprawiane, czy też – jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie – zostały oddane w dzierżawę (por. wyroki: WSA w Kielcach z 28 kwietnia 2016 r. II SA/Ke 39/16 Lex nr 2050171, NSA z 24 listopada 2011 r. I OSK 1154/11 Lex nr 1149123). Ustawodawca założył bowiem w tym przepisie swego rodzaju fikcję prawną nakazującą przyjęcie ryczałtowego miesięcznego dochodu uzyskiwanego przez osobę posiadająca tytuł prawny do gospodarstwa rolnego. W sprawie nie zachodził również, szczególnie uzasadniony przypadek umożliwiający przyznanie skarżącemu na zasadzie art. 41 u.p.s. bezzwrotnego specjalnego zasiłku celowego, mimo przekroczenia przezeń wspomnianego kryterium. Jak bowiem trafnie wywodziło Kolegium, "szczególny przypadek", o którym mowa w tym przepisie obejmuje co do zasady przypadki wyraźnie odbiegające od typowych sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy społecznej przy spełnieniu kryterium dochodowego. Będą to zatem sytuacje życiowe osoby lub rodziny, które ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwalają stwierdzić, że tak dotkliwe w skutkach lub tak daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych i wykraczają granicami przewidywalności poza wszelkie możliwości ludzkiej zapobiegliwości życiowej. Za takie nie można uznać natomiast li tylko hipotetycznego zagrożenia jednostki kradzieżami bądź włamaniami do domu, wymagającymi zabezpieczenia budynku i znajdującego się w nim mienia stosownymi systemami alarmowymi bądź objęcia odpowiednim ubezpieczeniem. Odmawiając zatem przyznania skarżącemu na ten cel także specjalnego zasiłku celowego organy nie naruszyły prawa, a w szczególności nie wykroczyły poza granice uznania administracyjnego. Z tych względów skarga jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegać musi oddaleniu, o czym orzeczono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 z zm.).