I SA/Wa 481/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędzia WSA Monika Nowicka (spr.) Asesor WSA Sławomir Antoniuk Protokolant Ewelina Ryszka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lipca 2006 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości [...] oddala skargę. I SA/Wa 481/06 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uchyliło decyzję Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] orzekającą o odmowie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na nieruchomości [...] położonej w W. przy ( dawnej ) ul. [...], oznaczonej nr hip. [...], działka nr [...], w odniesieniu do części gruntu w/w nieruchomości położonego obecnie przy ulicy [...], stanowiącego aktualnie własność [...] a włączonego w granice działek o numerach ewidencyjnych: [...], [...], [...] z obrębu [...], uregulowanych w księgach wieczystych nr [...] i nr [...] – i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Powyższe rozstrzygnięcie zostało oparte na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych: Decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r. Prezydent W. odmówił K. A., Z. K., W. K., M. K., J. K., W. S., B. S. i D. S. – jako spadkobiercom W. K. - dawnego właściciela opisanej na wstępie nieruchomości – ustanowienia na niej prawa użytkowania wieczystego w części dotyczącej gruntu oznaczonego obecnie jako część działek o numerach: [...], [...] i [...]. Rozpoznanie wniosku o przyznanie własności czasowej ( aktualnie użytkowania wieczystego ) do pozostałej części gruntu dawnej nieruchomości [...] ( obecnie działka nr [...] stanowiąca własność Skarbu Państwa ) została wyłączona do odrębnego rozpoznania. W toku rozpoznawania sprawy ustalono, że w dniu 3 lutego 1949 r. W. K. złożył – w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279).- wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do w/w nieruchomości, przy czym objęcie przez Gminę [...] w posiadanie przedmiotowego gruntu nastąpiło z dniem wydania Dziennika Urzędowego nr 20 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m. st. Warszawy tj. w dacie 16 sierpnia 1949 r. Aktualnie działki o numerach [...] i [...] z obrębu [...] uregulowane w księgach wieczystych [...] i KW [...] stanowią własność [...] a pozostają w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w W. i z tego powodu organ I instancji uznał, że ta część gruntu pochodzącego z d. nieruchomości oznaczonej hipotecznie nr hip. [...] nie może być oddana w użytkowanie wieczyste, bowiem została już rozdysponowana na rzecz Spółdzielni, której prawo chronione jest rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych. Odnosząc się zaś do pozostałej części gruntu tj. obecnie części działki nr [...] stwierdzono, że także na niej nie może być ustanowione powyższe prawo, gdyż nie ma ona dostępu do drogi publicznej a ponadto na gruncie tym znajduje się niepodzielna część budynku czternastokondygnacyjnego, wybudowanego po 1945r. przez Spółdzielnię Mieszkaniową [...]. Prezydent podniósł przy tym, że w myśl art. 31 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowej zabudowanej następuje z równoczesną sprzedażą położonych na tej nieruchomości budynków oraz innych urządzeń i przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący. W związku z tym, nawet przy spełnieniu wymogu zgodności korzystania z gruntu przez spadkobierców dawnego właściciela z przeznaczeniem tego gruntu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, nie było by możliwe ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do części gruntu nieruchomości włączonego w granice działki o nr [...], bowiem decyzja pozytywna byłaby decyzją niewykonalną, a zatem obarczoną wadą określoną w art. 156 § l pkt 5 k.p.a. Rozpatrując sprawę w trybie instancji, na skutek odwołania wniesionego przez Z. K. Kolegium stwierdziło, że organ I instancji nie określił w sposób wystarczający przedmiotu sprawy tzn. nie podał jaką powierzchnię stanowiła ta część dawnej nieruchomości [...], która obecnie stanowi własność [...] a ponadto nie zgodziło się z poglądem, że istnienie na części działki nr [...], będącej własnością [...] i nie oddanej w użytkowanie wieczyste, budynku czternastokondygnacyjnego przesądza o niemożliwości ustanowienia na tym gruncie użytkowania wieczystego na rzecz spadkobierców dawnego właściciela hipotecznego. Organ odwoławczy w tym miejscu podniósł, że wybudowanie budynku na części w/w działki nie stanowi nieodwracalnego skutku prawnego, ani nie przesądza o niemożliwości wykorzystania tego gruntu przez ewentualnych użytkowników wieczystych - zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Wskazano też, iż do ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz spadkobierców dawnego właściciela, który złożył wniosek na podstawie art. 7 ust. l dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, nie mają zastosowania przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. nr 261, poz. 2603 z późn. zm.) a zatem powołanie się przez organ I instancji na przepis art. 31 tej ostatniej ustawy nie było trafne. Wytknięto również, że brak bezpośredniego skomunikowania danej nieruchomości z drogą publiczną nie mógł stanowić powodu odmowy ustanowienia na niej prawa użytkowania wieczystego, gdyż można brak ten uzupełnić poprzez ustanowienie odpowiedniej służebności drogowej. W tej sytuacji Kolegium uchyliło decyzję Prezydenta W. i sprawę przekazało mu do ponownego rozpatrzenia w celu określenia przedmiotu sprawy podlegającej rozpoznaniu oraz rozważeniu możliwości uwzględnienia wniosku co do części działki nr [...]. Powyższe rozstrzygnięcie stało się z kolei przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którą wniosła Spółdzielnia Mieszkaniowa [...]. Skarżąca domagając się uchylenia decyzji Kolegium zarzuciła organowi nietrafność w sformułowaniu tezy, że Prezydent W. nie określił przedmiotu sprawy, gdyż decyzja organu I instancji posługiwała się konkretnymi działkami gruntu z wykazaniem numerów ksiąg wieczystych, w których zostały ujawnione. Ponadto zarzucono też, że organ odwoławczy nie wskazał konkretnych wadliwości postępowania przed organem I instancji a wyraził jedynie odmienny pogląd ( z którym skarżąca się nie zgadza ),co do możliwości ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na części działki nr [...] oraz - pomimo braku zastrzeżeń do rozstrzygnięcia w części dotyczącej działek nr [...] i [...] – uchylono decyzję organu I instancji w całości a nie jedynie w części. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko a w szczególności podnosząc, że uchylenie decyzji Prezydenta W. w całości spowodowane było tym, że organ I instancji zaniechał w ogóle określenia powierzchni działek wchodzących obecnie w skład dawnej nieruchomości [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Kontrola Sądu sprowadza się zatem jedynie do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W związku z powyższym dokonując w tym kontekście oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że nie narusza ona prawa, co w konsekwencji prowadziło do oddalenia skargi. Przede wszystkim należy zgodzić się ze stanowiskiem Kolegium, że w przedmiotowej sprawie nie został w sposób prawidłowy określony przedmiot sprawy tj. jaka część gruntu dawnej nieruchomości [...] położonej przy ulicy [...] stanowi obecnie część działek położonych przy ulicy [...], oznaczonych w ewidencji gruntu nr [...], [...] i [...]. Powierzchnia nieruchomości jest jednym z podstawowych parametrów, które służą do jej indywidualizacji i określenia granic. Zatem umożliwia ustalenie miejsca położenia konkretnego gruntu . Znamiennym jest przy tym, że dane dotyczące powierzchni nieruchomości muszą być z tego powodu wykazywane we wszystkich rejestrach prowadzonych dla nieruchomości ( księgi wieczyste, ewidencja gruntów ), orzeczeniach zarówno sądów jak i organów administracyjnych oraz w innych dokumentach urzędowych, których przedmiotem są nieruchomości. Podkreślenia wymaga, iż w niniejszej sprawie w skład dawnej nieruchomości położonej przy ulicy [...] wchodzi tylko część powierzchni z poszczególnych w/w obecnych działek zatem posługiwanie się przez Prezydenta W. jedynie ich numerami i oznaczeniami ksiąg wieczystych, w których zostały one ujawnione było istotnie niewystarczające do prawidłowego określenia przedmiotu sprawy. Odnosząc się natomiast do problemu związanego z wybudowaniem przez Spółdzielnię [...] budynku na części działki nr [...], co do której Spółdzielnia ta nie posiada żadnych praw, również należało przyznać rację Kolegium. Sama bowiem okoliczność poczynienia przez osobę trzecią nawet znacznych nakładów na grunt objęty działaniem dekretu [...], co do którego to gruntu zgłoszony został wniosek o przyznanie prawa własności czasowej, nie może wykluczać ustanowienia na byłej nieruchomości [...] prawa użytkowania wieczystego w trybie przepisu art. 7 cytowanego dekretu. W tej materii wypowiadał się już wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzając np. w wyroku z dnia 17 stycznia 2002 r. sygn. akt I SA 1482/00 ( LEX nr 81770 , że dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy chociaż restrykcyjny dla właściciela nieruchomości, to jednocześnie ustanawiał sztywne reguły, w których należało uwzględnić wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu, jeżeli zostały spełnione przesłanki wymienione w art. 7 ust. 1 i 2 dekretu. Należało do nich posiadanie przez dotychczasowego właściciela przedmiotowego gruntu w dacie złożenia wniosku w przepisanym terminie oraz możliwość pogodzenia korzystania przez niego z tegoż gruntu z jego przeznaczeniem wg planu zabudowania. Dekret przy tym nie zawierał żadnych innych negatywnych przesłanek do przyznania prawa użytkowania wieczystego. Z kolei w wyroku z dnia 4 stycznia 1999 r. sygn. akt IV SA 135/98 ( LEX nr 47376 ) Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że powyższy dekret miał charakter aktu służącego celom planistycznym a nie ekspropriacyjnym i w związku z tym sformułowanie zawarte w art. 7 ust. 2 tegoż dekretu "... gmina uwzględni wniosek ..." wskazuje, iż zakodowana w tym przepisie norma prawna ma charakter związany w tym sensie, że jeżeli zachodzi przesłanka, określona w tym przepisie, to organ musi podjąć decyzję określoną przepisami prawa. Biorąc zatem powyższe pod uwagę Sąd – z mocy przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. ) – orzekł jak w sentencji.