I SA/Wa 473/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie sędzia WSA Przemysław Żmich asesor WSA Nina Beczek (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 października 2023 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce z dnia 17 stycznia 2023 r. nr SKO/4111/1156/2022 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ostrołęce decyzją z 17 stycznia 2023 r. nr SKO/4111/1156/2022 utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z 2 listopada 2022 r. nr [...] o odmowie przyznania S. S. dodatku węglowego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium nie podzieliło argumentacji organu I instancji, która legła u podstaw odmowy przyznania skarżącemu dodatku węglowego, że brak dokonania na dzień 11 sierpnia 2022 r. wpisu lub zgłoszenia do CEEB głównego źródła ogrzewania gospodarstwa domowego oraz rodzaju jego zasilania stanowi samoistną podstawę do odmowy przyznania dodatku węglowego. Kolegium zauważyło, że w aktach sprawy znajduje się deklaracja dotycząca źródeł ciepła i źródeł spalania paliw z 22 czerwca 2022 r., z której wynika, że źródłem ciepła budynku objętego wnioskiem jest kocioł na paliwo stałe (węgiel, drewno, pellet lub inny rodzaj biomasy) z ręcznym podawaniem paliwa/zasypowy, zaś źródłem stosowanego paliwa jest drewno kawałkowe. W dniu 18 sierpnia 2022 r. skarżący skorygował złożoną deklarację, w której wskazał, że źródłem stosowanego paliwa stałego jest węgiel i paliwa węglopochodne i drewno kawałkowe. Z akt sprawy wynika ponadto, że po wydaniu przez organ I instancji kwestionowanej decyzji, w dniu 8 listopada 2022 r. stawiła się w siedzibie organu I instancji R. S. - objęta wnioskiem skarżącego o przyznanie dodatku węglowego – gdzie z uzyskanych od niej informacji stwierdzono, że kwalifikuje się do przyznania dodatku na drewno kawałkowe i dodatek ten na drewno kawałkowe został wypłacony. Dodatkowo w wyniku wniesienia przez skarżącego odwołania od powyższej decyzji organu I instancji odmawiającej przyznania dodatku węglowego, przeprowadzony został w dniu [...] grudnia 2022 r. wywiad środowiskowy, podczas którego ustalono, że źródłem ogrzewania jest kocioł na paliwo stałe, zasilany drewnem – w koszyku obok pieca znajdowało się tylko drewno. Wobec ustalenia w sprawie, że jedynym posiadanym i wykorzystywanym z wymienionych w deklaracji rodzajów paliw jest drewno kawałkowe, to skarżący nie jest uprawniony do przyznania dodatku węglowego, gdyż ten należny jest jedynie w przypadku wykorzystywania w urządzeniu grzewczym węgla lub paliw węglopochodnych. Zatem, zdaniem Kolegium, warunek, o którym mowa w art. 2 ust. 1 i 3 ustawy o dodatku węglowym, nie został spełniony do jego przyznania. Skargę na decyzję Kolegium złożył S. S., w której wyjaśnił, że w celu rozpalenia węgla niezbędne jest drewno kawałkowe, które najpierw jest podpalane, a następnie gdy się rozpali, zasypuje węglem. Przyznał, że w chwili kontroli paliwo się drewno, węgiel zaś kupuje w workach, gdyż nie stać go na zakup tony węgla. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ostrołęce wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna, ponieważ zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Materialnoprawną podstawę rozpatrzenia niniejszej sprawy stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. poz. 1692 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "ustawa". Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy, dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 ustawy. Przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego (art. 2 ust. 3 ustawy). Wniosek o wypłatę dodatku węglowego składa się w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. w gminie właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej ten wniosek (art. 2 ust. ust. 9 i 12 ustawy). Wniosek o wypłatę dodatku węglowego składa się na piśmie lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. z 2020 r. poz. 344) - art. 2 ust. 13 ustawy. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (art. 2 ust. 15 ustawy). Jak stanowi art. 2 ust. 15a ustawy (dodany łącznie z ust. 15b-15e do ustawy na mocy art. 50 pkt 1 lit. g ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz. U. poz. 1967), dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, wójt, burmistrz albo prezydent miasta bierze pod uwagę w szczególności: 1) informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 2519); 2) informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie: a) świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa odpowiednio w art. 2 i art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615, 1265 i 2140), b) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2022 r. poz. 1577 i 2140), c) dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1, 202, 1692 i 2687), d) dodatku mieszkaniowego, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2021 oraz z 2022 r. poz. 1561 i 2456); 3) dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, o których mowa odpowiednio w art. 6 ust. 1 i art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1191). W myśl art. 2 ust. 15b ustawy, jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 2 ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych. Przepis art. 3 ust. 2 stosuje się. Wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy (art. 2 ust. 15c ustawy). W toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego (art. 2 ust. 15d ustawy). Stosownie do art. 2 ust. 15f ustawy, w przypadku posiadania informacji wskazujących, że osoba, która nie złożyła wniosku o wypłatę dodatku węglowego, spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy w celu ustalenia prawa do tego dodatku. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. W takim przypadku organ ten przyznaje dodatek w drodze decyzji administracyjnej z urzędu, bez konieczności składania wniosku oraz bez składania odpowiedniej deklaracji dokonuje wpisu źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, jeżeli źródło nie było wcześniej zgłoszone do tej ewidencji. Przepis art. 3 ust. 2 stosuje się. Z kolei zgodnie z art. 2 ust. 15g ustawy, dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym także, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1, nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wpis do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, dokonywany jest przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta z urzędu bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji. Jak stanowi art. 2 ust. 16 ustawy, przyznanie przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta dodatku węglowego nie wymaga wydania decyzji. Odmowa przyznania dodatku węglowego, uchylenie oraz rozstrzygnięcie w sprawie nienależnie pobranego dodatku węglowego wymagają wydania decyzji. Przywołane wyżej przepisy prawa określają szczegółowe zasady prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie dodatku węglowego. Postępowanie to wszczynane jest co do zasady na wniosek strony, ale także w niektórych przypadkach może być wszczęte z urzędu (art. 2 ust. 15f ustawy). Dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, właściwy organ gminy zobowiązany jest uwzględnić informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie określonych ustawą świadczeń (świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, świadczenia wychowawczego, dodatku osłonowego, dodatku mieszkaniowego), a także dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców. Jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, by w toku takiego wywiadu ustalić, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego. Zatem informacje podane we wniosku o przyznanie dodatku węglowego muszą zostać zweryfikowane przez organ gminy przed wypłatą dodatku węglowego (potwierdzoną informacją o przyznaniu tego dodatku kierowaną do wnioskodawcy), bądź też przed podjęciem decyzji o odmowie przyznania dodatku węglowego. Dla otrzymania dodatku węglowego koniecznym do spełnienia warunkiem jest bowiem ogrzewanie gospodarstwa domowego urządzeniem grzewczym wymienionym w art. 2 ust. 1 ustawy, tj. gdy głównym źródłem ogrzewania jest: kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy, w których spalane jest paliwo stałe, czyli zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 3 ustawy: węgiel kamienny, brykiet lub palet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego. W rozpoznawanej sprawie w pierwszej kolejności należy przyznać rację organowi odwoławczemu, który stwierdził, że złożenie po dniu 11 sierpnia 2022 r. deklaracji (korekty deklaracji) dotyczącej źródeł spalania paliw, nie wyklucza przyznania dodatku węglowego. Wyjaśnić należy, że z akt sprawy wynika, że skarżący w deklaracji z [...] czerwca 2022 r. podał, że zainstalowanym i eksploatowanym w budynku źródłem ciepła jest kocioł na paliwo stałe, zaś paliwem stałym stosowanym w kotle jest drewno kawałkowe. Natomiast w deklaracji korygującej z [...] sierpnia 2022 r. skarżący zmienił rodzaj stosowanego paliwa stałego wskazując: węgiel i paliwa węglopochodne, drewno kawałkowe. Nadto w dniu [...] listopada 2022 r. wypłacono dodatek na drewno kawałkowe w kwocie 1000 zł dla gospodarstwa domowego, objętego wnioskiem o przyznanie dodatku węglowego. Powyższe okoliczności wzbudziły uzasadnione wątpliwości organu odwoławczego, co do rzeczywistego rodzaju paliwa stosowanego przez skarżącego i organ postanowił je wyjaśnić poprzez przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Istnienie wątpliwości, w zakresie głównego źródła ogrzewania w gospodarstwie domowym, skutkuje bowiem obowiązkiem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, a dokonanie wpisu do CEEB rodzaju paliwa wykorzystywanego do ogrzewania należy rozumieć jako główny, ale nie jedyny, środek dowodowy służący ustaleniu przesłanek niezbędnych do przyznania dodatku węglowego. W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, wobec dokonanych przez skarżącego zmian – korekty deklaracji w CEEB, a także wypłaconego [...] listopada 2022 r. dodatku do drewna kawałkowego, takie wątpliwości zaistniały, a zatem uzasadniały przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, którego dokonano w dniu [...] grudnia 2022 r. Wynika z niego, że budynek ogrzewany jest kotłem na paliwo stałe, zaś rodzajem wykorzystywanego paliwa jest drewno. W trakcie wywiadu jedyne dostępne paliwo, które znajdowało się w pomieszczeniu z kotłem na paliwo stałe było tylko drewno. Podczas kontroli (przeprowadzonej w okresie grzewczym), organ nie stwierdził posiadania przez skarżącego węgla. Stwierdził natomiast posiadanie drewna, które w trakcie wywiadu było używane w urządzeniu grzewczym, co również potwierdza skarżący w skardze. W świetle powyższego – jak wykazał wywiad środowiskowy – skoro skarżący posiada i wykorzystuje do ogrzewania domu wyłącznie paliwo w postaci drewna kawałkowego, to słusznie organ odwoławczy stwierdził, że skarżący nie jest uprawniony do przyznania dodatku węglowego, gdyż ten należny jest jedynie w przypadku wykorzystywania w urządzeniu grzewczym węgla lub paliw węglopochodnych. W tych okolicznościach przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe bezsprzecznie dowodzi, że jedynym posiadanym i wykorzystywanym z wymienionych w deklaracji rodzajów paliwa jest drewno kawałkowe. Zatem prawidłowo organ odwoławczy orzekł, że skarżący nie spełnił przesłanek z art. 2 ust. 1 i 3 ustawy do przyznania dodatku węglowego. Należy jeszcze raz powtórzyć, że aby otrzymać dodatek węglowy konieczne jest ogrzewanie gospodarstwa domowego urządzeniem grzewczym wymienionym w art. 2 ust. 1 ustawy, tj. gdy głównym źródłem ogrzewania jest: kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy, w których spalane jest paliwo stałe zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 3 ustawy, tj.: węgiel kamienny, brykiet lub palet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego. Skarżący tego warunku koniecznego nie spełnił, gdyż jak wykazało postępowanie dowodowe, jedynym posiadanym i wykorzystywanym przez skarżącego rodzajem paliwa jest drewno. Ustalenia wywiadu środowiskowego nie potwierdziły posiadania u skarżącego węgla. W ocenie Sądu, postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie przeprowadzone zostało poprawnie i doprowadziło do dokładnego ustalenia stanu faktycznego niezbędnego do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia i jego oceny zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa. Kolegium dokonało prawidłowej subsumcji poczynionych ustaleń faktycznych sprawy pod zastosowany art. 2 ust. 1 i 3 ustawy, co uprawniało go do orzeczenia o odmowie przyznania skarżącemu dodatku węglowego. Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.