I SA/Wa 477/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie : WSA Daniela Kozłowska (spr.) Asesor WSA Iwona Kosińska Protokolant Katarzyna Bednarska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2007 r. sprawy ze skargi Z. L. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] Minister Budownictwa, po rozpatrzeniu wniosku Gminy K. o ponowne rozpoznanie sprawy, uchylił decyzję Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] i umorzył postępowanie w sprawie oceny legalności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] lutego 1968 r. nr [...]. Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: Orzeczeniem z dnia [...] lutego 1968 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. orzekło o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w kol. [...], powiat K., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m-, stanowiącej własność J. L. Komisja Odwoławcza do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych, po rozpoznaniu odwołania F. S., decyzją z dnia [...] sierpnia 1968 r. nr [...], utrzymała w mocy orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] lutego 1968 r. J. L. wnioskiem z dnia 20 maja 1997 r. wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] czerwca 1999 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku J. L., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Krajowej Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczania przy Ministrze Spraw Wewnętrznych w Warszawie z dnia [...] sierpnia 1968 r. Następnie organ decyzją z dnia [...] listopada 1999 r. nr [...], po rozpoznaniu wniosku J. L. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej powyższą decyzją z dnia [...] czerwca 1999 r., utrzymał ww. decyzję w mocy. J. L. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję z dnia [...] listopada 1999 r. Po rozpoznaniu skargi Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2001 r. sygn. akt I SA 2566/99 oddalił ją. Wnioskiem z dnia 8 czerwca 2005 r. Z. L., spadkobierca J. L., wystąpił o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] lutego 1968 r. w części dotyczącej wywłaszczenia za odszkodowaniem wyżej opisanej nieruchomości. Minister Transportu i Budownictwa decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...] lutego 1968 r. w części dotyczącej wywłaszczenia oraz stwierdził nieważność w części dotyczącej ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, na wniosek Gminy K., Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. uchylił decyzję Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] stycznia 2006 r. i umorzył postępowanie w sprawie oceny legalności decyzji z dnia [...] lutego 1968 r. Wskazał, że ocena wywłaszczenia orzeczona w decyzji z dnia [...] lutego 1968 r. i z dnia [...] sierpnia 1968 r. została dokonana wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2001 r. sygn. akt I SA 2566/99 przez Naczelny Sąd Administracyjny przed złożeniem wniosku z dnia 8 czerwca 2005 r. Tym samym ocena legalności wywłaszczenia dokonanego ww. decyzjami została przeprowadzona już przed złożeniem wniosku z dnia 8 czerwca 2005 r. Oznacza to, że zachodzą okoliczności, uniemożliwiające wszczęcie i prowadzenie postępowania nadzorczego wobec decyzji z dnia [...] lutego 1968 r., utrzymanej w mocy przez decyzję Komisji Odwoławczej z dnia [...] sierpnia 1968 r. Wydanie decyzji w sprawie, która już poprzednio została rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną, stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 § 1 pkt 3 kpa). Należało wobec tego wycofać z obrotu prawnego decyzję z dnia [...] lutego 2006 r. poprzez jej uchylenie i umorzyć postępowanie z uwagi na niedopuszczalność prowadzenia ponownego postępowania w tej samej sprawie. Decyzja Ministra Budownictwa z dnia [...] stycznia 2007 r. stała się przedmiotem skargi Z. L. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, której to decyzji zarzucił, że J. L. nie podnosił kwestii braku biegłego przy ustalaniu wysokości odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Kwestia ta została podniesiona w decyzji z dnia [...] lutego 2006 r., natomiast nie była badana przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w decyzji z dnia [...] czerwca 1999 r. i z dnia [...] listopada 1999 r. Nie zajmował się tym również Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie. Skarżący stwierdził, iż zaskarżona decyzja jest bezzasadna. Minister Budownictwa w decyzji twierdzi co innego niż wynika z akt sprawy. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 21 ustawy wywłaszczeniowej odszkodowanie ustalano na podstawie wyników rozprawy po wysłuchaniu na niej opinii biegłych. Z protokołu rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu 6 lutego 1968 r. nie wynika, aby brał w niej udział biegły i wobec tego decyzja wywłaszczeniowa w tej części narusza prawo w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 1 kpa. Wobec czego nie ma przeszkód do stwierdzenia jej nieważności w tej części. Odpowiadając na skargę Minister Budownictwa podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni według stanu prawnego i faktycznego na dzień wydania zaskarżonej decyzji. Skarga wniesiona w rozpatrywanej sprawie jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Stosownie do pouczenia zawartego w decyzji Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] lutego 2006 r. strona niezadowolona z decyzji mogła, w terminie 14 dni, od dnia jej doręczenia zwrócić się w trybie art. 127 § 3 kpa do w/w organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zgodnie z treścią w/w przepisu do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Organ odwoławczy ponownie rozpoznając i rozstrzygając sprawę obowiązany jest usunąć naruszenia prawa materialnego i prawa procesowego, których dopuścił się organ pierwszej instancji, przy czym organ odwoławczy może orzekać tylko o mocy prawnej zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 kpa organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję umarza postępowanie pierwszej instancji. Powołany przepis pozwala organowi odwoławczemu na ograniczenie się tylko do wyeliminowania decyzji organu pierwszej instancji. Nie ma on jednak swobody w wyborze tego sposobu zakończenia postępowania odwoławczego. Ograniczenie wypływa wyraźnie z kryterium umorzenia postępowania pierwszej instancji, a zatem ma zastosowanie tylko do przypadków gdy to postępowanie było bezprzedmiotowe. Przy czym przesłanką bezprzedmiotowości był brak podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania danej sprawy w ogóle lub nie było podstaw do rozpoznania jej w drodze postępowania administracyjnego, czy też tylko w drodze postępowania administracyjnego prowadzonego przed tym organem pierwszej instancji. Sytuacja taka występuje np. gdy decyzja organu pierwszej instancji dotyczy sprawy rozstrzygniętej już decyzją ostateczną. W wyroku z dnia 8 sierpnia 1995 r. sygn. akt SA/Wr 96/95 (nie publ.) NSA stwierdził: "Organ odwoławczy może umorzyć postępowanie co do istoty tylko wówczas, gdy w wyniku rozpoznania odwołania uchylił decyzję I instancji i stwierdził, że postępowanie przed tym organem jest bezprzedmiotowe". Stosowanie sankcji nieważności decyzji w postępowaniu odwoławczym kpa wyłącza. Zatem w przypadku gdy organ odwoławczy ustali, że decyzja organu pierwszej instancji jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa może jedynie uchylić i zmienić decyzję lub uchylić decyzję i umorzyć postępowanie pierwszej instancji (por. wyrok NSA z dnia 12 marca 1981 r. sygn. akt SA 472/81, ONSA 1981, Nr 1, poz. 21). Z akt sprawy wynika, że Starosta Powiatu w K. decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] orzekł o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości - zabudowanej działki oznaczonej w ewidencji gruntów Nr [...] o pow. [...] ha (dawny numer [...]), położonej w Kolonii [...], gmina Miejska K. - KW [...], na rzecz poprzedniego właściciela - J. L. w takim stanie, w jakim znajduje się w dniu jej zwrotu. Ocena legalności wywłaszczenia dokonanego decyzjami z dnia [...] lutego 1968 r. i z dnia [...] sierpnia 1968 r. została przeprowadzona już przed złożeniem wniosku Z. L. z dnia 8 czerwca 2005 r. Fakt ten uniemożliwia wszczęcie i prowadzenie ponownego postępowania nadzorczego w tej samej sprawie. Wydanie decyzji w sprawie, która poprzednio została rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną, stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji - stosownie do art. 156 § 1 pkt 3 kpa. Zasadnie więc Minister Budownictwa wycofał z obiegu prawnego wadliwą decyzję Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] lutego 2006 r. orzekając o jej uchyleniu i umorzeniu postępowania z uwagi na niedopuszczalność prowadzenia ponownego postępowania nadzorczego w tej samej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt I SA 2566/99, w którym oddalono skargę na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] listopada 1999 r. wskazał, że prawidłowo - stosownie do obowiązujących przepisów - została ustalona cena za wywłaszczoną nieruchomość, a wydane decyzje wywłaszczeniowe nie naruszają prawa. Mając powyższe na względzie Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.