I SA/Wa 481/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędziowie WSA Krystyna Kleiber WSA Elżbieta Lenart Protokolant referendarz sądowy Aneta Trochim-Tuchorska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi H. W., H. C. i M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2002 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z [...] czerwca 2002 r., nr [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. solidarnie na rzecz skarżących kwotę 90 (dziewięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA/Wa 481/05 Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2002 roku numer [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję z [...] czerwca 2002 roku numer [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ administracji publicznej podniósł, że orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] marca 1950 roku numer [...] Prezydent W. odmówił dotychczasowym właścicielom H. P., M. M. i H. C. przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej w W. przy ulicy [...], oznaczonej numerem hipotecznym [...] oraz stwierdził, że wszystkie budynki-fragmenty murów znajdujące się na tym gruncie przeszły na własność Gminy W. Decyzją z dnia [...] maja 1951 roku numer [...] Minister Gospodarki Komunalnej utrzymał w mocy orzeczenie administracyjne z [...] marca 1950 roku numer [...] Prezydenta W. Decyzją z dnia [...] kwietnia 1976 roku numer [...] Naczelnik Dzielnicy W. orzekł o sprzedaży T. i A. małżonkom K. lokalu mieszkalnego numer [...] w budynku położonym w W. przy ulicy [...] oraz orzekł o oddaniu nabywcom lokalu mieszkalnego w użytkowanie wieczyste [...] części działki gruntu, na której znajduje się budynek mieszkalny. Aktem notarialnym z dnia [...] maja 1976 roku Repertorium [...] numer [...] [...] Skarb Państwa jako właściciel nieruchomości opisanej w księdze wieczystej [...] w wykonaniu decyzji z [...] kwietnia 1976 roku numer [...] Naczelnika Dzielnicy W., sprzedał T. i A. małżonkom K. lokal mieszkalny numer [...] o powierzchni [...] m² w budynku położonym w W. przy ulicy [...] oraz oddał nabywcom lokalu w użytkowanie wieczyste [...] części działki gruntu na której znajduje się budynek mieszkalny. Decyzją z dnia [...] marca 1994 roku numer [...] Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa stwierdził, że orzeczenie administracyjne z dnia [...] maja 1950 roku Prezydenta W. w określonej w aktach notarialnych części dotyczącej lokali mieszkalnych oznaczonych numerami [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[..],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...][...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] oraz udziałów przypadających tym lokalom w części budynku i jego urządzeń, które służą do użytku ogółu mieszkańców, a także gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste nabywcom lokali mieszkalnych, wydane zostało z naruszeniem prawa, a w pozostałej części stwierdził nieważność tegoż orzeczenia administracyjnego oraz stwierdził nieważność decyzji z dnia [...] maja 1951 roku numer [...] Ministra Gospodarki Komunalnej. Wyrokiem z dnia 26 kwietnia 1995 roku wydanym w sprawie sygnatura akt IV SA 1065/94 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję z dnia [...] marca 1994 roku numer [...] Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa. Decyzją z dnia [...] lutego 1996 roku numer [...] Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa stwierdził, że decyzja z [...] maja 1951 roku numer [...] Ministra Gospodarki Komunalnej w określonych w aktach notarialnych częściach dotyczących lokali mieszkalnych oznaczonych numerami [...][...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] oraz udziałów przypadających tym lokalom w części budynku i jego urządzeń, które służą do użytku ogółu mieszkańców, a także gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste nabywcom tych lokali mieszkalnych, wydana została z naruszeniem prawa, a w pozostałej części stwierdził nieważność wskazanej wyżej decyzji administracyjnej. W dniu 17 lipca 2001 roku H. W., H. C. i M. M.D. wystąpiły z wnioskiem o stwierdzenie, że decyzja z [...] kwietnia 1976 roku numer [...] Naczelnika Dzielnicy W. wydana została z naruszeniem prawa. Decyzją z dnia [...] czerwca 2002 roku numer [..] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., działając w oparciu o przepis art.157 § 3 k.p.a. w związku z art.28 k.p.a. odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] kwietnia 1976 roku numer [...] Naczelnika Dzielnicy W., dotyczącej sprzedaży lokalu mieszkalnego numer [...] w budynku położonym w W. przy ulicy[...]. Decyzją z dnia [...] lipca 2002 roku numer [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję z [...] czerwca 2002 roku numer [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. Na decyzję z dnia [...] lipca 2002 roku numer [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły H. W., H. C. i M. M. Skarżące domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji podniosły, iż posiadają interes prawny w tym aby wystąpić z wnioskiem o wszczęcie postępowania nadzorczego w stosunku do decyzji administracyjnej orzekającej o sprzedaży lokalu mieszkalnego i oddaniu nabywcom lokalu mieszkalnego części gruntu w użytkowanie wieczyste. W uzasadnieniu skarżące wskazały, że decyzja o sprzedaży lokalu i oddaniu części gruntu w użytkowanie wieczyste jest konsekwencją wadliwej decyzji o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...]. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podtrzymało swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na dwa zagadnienia o charakterze procesowym . Po pierwsze stosownie do treści art.1 i art.2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz.1271), z dniem 1 stycznia 2004 roku weszły w życie przepisy ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Po drugie z treści art.97 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika jednoznacznie, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i w których postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tym miejscu należy także podkreślić, że stosownie do treści art.134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi a także powołaną podstawą prawną. Oczywiście Sąd nie może orzec na niekorzyść skarżącego chyba, że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzjiart.134 § 2 w/w ustawy. W szczególności należy podkreślić, że z akt sprawy wynika jednoznacznie, iż w oparciu o decyzję z [...] kwietnia 1998 roku numer [...] Prezydenta W. oraz decyzję z [...] września 1998 roku numer [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., skarżące odzyskały tę część nieruchomości budynkowej, która nie została objęta decyzjami o sprzedaży i aktami notarialnymi oraz uzyskały w użytkowanie wieczyste część gruntu na którym znajduje się budynek mieszkalny. W tym stanie rzeczy, w rozpatrywanej sprawie, istota zagadnienia sprowadza się do pytania, czy przy uwzględnieniu opisanej wyżej sytuacji prawnej i faktycznej, byli właściciele mają interes prawny w rozumieniu art.28 k.p.a. do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] kwietnia 1976 roku numer [...] Naczelnika Dzielnicy W., dotyczącej sprzedaży lokalu mieszkalnego oznaczonego numerem [...] w budynku położonym w W. przy ulicy [...] i orzekającej o oddaniu nabywcom lokalu mieszkalnego części gruntu, na którym znajduje się budynek mieszkalny w użytkowanie wieczyste. Stosownie do treści art.157 § 2 postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej może zostać wszczęte na żądanie strony bądź z urzędu. W sytuacji gdy postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest wszczynane na żądanie strony zadaniem organu administracji publicznej jest zbadanie czy podmiot zgłaszający taki wniosek jest legitymowany do wystąpienia z takim żądaniem. W tym miejscu przypomnieć należy, że odmowa wszczęcia postępowania nadzorczego może nastąpić wówczas, gdy żądanie zostało wniesione przez podmiot nie będący stroną w sprawie albo gdy wniosła je strona nie mająca zdolności do czynności prawnych. Jednocześnie przypomnieć należy, że w orzecznictwie ukształtował się pogląd, iż stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz także każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji ( vide wyrok NSA z 12.01.1994 r. II SA 2164/92, ONSA 1/95 poz.32, wyrok 7 sędziów NSA z 13.10.2003 r. OSA 4/03, ONSA 1/04 poz.3). Natomiast przepis art.28 k.p.a. stanowi, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W orzecznictwie ukształtował się pogląd, że pojęcie strony, jakim posługuje się przepis art.28 k.p.a., może być wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego, czyli normy prawnej, która stanowi podstawę do ustalenia uprawnienia lub obowiązku. Może to być norma należąca do każdej gałęzi prawa (nie tylko prawa administracyjnego) na podstawie której w postępowaniu administracyjnym określony podmiot, w określonym stanie faktycznym, może domagać się konkretyzacji jego uprawnień lub obowiązków, bądź żądać przeprowadzenia kontroli określonego aktu lub czynności w celu ochrony jego sfery praw i obowiązków przed naruszeniami dokonanymi tym aktem i doprowadzenia tego aktu do stanu zgodnego z prawem. Konieczne więc jest ustalenie związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego (vide wyrok NSA z 11.12.2002 r. II SA 4000/01 niepublikowany). W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że sprawa o stwierdzenie nieważności decyzji z[...] kwietnia 1976 roku numer [...] Naczelnika Dzielnicy W. jest sprawą, której wynik może dotyczyć dawnych właścicieli i ich następców prawnych, a w konsekwencji sfery ich praw podmiotowych, po ewentualnym stwierdzeniu nieważności decyzji o sprzedaży lokalu. Wynik postępowania nadzorczego w opisanej wyżej sprawie może mieć wpływ na sytuację prawną byłych właścicieli gdyż korzystne dla nich rozstrzygnięcie spowoduje aktualność ich roszczeń związanych z dekretem z 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta W., natomiast późniejsza sprzedaż lokalu i oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste było skutkiem kolejnych decyzji, wydawanych w innych sprawach administracyjnych, a nie skutkiem decyzji o odmowie ustanowienia własności czasowej. Należy więc stwierdzić, że dotychczasowi właściciele gruntów [...] mają przymiot strony, w rozumieniu art.28 k.p.a. w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o sprzedaży lokalu w sytuacji, gdy odzyskali część lokali (nie sprzedanych) a jednocześnie stwierdzono, że decyzja o odmowie ustanowienia, na ich rzecz własności czasowej, w odniesieniu do sprzedanych lokali mieszkalnych, wydana została z naruszeniem prawa (vide wyrok NSA z 24.11.2004 r. OSK 919/04 niepublikowany). Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt.1 lit. a, art.152, art.200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz.1270 ze zmianami) orzekł, jak w sentencji wyroku.